อุทยานแห่งชาติเฉลิมรัตนโกสินทร์ (Chaloem Rattanakosin National Park) หรือที่นักท่องเที่ยวส่วนใหญ่นิยมเรียกว่า “อุทยานแห่งชาติถ้ำธารลอด” เป็นอุทยานแห่งชาติขนาดไม่ใหญ่มากของจังหวัดกาญจนบุรี แต่ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในพื้นที่ธรรมชาติที่มีความโดดเด่นด้านธรณีวิทยาและระบบนิเวศป่าไม้มากที่สุดแห่งหนึ่งของภาคตะวันตก พื้นที่ของอุทยานครอบคลุมเทือกเขาหินปูนสลับซับซ้อน มีสภาพป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ และป่าไผ่ที่ยังคงอุดมสมบูรณ์ ทำให้เป็นแหล่งอาศัยของสัตว์ป่านานาชนิด ทั้งค้างคาว นกป่า ชะนี และสัตว์เลื้อยคลานหลายสายพันธุ์ อุทยานแห่งนี้ได้รับการประกาศจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อปี พ.ศ. 2523 และมีพื้นที่ประมาณ 36,875 ไร่ หรือราว 59–67 ตารางกิโลเมตร ขึ้นอยู่กับข้อมูลอ้างอิงแต่ละหน่วยงาน

จุดเด่นสำคัญที่สุดของอุทยานคือ “ถ้ำธารลอดน้อย” และ “ถ้ำธารลอดใหญ่” ซึ่งเป็นถ้ำหินปูนที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติจากการกัดเซาะของน้ำใต้ดินมาเป็นเวลาหลายล้านปี ภายในถ้ำมีลักษณะเป็นโพรงขนาดใหญ่ มีลำธารไหลผ่านตลอดทั้งปี โดยเฉพาะถ้ำธารลอดน้อยซึ่งนักท่องเที่ยวสามารถเดินลอดผ่านตัวถ้ำได้จริง ภายในเต็มไปด้วยหินงอกหินย้อยรูปร่างแปลกตา บางจุดมีแสงส่องลอดจากด้านบนลงมากระทบกับผนังหิน เกิดเป็นภาพที่สวยงามอย่างมาก อากาศภายในถ้ำเย็นสบายแม้ในช่วงฤดูร้อน และยังเป็นที่อยู่อาศัยของค้างคาวจำนวนมาก จึงทำให้บรรยากาศภายในถ้ำมีความลึกลับและเงียบสงบแตกต่างจากแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติทั่วไป

เส้นทางศึกษาธรรมชาติของอุทยานถือเป็นอีกหนึ่งไฮไลต์ที่ได้รับความนิยมจากนักเดินป่าและสายธรรมชาติ เส้นทางหลักเริ่มต้นจากถ้ำธารลอดน้อย ผ่านป่าไม้ธรรมชาติและลำธารสายเล็ก ๆ ไปยัง “น้ำตกไตรตรึงษ์” ซึ่งเป็นน้ำตกหินปูนหลายชั้นที่มีน้ำใสไหลเย็นตลอดปี บริเวณน้ำตกมีแอ่งน้ำธรรมชาติที่สามารถลงเล่นน้ำได้ในบางช่วง ระหว่างทางนักท่องเที่ยวจะได้พบกับต้นไม้ขนาดใหญ่ อาทิ ต้นไม้พญากระรอก และพรรณไม้ป่าหายากหลายชนิด รวมถึงมีโอกาสพบสัตว์ป่าขนาดเล็กตามธรรมชาติ เส้นทางนี้มีระยะทางรวมประมาณ 2.5 กิโลเมตร และใช้เวลาเดินประมาณ 2–3 ชั่วโมง จึงเหมาะทั้งสำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไปและผู้ที่ต้องการสัมผัสการเดินป่าแบบไม่หนักจนเกินไป

เมื่อเดินต่อจากน้ำตกไตรตรึงษ์ขึ้นไปด้านบน จะถึงบริเวณถ้ำธารลอดใหญ่ ซึ่งมีลักษณะเป็นซุ้มหินธรรมชาติขนาดมหึมาคล้ายประตูภูเขา ความสูงของโพรงถ้ำทำให้สามารถมองเห็นแสงธรรมชาติส่องลงมายังพื้นด้านล่างอย่างสวยงาม บริเวณนี้เป็นจุดชมวิวธรรมชาติที่มีความโดดเด่นมากแห่งหนึ่งของอุทยาน และได้รับความนิยมในกลุ่มนักถ่ายภาพธรรมชาติ เพราะสภาพของหน้าผาหินและต้นไม้ขนาดใหญ่รอบบริเวณให้บรรยากาศคล้ายโลกยุคดึกดำบรรพ์ โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนและต้นฤดูหนาวที่ป่าไม้มีความเขียวชอุ่มและมีหมอกบางปกคลุมตามแนวภูเขา

นอกจากเส้นทางถ้ำธารลอดแล้ว ภายในอุทยานยังมีเส้นทางศึกษาธรรมชาติไปยัง “น้ำตกธารเงิน” และ “น้ำตกธารทอง” ซึ่งเป็นน้ำตกที่ซ่อนตัวอยู่ภายในผืนป่า น้ำตกธารเงินมีลักษณะเป็นน้ำตกขนาดกลางลดหลั่นหลายชั้น ส่วนธารทองเป็นน้ำตกขนาดใหญ่ที่มีจำนวนชั้นมากถึงประมาณ 15 ชั้น เส้นทางเดินไปยังน้ำตกทั้งสองแห่งรายล้อมด้วยป่าธรรมชาติที่เงียบสงบ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการพักผ่อนท่ามกลางธรรมชาติอย่างแท้จริง ภายในอุทยานยังมีบ้านพัก ลานกางเต็นท์ และสิ่งอำนวยความสะดวกพื้นฐานสำหรับนักท่องเที่ยวที่ต้องการพักค้างคืน เพื่อสัมผัสบรรยากาศป่าเขาและเสียงธรรมชาติในช่วงกลางคืนอย่างใกล้ชิด

• จากตัวเมืองกาญจนบุรี ใช้ทางหลวงหมายเลข 324 (กาญจนบุรี-พนมทวน) จากนั้นเลี้ยวเข้าทางหลวงหมายเลข 3086 ผ่าน อ.บ่อพลอย ไปจนถึง อ.หนองปรือ แล้วเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 3480 มุ่งหน้าสู่อุทยานฯ ถนนลาดยางตลอดสายเข้าถึงง่าย

• ควรสวมรองเท้ากันลื่นเพราะพื้นถ้ำและทางเดินมีความชื้นตลอดปี

• พกไฟฉายหรือไฟคาดหัวเพื่อชมรายละเอียดภายในถ้ำได้ชัดเจนขึ้น

• ควรเริ่มเดินเส้นทางศึกษาธรรมชาติตั้งแต่ช่วงเช้าเพื่อหลีกเลี่ยงอากาศร้อน

• ฤดูฝนเหมาะสำหรับชมน้ำตก แต่บางช่วงทางเดินอาจลื่นมาก

ค่าเข้าชม:

• ชาวไทย: ผู้ใหญ่ 40 บาท เด็ก 20 บาท ชาวต่างชาติ

• ผู้ใหญ่ 200 บาท เด็ก 100 บาท (ราคาอาจมีการเปลี่ยนแปลงตามประกาศของกรมอุทยานฯ)

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08.30 – 16.00 น.