หน้าแรก > ไทย > อุตรดิตถ์ > ลับแล > อนุสาวรีย์เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร

“อนุสาวรีย์ปฐมกษัตริย์เมืองลับแล ศูนย์รวมศรัทธาชาวเมืองและจุดเริ่มต้นเรียนรู้ประวัติศาสตร์ลับแล”

อนุสาวรีย์เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร (Chao Fa Ham Kumar Monument) ถือเป็นหนึ่งในสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์และศูนย์รวมจิตใจของชาวอำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ สร้างขึ้นเพื่อรำลึกถึง “เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร” ผู้ได้รับการยกย่องว่าเป็น ปฐมกษัตริย์และผู้ก่อตั้งเมืองลับแล ตามตำนานท้องถิ่นที่สืบทอดกันมายาวนาน อีกทั้งยังสะท้อนถึงรากเหง้าทางวัฒนธรรมของชุมชนชาวลับแลที่มีความผูกพันกับ อาณาจักรโยนกเชียงแสน ในอดีต

ตามตำนานกล่าวว่า เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร เป็นพระราชบุตรของ พระเจ้าเรืองไทธิราช กษัตริย์แห่งแคว้นโยนกนครเมืองเชียงแสน พระองค์ได้รับโปรดเกล้าฯ ให้เสด็จลงมาปกครองเมืองลับแล ซึ่งในอดีตเป็นพื้นที่สำคัญบริเวณ ลุ่มน้ำแม่พร่อง ที่มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การตั้งถิ่นฐาน ทั้งยังเป็นเส้นทางเชื่อมโยงชุมชนทางภาคเหนือ พระองค์ทรงปกครองบ้านเมืองด้วยความยุติธรรม ทำให้ประชาชนอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข และยังทรงป้องกันการรุกรานจาก กำโภชนครหรือขอม ที่ขยายอิทธิพลเข้ามาในภูมิภาค จึงได้รับความเคารพจากชาวเมืองในฐานะ ผู้พิทักษ์เมืองลับแล

อีกหนึ่งเรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์ท้องถิ่นระบุว่า พระองค์ได้นำผู้คนอพยพจากเมืองเชียงแสนลงมาสร้างชุมชนใหม่ และสถาปนา “เมืองลับแล” ขึ้นเมื่อประมาณ ปี พ.ศ. 1513 พร้อมวางรากฐานด้านการปกครอง ประเพณี และวิถีชีวิตของผู้คนในพื้นที่ ซึ่งหลายวัฒนธรรมของชาวลับแลในปัจจุบันยังคงได้รับอิทธิพลจาก วัฒนธรรมล้านนา อย่างชัดเจน ทั้งด้านภาษา อาหาร และความเชื่อพื้นบ้าน

อนุสาวรีย์แห่งนี้เกิดจากความร่วมแรงร่วมใจของชาวลับแล โดยมี นายสมปารถ เสาไพบรูณ์ พร้อมด้วยข้าราชการ พ่อค้า และประชาชนในอำเภอลับแล ร่วมกันจัดสร้างพระรูปและอนุสาวรีย์ขึ้นเพื่อเป็นสถานที่สักการะและรำลึกถึงพระเกียรติคุณของพระองค์ โดยมีพิธีวางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2526 นับเป็นอีกหนึ่งสัญลักษณ์สำคัญที่สะท้อนความรักและความภาคภูมิใจของชาวลับแลที่มีต่อบรรพบุรุษผู้ก่อตั้งเมือง

ภายในพื้นที่อนุสาวรีย์โดดเด่นด้วย รูปหล่อเจ้าฟ้าฮ่ามกุมารในเครื่องทรงนักรบโบราณ ประทับยืนอย่างสง่างาม พระหัตถ์ทรงอาวุธ แสดงถึงพระปรีชาสามารถและความกล้าหาญในการปกป้องบ้านเมือง ฐานอนุสาวรีย์ได้รับการออกแบบอย่างเรียบง่ายแต่ทรงพลัง รายล้อมด้วยสวนหย่อมและต้นไม้ใหญ่ที่ให้บรรยากาศร่มรื่น เหมาะแก่การพักผ่อนและแวะสักการะเพื่อความเป็นสิริมงคล

นอกจากนี้ จุดตั้งของอนุสาวรีย์ยังถือเป็น ประตูสู่เมืองลับแล เพราะตั้งอยู่ใกล้ ซุ้มประตูเมืองลับแล พิพิธภัณฑ์เมืองลับแล และย่านตลาดท้องถิ่น นักท่องเที่ยวจำนวนมากนิยมเริ่มต้นการเดินทางที่นี่ก่อนออกสำรวจเมืองเก่า เพื่อทำความเข้าใจประวัติศาสตร์และตำนานของลับแล ซึ่งเป็นเมืองที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นทั้งเรื่องวัฒนธรรม ภาษา และวิถีชีวิตแบบดั้งเดิม

ในสมัย รัชกาลที่ 5 เมื่อปี พ.ศ. 2444 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสเมืองลับแล และทอดพระเนตรเห็นปัญหาการขาดแคลนน้ำเพื่อการเกษตรของชาวบ้าน จึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้าง “ฝายหลวง” ขึ้น โดยมี พระศรีพนมมาศ เป็นผู้สนองพระราชการ ก่อสร้างฝายจำนวน 2 แห่ง ได้แก่ ฝายกู้ และ ฝายหลวง ซึ่งถือเป็นฝายยุคแรก ๆ ของประเทศไทยที่ใช้เพื่อการชลประทานด้านเกษตรกรรม ชื่อ “ฝายหลวง” จึงเป็นชื่อที่ชาวบ้านใช้เพื่อรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ และต่อมาได้กลายเป็นชื่อของ “ตำบลฝายหลวง” ในปัจจุบัน

อีกหนึ่งจุดน่าสนใจคือบริเวณด้านหลังอนุสาวรีย์มีทางเดินขึ้นสู่ จุดชมวิวเมืองลับแล บนเนินเขา ซึ่งสามารถมองเห็นทิวทัศน์ของตัวเมือง บ้านเรือน สวนผลไม้ และภูเขาโดยรอบได้อย่างสวยงาม โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนและฤดูหนาวที่พื้นที่โดยรอบเขียวขจีและมีสายหมอกบางในช่วงเช้า บรรยากาศเงียบสงบเหมาะแก่การพักผ่อน ถ่ายภาพ และสัมผัสเสน่ห์ของเมืองลับแลอย่างใกล้ชิด

ปัจจุบัน อนุสาวรีย์เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร (Chao Fa Ham Kumar Monument) ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ทางประวัติศาสตร์เท่านั้น แต่ยังเป็น ศูนย์รวมศรัทธาและจุดจัดกิจกรรมสำคัญของชาวลับแล ทั้งงานประเพณีท้องถิ่น การสักการะขอพร และกิจกรรมต้อนรับนักท่องเที่ยวที่มาเยือนเมืองลับแล ทำให้สถานที่แห่งนี้ยังคงมีบทบาทสำคัญต่อวิถีชีวิตและความทรงจำของผู้คนในชุมชนจนถึงปัจจุบัน

วิธีการเดินทาง

จากตัวเมืองอุตรดิตถ์ ใช้ทางหลวงหมายเลข 102 (สายอุตรดิตถ์–ศรีสัชนาลัย) มุ่งหน้าไปยังอำเภอลับแล จากนั้นเข้าสู่พื้นที่ตำบลฝายหลวงและบ้านท้องลับแล อนุสาวรีย์ตั้งอยู่บริเวณทางเข้าชุมชน สามารถเดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถท้องถิ่นได้สะดวก และยังสามารถเดินเที่ยวต่อไปยังจุดชมวิวและสถานที่ท่องเที่ยวใกล้เคียงได้ง่าย

คำแนะนำ