น้ำตกเหวทราย (Heo sai Waterfall) ตั้งอยู่ภายในเขตของ อุทยานแห่งชาติน้ำหนาว ซึ่งเป็นหนึ่งในผืนป่าต้นน้ำที่สำคัญของภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบนและภาคเหนือตอนล่างของประเทศไทย น้ำตกแห่งนี้ถือเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่มีชื่อเสียงของจังหวัดเพชรบูรณ์ ด้วยลักษณะของสายน้ำที่ไหลตกจากหน้าผาหินทรายขนาดใหญ่ลงสู่แอ่งน้ำเบื้องล่าง ท่ามกลางป่าดิบชื้นที่ยังคงความอุดมสมบูรณ์อย่างมาก ตลอดเส้นทางเดินเข้าสู่น้ำตก นักท่องเที่ยวจะได้สัมผัสกับสภาพป่าธรรมชาติที่เต็มไปด้วยไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ เถาวัลย์ เฟิร์น มอส และพืชพื้นล่างที่ขึ้นปกคลุมหนาแน่น ทำให้บรรยากาศโดยรอบมีความชุ่มชื้นและเย็นสบายตลอดทั้งวัน โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนและฤดูหนาวที่ผืนป่าจะเขียวสดและมีหมอกบางปกคลุมในยามเช้า

น้ำตกแห่งนี้เกิดจากลำห้วยสนามทราย ซึ่งมีต้นน้ำมาจากพื้นที่ป่าดงดิบที่เรียกว่า “ดงแหน่ง” ก่อนจะไหลผ่านป่าซำผักคาวและตกลงสู่ชั้นหินทรายขนาดใหญ่จนกลายเป็นน้ำตกเหวทราย ลำห้วยสายนี้ยังมีความสำคัญในเชิงภูมิศาสตร์ เพราะเป็นแนวธรรมชาติที่แบ่งเขตระหว่างอำเภอน้ำหนาว จังหวัดเพชรบูรณ์ กับอำเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ ก่อนที่สายน้ำจะไหลลงสู่ลำน้ำเชิญและเชื่อมต่อไปยังลุ่มน้ำพองในภาคอีสาน ระบบนิเวศบริเวณนี้จึงมีความสมบูรณ์สูง ทั้งในด้านป่าไม้ แหล่งน้ำ และสัตว์ป่า โดยนักท่องเที่ยวอาจพบเห็นนกป่าหลายชนิด ผีเสื้อ และสัตว์ขนาดเล็กที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ป่าชื้นแห่งนี้ตลอดแนวเส้นทางเดินศึกษา ธรรมชาติ

ลักษณะเด่นของน้ำตกเหวทรายคือหน้าผาหินทรายสูงประมาณ 20 เมตร ซึ่งเป็นต้นกำเนิดของสายน้ำที่ไหลตกลงมาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในช่วงปลายฤดูฝน น้ำจะมีปริมาณมากและไหลกระแทกชั้นหินจนเกิดเสียงดังก้องไปทั่วบริเวณ ละอองน้ำที่ฟุ้งกระจายรอบแอ่งน้ำด้านล่างช่วยเพิ่มความสดชื่นให้กับบรรยากาศโดยรอบอย่างมาก พื้นที่ใต้น้ำตกมีโขดหินและชะง่อนผาหินขนาดใหญ่ที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ บางจุดสามารถใช้เป็นที่พักหลบฝนหรือจุดนั่งพักชมวิวได้อย่างสวยงาม อีกทั้งยังเป็นจุดยอดนิยมสำหรับการถ่ายภาพธรรมชาติ เนื่องจากองค์ประกอบของสายน้ำ ผาหิน และป่าดิบโดยรอบมีความสมบูรณ์และให้ความรู้สึกเหมือนอยู่กลางป่าลึกอย่างแท้จริง

การเดินทางเข้าสู่น้ำตกเหวทรายถือเป็นอีกหนึ่งเสน่ห์สำคัญของสถานที่แห่งนี้ โดยนักท่องเที่ยวต้องเดินเท้าจากบริเวณทางเข้าหลักกิโลเมตรที่ 67 บนทางหลวงหมายเลข 12 เส้นหล่มสัก–ชุมแพ เข้าไปตามเส้นทางศึกษาธรรมชาติประมาณ 1 กิโลเมตร เส้นทางส่วนใหญ่เป็นทางดินสลับหินธรรมชาติ มีทั้งช่วงราบและช่วงลาดชันเล็กน้อย ทำให้ผู้มาเยือนสามารถสัมผัสธรรมชาติของผืนป่าได้อย่างใกล้ชิด ระหว่างทางจะได้ยินเสียงน้ำไหล เสียงนกป่า และกลิ่นดินชื้นจากป่าดิบซึ่งสร้างบรรยากาศของการผจญภัยเบาๆ เหมาะสำหรับผู้ที่ชื่นชอบการเดินป่า ศึกษาธรรมชาติ และการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนที่สองข้างทางจะเต็มไปด้วยพืชพรรณสีเขียวสดและตะไคร่น้ำที่ขึ้นปกคลุมโขดหินอย่างสวยงาม

บริเวณใกล้เคียงกับน้ำตกเหวทรายยังมีน้ำตกธรรมชาติอีกหลายแห่งภายในอุทยานแห่งชาติน้ำหนาว เช่น น้ำตกทรายทอง น้ำตกทรายแก้ว และน้ำตกทรายเงิน ซึ่งสามารถเชื่อมเส้นทางท่องเที่ยวธรรมชาติร่วมกันได้ โดยเฉพาะน้ำตกทรายทองที่อยู่ห่างออกไปประมาณ 500 เมตรถึง 1.3 กิโลเมตรตามข้อมูลแต่ละแหล่งอ้างอิง เป็นน้ำตกหน้ากว้างที่มีบรรยากาศร่มรื่นเหมาะแก่การพักผ่อน ทำให้นักท่องเที่ยวจำนวนมากนิยมวางแผนเที่ยวแบบเดินศึกษาธรรมชาติหลายจุดภายในวันเดียว นอกจากนี้พื้นที่โดยรอบอุทยานยังมีจุดกางเต็นท์ จุดชมวิว และเส้นทางดูดาวในช่วงฤดูหนาว ทำให้อุทยานแห่งชาติน้ำหนาวเป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางด้านธรรมชาติที่ได้รับความนิยมมากที่สุดแห่งหนึ่งของจังหวัดเพชรบูรณ์

• จากที่ทำการอุทยานแห่งชาติน้ำหนาว (ทางหลวงหมายเลข 12 สายหล่มสัก-ชุมแพ) ให้ขับรถไปยังลานจอดรถกิโลเมตรที่ 67 จากนั้นต้องเดินเท้าต่อเข้าไปตามเส้นทางศึกษาธรรมชาติระยะทางประมาณ 1 กิโลเมตร ทางเดินเป็นทางดินสลับโขดหินและมีความลาดชันบางช่วง ควรเตรียมร่างกายและสวมรองเท้าที่ยึดเกาะได้ดี

• ควรไปช่วงปลายฝนถึงต้นหนาว น้ำตกจะสวยและน้ำเยอะที่สุด

• ออกเดินทางแต่เช้าเพื่อมีเวลาเดินเที่ยวและกลับก่อนมืด

• สวมรองเท้าเดินป่าหรือรองเท้ากันลื่นเพื่อความปลอดภัย

• เตรียมน้ำดื่มให้เพียงพอ เพราะไม่มีร้านค้าระหว่างทาง

ค่าเข้าชม:

• ชาวไทย: ผู้ใหญ่ 40 บาท, เด็ก 20 บาท

• ชาวต่างชาติ: ผู้ใหญ่ 200 บาท, เด็ก 100 บาท (มีค่าธรรมเนียมประเภทยานพาหนะเพิ่มเติม)

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน ตั้งแต่เวลา 08:00 น. – 16:30 น. (ควรเผื่อเวลาเดินกลับก่อนค่ำ)