วัดกู่แก้ว (Wat Ku Kaew) หรือที่ชาวบ้านเรียกขานกันอย่างเป็นทางการว่ากู่แก้วสามัคคี เป็นมรดกทางประวัติศาสตร์อันล้ำค่าที่ตั้งอยู่ภายในเขตพื้นที่ของโบราณสถานกู่แก้วสามัคคี บ้านกู่แก้ว ตำบลดอนช้าง ซึ่งจากการศึกษาทางโบราณคดีพบว่าสถานที่แห่งนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในฐานะ "อโรคยศาล" หรือศาสนสถานประจำโรงพยาบาล ซึ่งเป็นหนึ่งในจำนวน 102 แห่งที่พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 มหาราชองค์สุดท้ายแห่งอาณาจักรเขมรโบราณ โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นทั่วราชอาณาจักรในช่วงพุทธศตวรรษที่ 18 หรือประมาณ 800 กว่าปีที่ผ่านมา เพื่อใช้เป็นสถานที่ประกอบศาสนพิธีและบำบัดรักษาโรคภัยไข้เจ็บให้แก่พสกนิกรและผู้ที่สัญจรไปมาตามเส้นทางยุทธศาสตร์ในสมัยนั้น

ลักษณะทางสถาปัตยกรรมของกู่แก้วสะท้อนถึงศิลปะแบบบายนอย่างชัดเจน โดยโครงสร้างหลักสร้างขึ้นด้วยศิลาแลงและตกแต่งรายละเอียดด้วยหินทราย ผังการก่อสร้างประกอบด้วยปรางค์ประธานทรงสี่เหลี่ยมเพิ่มมุมตั้งอยู่ตรงกลาง ซึ่งเปรียบเสมือนศูนย์กลางของจักรวาลตามความเชื่อในศาสนาพุทธมหายาน

ทางด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ของปรางค์ประธานมีอาคารขนาดเล็กที่เรียกว่าบรรณาลัย ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นที่เก็บรักษาคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์หรือเครื่องใช้ในพิธีกรรม โครงสร้างทั้งหมดนี้ถูกล้อมรอบด้วยกำแพงแก้วที่ทำจากศิลาแลง โดยมีทางเข้าหลักหรือโคปุระอยู่ทางทิศตะวันออกเพียงด้านเดียว ตามคติความเชื่อที่ให้หันหน้าไปทางแสงสว่างและการกำเนิด นอกจากนี้ที่ด้านนอกกำแพงทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือยังมีสระน้ำรูปสี่เหลี่ยมขอบกรุด้วยศิลาแลง ซึ่งในอดีตใช้สำหรับเก็บกักน้ำศักดิ์สิทธิ์เพื่อใช้ในการประกอบพิธีกรรมและการรักษาโรค

จากการขุดแต่งและบูรณะโดยกรมศิลปากร ได้มีการค้นพบหลักฐานสำคัญที่ช่วยยืนยันอายุสมัยและความสำคัญของสถานที่แห่งนี้ อาทิ ชิ้นส่วนพระพุทธรูปปางนาคปรกศิลปะลพบุรี ประติมากรรมรูปพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร และพระนางปรัชญาปารมิตา ซึ่งเป็นรูปเคารพสูงสุดในลัทธิมหายานที่แพร่หลายมากในรัชสมัยของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 รวมถึงมีการพบจารึกที่ระบุถึงการตั้งอโรคยศาลซึ่งมีลักษณะข้อความคล้ายคลึงกับจารึกอโรคยศาลที่พบในที่อื่นๆ

ความน่าสนใจของกู่แก้วอยู่ที่ความสมบูรณ์ของโครงสร้างที่ยังคงเหลือให้เห็นค่อนข้างชัดเจนแม้ผ่านกาลเวลามานานหลายร้อยปี ปัจจุบันกู่แก้วไม่เพียงแต่เป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีเท่านั้น แต่ยังเป็นศูนย์รวมความเชื่อและความศรัทธาของชาวจังหวัดขอนแก่น โดยมีการจัดงานนมัสการกู่แก้วเป็นประจำทุกปีเพื่อเป็นการสืบทอดวัฒนธรรมและแสดงความเคารพต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ปกปักรักษาพื้นที่แห่งนี้มาอย่างยาวนาน บรรยากาศโดยรอบถูกดูแลให้มีความร่มรื่น ผสมผสานระหว่างความสงบของวัดและการคงอยู่ของโบราณสถานได้อย่างลงตัว ทำให้ผู้ที่มาเยือนสามารถสัมผัสได้ถึงกลิ่นอายของอารยธรรมขอมโบราณที่ฝังตัวอยู่ในดินแดนที่ราบสูงแห่งนี้อย่างชัดเจน

• จากตัวเมืองขอนแก่น ใช้เส้นทางถนนมิตรภาพ (มุ่งหน้าไปทางจังหวัดนครราชสีมา) เลี้ยวขวาเข้าสู่ถนนเลี่ยงเมือง (สาย 230) จากนั้นเลี้ยวซ้ายเข้าสู่เส้นทางไปตำบลดอนช้าง ตามป้ายบอกทางไปยังวัดกู่แก้วสามัคคี ระยะทางจากตัวเมืองประมาณ 15-20 กิโลเมตร

• ควรเดินทางไปในช่วงเช้าหรือบ่ายๆ เพื่อหลีกเลี่ยงอากาศร้อน เนื่องจากโบราณสถานตั้งอยู่กลางแจ้ง

• ควรแต่งกายสุภาพเนื่องจากเป็นพื้นที่วัดและโบราณสถาน

• และควรแต่งกายสุภาพเนื่องจากตั้งอยู่ภายในเขตพื้นที่วัด

ค่าเข้าชม:

• ไม่เสียค่าเข้าชม

เวลาเปิดปิดทำการ:

• สามารถเข้าชมได้ตลอดทั้งวัน (แนะนำช่วงเวลา 08:00 – 17:00 น. เพื่อความสะดวกและแสงสว่างที่เหมาะสมในการชมโบราณสถาน)