โบราณสถานวัดปู่เปี้ย (Wat Pu Pia Archaeological Site) เป็นหนึ่งในโบราณสถานที่มีความสมบูรณ์มากที่สุดของ เมืองโบราณเวียงกุมกาม อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นในช่วงพุทธศตวรรษที่ 20–21 ซึ่งเป็นยุครุ่งเรืองของอาณาจักรล้านนา และได้รับการตั้งชื่อตามคหบดีหรืออุบาสกผู้มีศรัทธานามว่า "ปู่เปี้ย" (หรือ "ปู่ปี้") ผู้สร้างหรืออุปถัมภ์วัดแห่งนี้

ภายหลังเมืองเวียงกุมกามประสบปัญหาน้ำท่วมและถูกทับถมด้วยตะกอนดินเป็นเวลาหลายร้อยปี วัดปู่เปี้ยจึงถูกฝังอยู่ใต้พื้นดิน ก่อนที่กรมศิลปากรจะดำเนินการสำรวจ ขุดค้น และบูรณะ จนเผยให้เห็นผังวัดที่มีความสมบูรณ์อย่างน่าประทับใจ

ภายในโบราณสถานประกอบด้วย เจดีย์ประธานทรงย่อมุมไม้สิบสอง ซึ่งยังคงสภาพค่อนข้างสมบูรณ์ รายล้อมด้วยฐานวิหารขนาดใหญ่ด้านหน้าเจดีย์ แท่นแก้วประดิษฐานพระพุทธรูป อุโบสถ ศาลาโฮงผี และแนวกำแพงวัดที่สามารถมองเห็นแผนผังศาสนสถานแบบล้านนาได้อย่างชัดเจน ทำให้นักโบราณคดีสามารถศึกษาการวางผังวัดในสมัยล้านนาได้อย่างละเอียด

จุดเด่นที่สำคัญอีกประการคือ ลวดลายปูนปั้นโบราณ ที่ยังคงหลงเหลืออยู่บนซุ้มโขงและแท่นแก้วพระพุทธรูป โดยเฉพาะลวดลายพันธุ์พฤกษา ลายเครือเถา และลายพญานาค ซึ่งสะท้อนฝีมือช่างล้านนาโบราณได้อย่างวิจิตร ถือเป็นหลักฐานสำคัญด้านศิลปกรรมที่แสดงถึงความรุ่งเรืองของเวียงกุมกามในอดีต

ปัจจุบัน วัดปู่เปี้ยเป็นหนึ่งในโบราณสถานยอดนิยมของเส้นทางท่องเที่ยว เวียงกุมกาม นักท่องเที่ยวสามารถเดินเที่ยว เช่าจักรยาน หรือนั่งรถรางและรถม้าชมโบราณสถานต่าง ๆ ที่อยู่ใกล้เคียง เช่น วัดอีก้าง วัดช้างค้ำ (วัดกานโถมกุมกามภิรมณ์) วัดเจดีย์เหลี่ยม และ วัดธาตุขาว ได้ภายในเส้นทางเดียว เหมาะสำหรับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม และอารยธรรมล้านนา

• จากตัวเมืองเชียงใหม่ ใช้ถนนเชียงใหม่–ลำพูน (สายต้นยาง) หรือถนนสมโภชเชียงใหม่ 700 ปี มุ่งหน้าเข้าสู่เขตโบราณสถานเวียงกุมกาม ตำบลท่าวังตาล อำเภอสารภีระยะทางจากตัวเมืองประมาณ 5–7 กิโลเมตรสามารถเดินทางด้วยรถยนต์ รถจักรยานยนต์ รถจักรยาน หรือใช้บริการรถรางและรถม้านำเที่ยวเวียงกุมกามตั้งอยู่ใกล้โบราณสถานวัดอีก้าง วัดช้างค้ำ และวัดเจดีย์เหลี่ยม

• สังเกตลวดลายปูนปั้นโบราณบริเวณซุ้มโขงและแท่นแก้วพระพุทธรูป ซึ่งเป็นจุดเด่นด้านศิลปกรรมล้านนา

• แนะนำเที่ยวควบคู่กับโบราณสถานอื่นภายในเวียงกุมกามเพื่อเข้าใจผังเมืองโบราณมากยิ่งขึ้น

• ช่วงเช้าหรือช่วงเย็นอากาศไม่ร้อน เหมาะแก่การเดินชมและถ่ายภาพ

• ควรสวมรองเท้าที่เดินสะดวก เนื่องจากต้องเดินภายในพื้นที่โบราณสถาน

• งดจับ ปีนป่าย หรือพิงโบราณสถาน เพื่อช่วยอนุรักษ์อิฐและโบราณวัตถุที่มีอายุหลายร้อยปี

ค่าเข้าชม:

• เข้าชมฟรี

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดบริการทุกวัน ตลอด 24 ชั่วโมง
  แนะนำช่วงเวลาเข้าชม 08:00–17:00 น.