ถ้ำพระนางใน (Phra Nang Nai Cave) หรือที่รู้จักกันในนาม "ถ้ำเพชร" เป็นหนึ่งในประติมากรรมทางธรรมชาติที่งดงามที่สุดบนคาบสมุทรไร่เลย์ โดยตั้งอยู่ทางทิศเหนือของหาดไร่เลย์ตะวันออก ภายใต้การดูแลของอุทยานแห่งชาติหาดนพรัตน์ธารา-หมู่เกาะพีพี ภูมิลักษณ์ของถ้ำแห่งนี้เป็นถ้ำหินปูนขนาดใหญ่ที่มีโครงสร้างซับซ้อนและมีความลึกประมาณ 130 เมตร ภายในประกอบด้วยห้องโถงหลายห้องที่มีความสูงโปร่งสลับกับช่องทางเดินที่แสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยาที่กินเวลานานหลายล้านปีผ่านกระบวนการสะสมของสารละลายแคลเซียมคาร์บอเนตจนเกิดเป็นรูปร่างต่าง ๆ ที่น่าอัศจรรย์

ความโดดเด่นที่ทำให้ถ้ำแห่งนี้ได้รับการเรียกขานว่าถ้ำเพชร คือปรากฏการณ์ของหินงอกหินย้อยที่มีความสมบูรณ์สูงมาก เมื่อมีแสงไฟจากทางเดินส่องกระทบจะปรากฏประกายแวววาวระยิบระยับคล้ายกับเกล็ดเพชร ซึ่งเกิดจากผลึกแร่แคลไซต์ที่แทรกอยู่ในเนื้อหิน ภายในถ้ำมีการจัดเส้นทางเดินเป็นสะพานไม้อย่างดีและติดตั้งไฟส่องสว่างตลอดเส้นทางเพื่อความปลอดภัยของผู้เข้าชม จุดที่ถือเป็นไฮไลท์สำคัญคือหินปูนที่มีลักษณะคล้ายม่านน้ำตกขนาดใหญ่ที่ทิ้งตัวลงมาจากเพดานถ้ำ และหินรูปทรงต่าง ๆ ที่ดูคล้ายสัตว์หรือสิ่งของตามแต่จินตนาการของผู้พบเห็น

นอกจากความสวยงามทางกายภาพแล้ว ถ้ำพระนางในยังมีความสำคัญในฐานะระบบนิเวศที่เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของค้างคาวและสัตว์ขนาดเล็กที่อาศัยอยู่ในที่มืด สภาพอากาศภายในถ้ำมีอุณหภูมิที่คงที่และเย็นสบายตลอดทั้งปี ทำให้เป็นจุดแวะพักที่ได้รับความนิยมอย่างมากสำหรับนักท่องเที่ยวที่เดินเท้าไปมาระหว่างหาดไร่เลย์ตะวันออกและหาดพระนาง การจัดการพื้นที่ภายในถ้ำมีการควบคุมอย่างเคร่งครัดเพื่อป้องกันการทำลายหินงอกหินย้อยที่ยังคงมีสถานะ ถ้ำเป็นหรือถ้ำที่ยังมีการเติบโตของหินอยู่ ทำให้ที่นี่เป็นห้องเรียนทางธรณีวิทยาที่มีชีวิตและทรงคุณค่าที่สุดแห่งหนึ่งในจังหวัดกระบี่

• เนื่องจากไร่เลย์ไม่มีทางรถเข้าถึง นักท่องเที่ยวต้องนั่งเรือหางยาวจากอ่าวนางหรือท่าเรือน้ำเมามาลงที่ไร่เลย์ตะวันออก จากนั้นเดินเท้าตามป้ายบอกทางลัดเลาะผ่านทางเดินเลียบป่าชายเลนและทางเดินหลักไปทางทิศเหนือของหาด ประมาณ 10-15 นาที

• ควรพกยากันยุงชนิดทาหรือสเปรย์มาด้วยเพราะเส้นทางเดินเท้ามีพืชพรรณหนาแน่น

• สวมใส่รองเท้าที่เดินสบายหรือรองเท้าผ้าใบเพื่อความปลอดภัยบนทางเดินไม้ที่อาจลื่น

• เตรียมกล้องถ่ายภาพที่มีโหมดถ่ายในที่แสงน้อยเพื่อให้ได้ภาพหินงอกหินย้อยที่ชัดเจน

• ห้ามสัมผัสหินงอกหินย้อยโดยเด็ดขาดเพื่อป้องกันไม่ให้ไขมันจากมือไปหยุดการเติบโตของหิน

• ควรเก็บตั๋วเข้าชมอุทยานฯ ไว้ให้ดีเพราะสามารถใช้เข้าชมอ่าวมาหยาหรือหาดนพรัตน์ธาราได้ในวันเดียวกัน

ค่าเข้าชม:

• ชาวไทย: ผู้ใหญ่ 40 บาท เด็ก 20 บาท

• ชาวต่างชาติ: ผู้ใหญ่ 200 บาท เด็ก 100 บาท

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดทุกวัน เวลา 08:00 น. – 17:00 น.