พระเจ้าโกศัยฯ มีประวัติการสร้างที่สำคัญเริ่มต้นในปี พ.ศ. 2498 โดยนายชุณห์ นกแก้ว ผู้ว่าราชการจังหวัดแพร่ในขณะนั้นร่วมกับคณะสงฆ์และประชาชน เพื่อสร้างพระพุทธรูปปางมารวิชัยศิลปะเชียงแสนผสมสุโขทัยให้เป็นพระประธานคู่เมืองแพร่ พิธีหล่อพระองค์เริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2498 ณ วัดพระบาทมิ่งเมืองวรวิหาร โดยใช้เวลาหล่อ 3 วัน 3 คืน ในระหว่างพิธีเกิดปรากฏการณ์อัศจรรย์คือมีฝนตกโปรยปรายลงมาอย่างเย็นฉ่ำทั้งที่เป็นช่วงหน้าแล้งหลังสงกรานต์ สร้างความปิติแก่ผู้ร่วมพิธีเป็นอย่างมาก หลังจากนั้นได้มีการอัญเชิญพระเนตรและบรรจุพระบรมสารีริกธาตุที่ได้รับประทานมาจากสมเด็จพระสังฆราชเจ้ากรมหลวงวชิรญาณวงศ์ไว้ในพระเศียร นามของพระพุทธรูปถูกตั้งขึ้นเพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งชัยชนะและความเป็นศิริมงคลของ "เมืองโกศัย" (ชื่อโบราณของเมืองแพร่)