พระยาไชยบูรณ์ หรือเดิมชื่อ นายทองอยู่ สุวรรณบาตร เป็นข้าหลวงกำกับราชการเมืองแพร่คนแรกในช่วงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ท่านเป็นสัญลักษณ์ของความซื่อสัตย์และความจงรักภักดีต่อแผ่นดินจากการสละชีพในเหตุการณ์ "กบฏเงี้ยวเมืองแพร่" เมื่อปี พ.ศ. 2445 ในคราวนั้นกลุ่มกบฏเงี้ยวได้เข้ายึดเมืองและพยายามบังคับให้ท่านลงนามยกเมืองแพร่ให้ แต่ท่านปฏิเสธอย่างเด็ดขาดแม้จะถูกทารุณกรรม จนสุดท้ายถูกประหารชีวิต ณ บริเวณใกล้บ้านร่องแวง วีรกรรมของท่านนำไปสู่การที่รัชกาลที่ 5 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานยศย้อนหลังเป็น "พระยารัชฤทธานนท์พหลพลภักดี" และสร้างอนุสาวรีย์เพื่อเป็นเกียรติแก่ความกล้าหาญ