อุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวง (Thung Salaeng Luang National Park) เป็นอุทยานแห่งชาติขนาดใหญ่เป็นอันดับ 3 ของประเทศไทย ครอบคลุมพื้นที่กว่า 789,000 ไร่ ในเขตจังหวัดพิษณุโลกและเพชรบูรณ์ โดยมีพื้นที่ครอบคลุม อำเภอวังทองและอำเภอนครไทย จังหวัดพิษณุโลก รวมถึงอำเภอหล่มสัก อำเภอเมือง และอำเภอชนแดน จังหวัดเพชรบูรณ์ ได้รับการประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2518 เพื่ออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ป่าต้นน้ำ และสัตว์ป่านานาชนิด โดยมีที่ทำการอุทยานฯ ตั้งอยู่บริเวณ กิโลเมตรที่ 80 บนถนนทางหลวงหมายเลข 12 (สายพิษณุโลก–หล่มสัก)

เดิมพื้นที่แห่งนี้มีชื่อว่า “ทุ่งพญา” และเคยเป็นฐานที่มั่นสำคัญของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยในอดีต ก่อนจะได้รับการพัฒนาให้เป็นแหล่งอนุรักษ์ธรรมชาติที่สำคัญของประเทศ ปัจจุบันอุทยานฯ ยังคงมีความอุดมสมบูรณ์สูง เป็นแหล่งอาศัยของสัตว์ป่า เช่น เก้ง กวาง หมูป่า ชะมด และนกหลากหลายสายพันธุ์ รวมถึงเป็นพื้นที่ต้นกำเนิดของลำธารหลายสายที่ไหลลงสู่แม่น้ำน่าน

ลักษณะภูมิประเทศของอุทยานฯ เป็นภูเขาน้อยใหญ่สลับซับซ้อน มีทั้ง ป่าดิบเขา ป่าดิบแล้ง ป่าเต็งรัง และป่าสนสองใบ ที่กระจายตัวอยู่ทั่วพื้นที่ โดยเอกลักษณ์โดดเด่นที่สุดคือ “ทุ่งหญ้าสะวันนาเมืองไทย” หรือทุ่งหญ้ากว้างใหญ่ที่สลับกับแนวป่าสนสองใบ ให้บรรยากาศคล้ายทุ่งหญ้าในทวีปแอฟริกา โดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาวที่ทุ่งหญ้าจะเปลี่ยนเป็น สีทองสวยงาม ตัดกับท้องฟ้าสีฟ้าใส และในฤดูฝนจะกลับมาเขียวชอุ่มเต็มไปด้วยดอกไม้ป่านานาชนิด

พื้นที่ท่องเที่ยวสำคัญแบ่งออกเป็น 2 โซนหลัก ได้แก่ ฝั่งพิษณุโลก (กม. 80) ซึ่งโดดเด่นเรื่องน้ำตก สะพานสลิง และเส้นทางศึกษาธรรมชาติ ส่วน ฝั่งหนองแม่นา จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นจุดยอดนิยมสำหรับชมทุ่งหญ้าสะวันนา ป่าสนสองใบ และการกางเต็นท์รับอากาศหนาวเย็น โดยเฉพาะบริเวณ ทุ่งนางพญา ซึ่งเป็นทุ่งหญ้ากว้างที่โอบล้อมด้วยป่าสนสองใบสลับกับป่าดิบแล้งและป่าเต็งรัง บรรยากาศเงียบสงบและเป็นธรรมชาติแบบดิบ ๆ เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการพักผ่อนใกล้ชิดธรรมชาติ ในช่วงฤดูหนาวมักมี หมอกปกคลุมทั่วบริเวณ และสามารถชมแสงแดดยามเช้าส่องผ่านแนวสนได้อย่างสวยงาม

นอกจากนี้ ทุ่งแสลงหลวงยังเป็นจุดหมายยอดนิยมของสายผจญภัยและนักปั่นจักรยานเสือภูเขา เส้นทางจาก หน่วยพิทักษ์อุทยานฯ หนองแม่นา ไปยังทุ่งนางพญา ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในเส้นทางปั่นจักรยานที่สวยที่สุดในประเทศไทย ตลอดเส้นทางจะได้สัมผัสทั้งทุ่งหญ้า ป่าสน ลำธาร และอากาศบริสุทธิ์ท่ามกลางธรรมชาติอันเงียบสงบ นักท่องเที่ยวยังนิยมมากางเต็นท์เพื่อสัมผัสอากาศหนาวเย็น ชมทะเลหมอก พระอาทิตย์ขึ้น และเฝ้าดูฝูงเก้งหรือกวางที่ออกมาหากินบริเวณทุ่งหญ้าในยามเช้า

สถานที่ท่องเที่ยวสำคัญภายในอุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวง

• น้ำตกแก่งโสภา : น้ำตกขนาดใหญ่จากลำห้วยเข็กใหญ่ ไหลผ่านหน้าผาหินลดหลั่นประมาณ 3 ชั้นอย่างสวยงาม ได้รับการขนานนามว่าเป็น “ไนแองการาเมืองไทย”
• ทุ่งแสลงหลวง : ทุ่งหญ้าสะวันนากว้างใหญ่ พบสัตว์ป่าและพรรณไม้ดอกหลากหลายชนิด เหมาะสำหรับเดินป่าและตั้งแคมป์
• ทุ่งนางพญา : ทุ่งหญ้าล้อมรอบด้วยป่าสนสองใบ เหมาะสำหรับกางเต็นท์และชมหมอกในฤดูหนาว
• แก่งวังน้ำเย็น : แก่งหินขนาดใหญ่ยาวหลายร้อยเมตร มีวังน้ำลึกสลับกับลานหินกลางป่าอันอุดมสมบูรณ์
• ถ้ำเดือน–ถ้ำดาว : ถ้ำขนาดใหญ่ที่มีโถงถ้ำสูง หินงอกหินย้อยสวยงาม และมีลำธารไหลผ่านภายในถ้ำ
• สะพานสลิง : จุดเช็กอินยอดนิยมใกล้ที่ทำการอุทยานฯ ฝั่งพิษณุโลก พาดข้ามลำน้ำเข็กท่ามกลางป่าร่มรื่น

สถานที่ท่องเที่ยวสายสำรวจและผจญภัย

• ถ้ำเขาบ้านมุง : จากที่ทำการอุทยานฯ เดินทางต่อด้วยถนนลูกรังประมาณ 25 กิโลเมตร และเดินเท้าอีกประมาณ 15 กิโลเมตร เหมาะสำหรับสายเดินป่าระยะไกล
• ผาแดง (บ้านมุง) : ภูเขาหินปูนสูงชันโดดเด่นสะดุดตา มีถ้ำลักษณะซับซ้อนและวิวธรรมชาติสวยงาม
• ถ้ำพระบ้านวังแดง : ตั้งอยู่ในตำบลชมพู อำเภอเนินมะปราง ต้องเดินเท้าเข้าไปประมาณ 2 กิโลเมตร เส้นทางค่อนข้างท้าทาย เหมาะสำหรับผู้ชื่นชอบการผจญภัยและศึกษาธรรมชาติ

ในช่วงฤดูหนาวตั้งแต่ เดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ อุณหภูมิบริเวณลานกางเต็นท์อาจลดต่ำจนเกิดน้ำค้างแข็งในบางปี ทำให้บรรยากาศการตั้งแคมป์เต็มไปด้วยเสน่ห์และความเงียบสงบ ถือเป็นอีกหนึ่งจุดหมายปลายทางด้านธรรมชาติที่สวยงามที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทยสำหรับผู้ที่รักการเดินป่า แคมป์ปิ้ง และการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์

ฝั่งพิษณุโลก

• จากตัวเมืองพิษณุโลก ใช้ ทางหลวงหมายเลข 12 (สายพิษณุโลก–หล่มสัก) มุ่งหน้าสู่อำเภอหล่มสัก เมื่อถึงบริเวณ กิโลเมตรที่ 80 จะพบที่ทำการอุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวง ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นสำหรับเที่ยวชมสะพานสลิง น้ำตกแก่งโสภา และเส้นทางศึกษาธรรมชาติ

ฝั่งหนองแม่นา (เพชรบูรณ์)

• ใช้เส้นทางเข้าทาง เขาค้อ (ทางหลวงหมายเลข 2258) ขับผ่านแก่งบางระจัน มุ่งหน้าสู่บ้านหนองแม่นา จะพบหน่วยพิทักษ์อุทยานฯ สล.8 ซึ่งเป็นจุดยอดนิยมสำหรับเดินทางไปยังทุ่งนางพญาและลานกางเต็นท์กลางทุ่งหญ้า

เส้นทางสายผจญภัย

• สำหรับผู้ที่ต้องการเดินป่าหรือสำรวจถ้ำ สามารถเดินทางต่อไปยังพื้นที่บ้านมุงและวังแดง ซึ่งมีเส้นทางศึกษาธรรมชาติ ถ้ำหินปูน และภูเขาหินปูนขนาดใหญ่ที่มีความสวยงามโดดเด่น

• ช่วงเวลาที่สวยที่สุดคือเดือนพฤศจิกายน – กุมภาพันธ์ อากาศเย็นสบายและเหมาะแก่การกางเต็นท์

• หากต้องการชมทุ่งหญ้าสะวันนาแบบเต็มตา แนะนำให้ไปที่ หน่วยหนองแม่นา

• ในช่วงฤดูฝน ควรใช้บริการ รถขับเคลื่อน 4 ล้อของเจ้าหน้าที่ เพื่อเข้าทุ่งนางพญา เนื่องจากเส้นทางค่อนข้างลื่น

• ควรเตรียม เสื้อกันหนาว อุปกรณ์กันลม และไฟฉาย สำหรับพักแรมกลางคืน

• เหมาะสำหรับกิจกรรม ถ่ายภาพธรรมชาติ ปั่นจักรยาน เดินป่า ดูดาว และชมทะเลหมอก

• หากต้องการพบสัตว์ป่า เช่น เก้งหรือกวาง ควรออกชมธรรมชาติในช่วงเช้าตรู่

• ควรจองพื้นที่กางเต็นท์ล่วงหน้าในช่วงวันหยุดยาวและฤดูหนาว เนื่องจากนักท่องเที่ยวจำนวนมาก

ค่าเข้าชม:

ชาวไทย

• ผู้ใหญ่ 40 บาท
• เด็ก 20 บาท

ชาวต่างชาติ

• ผู้ใหญ่ 200 บาท
• เด็ก 100 บาท

ค่าธรรมเนียมรถยนต์

• รถยนต์ 4 ล้อ คันละ 30 บาท
• รถจักรยานยนต์ คันละ 20 บาท

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.
  (สำหรับผู้เข้าพักแรม กรุณารายงานตัวก่อนเวลาปิดทำการ)

• พื้นที่กางเต็นท์และบ้านพักสามารถเข้าพักค้างคืนได้ตามระเบียบของอุทยานแห่งชาติ โดยควรตรวจสอบสภาพอากาศและติดต่อเจ้าหน้าที่ล่วงหน้าในช่วงฤดูฝนหรือฤดูหนาวที่มีนักท่องเที่ยวจำนวนมาก