ป้ายตำนานถ้ำผานางคอยตั้งอยู่บริเวณแหล่งท่องเที่ยวถ้ำผานางคอย อำเภอร้องกวาง ทำหน้าที่บอกเล่าเรื่องราวความรักระหว่าง เจ้าหญิงอรัญญณี (หรือเจ้าหญิงอัญญาณี) แห่งอาณาจักรแสนหวี กับชายเลี้ยงม้า ตามตำนานเล่าว่าทั้งสองหลบหนีมาด้วยกันจนถึงถ้ำแห่งนี้ ขณะที่เจ้าหญิงกำลังประสูติพระโอรส ทหารของพระบิดาได้ตามมาทันและใช้ธนูยิงหมายจะสังหารชายคนรัก แต่เจ้าหญิงได้เอาตัวเข้ารับลูกธนูแทน ก่อนสิ้นใจนางได้ตั้งจิตอธิษฐานขอนั่งรอคอยชายคนรักอยู่ที่นี่ตลอดไปจนกลายเป็นหิน ป้ายนี้จึงเป็นเสมือนประตูสู่ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นกว่า 800 ปี และอธิบายที่มาของ "หินนางคอย" ก้อนหินรูปร่างคล้ายหญิงสาวนั่งอุ้มลูกน้อยที่อยู่ภายในถ้ำ