ถ้ำผีหัวโต (Tham Phi Hua To) หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า "ถ้ำหัวกะโหลก" นับเป็นหนึ่งในแหล่งโบราณคดีที่สำคัญของชายฝั่งอันดามัน ตั้งอยู่ภายใน อุทยานแห่งชาติธารโบกขรณี โดยสันนิษฐานว่าเคยเป็นทั้งที่อยู่อาศัยและแหล่งฝังศพของมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์เมื่อราว 2,000–3,000 ปีก่อน ตัวถ้ำเป็นโพรงหินปูนขนาดใหญ่ ตั้งอยู่บนเนินเขาท่ามกลางป่าชายเลน มีโถงกว้างและเพดานสูงที่เปิดรับแสงธรรมชาติจากหลายทิศทาง ทำให้อากาศภายในโปร่งสบายและไม่มืดทึบเหมือนถ้ำทั่วไป ชื่อของถ้ำมีที่มาจากตำนานท้องถิ่นเกี่ยวกับการค้นพบกะโหลกมนุษย์โบราณที่มีขนาดใหญ่ผิดปกติ ซึ่งยังคงเป็นเรื่องเล่าที่สืบทอดกันมาจนถึงปัจจุบัน

จุดเด่นทางประวัติศาสตร์ที่ทำให้ถ้ำแห่งนี้มีชื่อเสียง คือภาพเขียนสีโบราณที่ปรากฏอยู่ตามผนังและเพดานถ้ำมากกว่า 200 ภาพ สร้างขึ้นด้วยสีแดงและสีดำจากแร่ธรรมชาติ ภาพที่โดดเด่นที่สุดคือภาพที่เรียกว่า “ผีหัวโต” ซึ่งมีลักษณะคล้ายมนุษย์ มีเขาสองข้าง และมีลวดลายพาดตามลำตัว นักโบราณคดีเชื่อว่าอาจเป็นภาพแทนของหมอผีหรือผู้นำทางจิตวิญญาณในพิธีกรรม นอกจากนี้ยังพบภาพสัตว์และสิ่งแวดล้อมรอบตัว เช่น นก ปลา เต่า และสัตว์น้ำต่าง ๆ รวมถึงรอยพิมพ์มือและเท้าที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตและความเชื่อของมนุษย์ในยุคนั้นได้อย่างชัดเจน

นอกเหนือจากคุณค่าทางโบราณคดีแล้ว พื้นที่โดยรอบของถ้ำยังมีระบบนิเวศป่าชายเลนที่อุดมสมบูรณ์ โดยเฉพาะบริเวณบ่อท่อซึ่งเป็นจุดบรรจบของน้ำจืดและน้ำเค็ม การเดินทางเข้าสู่ถ้ำจึงต้องใช้การพายเรือคายัคลัดเลาะไปตามลำคลองที่รายล้อมด้วยต้นโกงกางและพืชชายเลนหลากชนิด รากไม้ที่สลับซับซ้อนสร้างทัศนียภาพที่งดงามและเป็นเอกลักษณ์ ตลอดเส้นทางนักท่องเที่ยวจะได้สัมผัสความเงียบสงบของธรรมชาติ พร้อมเสียงของสัตว์ป่าที่ช่วยเติมเต็มบรรยากาศแห่งการผจญภัย ถ้ำผีหัวโตจึงเป็นมากกว่าสถานที่ท่องเที่ยว แต่ยังเป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์และธรรมชาติที่สะท้อนรากเหง้าของมนุษย์ในคาบสมุทรไทยได้อย่างลึกซึ้ง

• จากตัวเมืองกระบี่ ใช้ทางหลวงหมายเลข 4 มุ่งหน้าอำเภออ่าวลึก เมื่อถึงสี่แยกอ่าวลึกให้เลี้ยวซ้ายไปทางท่าเรือบ่อท่อ จากนั้นต้องเช่าเรือคายัคหรือเรือหางยาวเพื่อเดินทางต่อไปยังตัวถ้ำ

• ควรเลือกไปเที่ยวช่วงเช้าตรู่เพื่อหลีกเลี่ยงความร้อนและฝูงชนจำนวนมาก

• ตรวจสอบตารางน้ำขึ้นน้ำลงก่อนเดินทางเพื่อให้พายเรือเข้าถ้ำได้สะดวก

• สวมใส่เสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้ดีและแห้งง่ายเนื่องจากต้องพายเรือคายัค

• เตรียมยากันยุงชนิดทาหรือฉีดติดตัวไปด้วยเพราะพื้นที่ป่าชายเลนมีแมลงเยอะ

• พกซองกันน้ำสำหรับใส่โทรศัพท์มือถือและกล้องถ่ายรูปเพื่อป้องกันการเปียกชื้น

ค่าเข้าชม:

• ชาวไทย: ผู้ใหญ่ 60 บาท เด็ก 30 บาท 

• ชาวต่างชาติ: ผู้ใหญ่ 300 บาท เด็ก 100 บาท (ราคานี้รวมค่าเข้าอุทยานแห่งชาติธารโบกขรณีแล้ว)

เวลาเปิดปิดทำการ:

• 08:00 – 17:30 น. (เปิดทุกวัน)