อุทยานแห่งชาติดอยขุนตาล (Doi Khun Tan National Park) มีพื้นที่ประมาณ 159,556.25 ไร่ หรือ 255.29 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่รอยต่อจังหวัดลำพูนและลำปาง เป็นผืนป่าอุดมสมบูรณ์และแหล่งต้นน้ำสำคัญของลำธารหลายสาย เช่น ห้วยแม่ตาล และห้วยแม่ไทร ลักษณะภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน มีที่ราบตามแนวสันเขาบางส่วน โดยมี ดอยขุนตาล เป็นยอดสูงสุด สูงประมาณ 1,304 เมตรจากระดับน้ำทะเล

ภูมิประเทศและระบบนิเวศ

ผืนป่ามีความหลากหลายตามระดับความสูง ได้แก่

• ป่าดิบชื้น และป่าดิบเขา (สูงกว่า 1,000 เมตร)

• ป่าสนเขา และป่าเบญจพรรณ (ตั้งแต่ประมาณ 700 เมตรขึ้นไป)

เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า เช่น เก้ง กวาง หมูป่า ลิง ค่าง กระรอกบิน ไก่ป่า และนกนานาชนิด สภาพธรรมชาติโดยรวมเงียบสงบ เหมาะแก่การพักผ่อนและศึกษาธรรมชาติ

เส้นทางสาย ย. (ยุทธศาสตร์)

เส้นทางเดินเท้าหลักแบ่งเป็น 4 ระยะสำคัญ ได้แก่

ย.1 – จากที่ทำการอุทยานฯ เดินประมาณ 1,500 เมตร เป็นที่ตั้งบ้านพักรับรองของการรถไฟแห่งประเทศไทย และพื้นที่ประวัติศาสตร์เกี่ยวกับการก่อสร้างทางรถไฟ

ย.2 – จุดกางเต็นท์ยอดนิยม รายล้อมด้วยป่าสนและสวนลิ้นจี่โบราณ มีบ้านพักของ ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช

ย.3 – พื้นที่เงียบสงบในป่าลึก อดีตเคยเป็นที่พักของมิชชันนารี

ย.4 (ม่อนส่องกล้อง) – จุดสูงสุดของดอยขุนตาล ชมวิวได้แบบ 360 องศา เป็นจุดชมพระอาทิตย์ขึ้นและทะเลหมอกที่งดงามที่สุด

อุโมงค์ขุนตาน – มรดกวิศวกรรมกลางขุนเขา

อุโมงค์ขุนตาน เป็นอุโมงค์รถไฟลอดภูเขาความยาวประมาณ 1,352 เมตร ยาวที่สุดในประเทศไทย ก่อสร้างโดยวิศวกรชาวเยอรมัน ภายในบริเวณมีสวนไม้ดอก ศาลเจ้าพ่อขุนตาล และอนุสาวรีย์เพื่อรำลึกถึงผู้ควบคุมงานก่อสร้าง เป็นจุดท่องเที่ยวที่ผสานเรื่องราวประวัติศาสตร์เข้ากับธรรมชาติได้อย่างโดดเด่น

น้ำตกและแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติ

น้ำตกตาดเหมย – สูงประมาณ 10 เมตร แยกจากเส้นทางระหว่าง ย.2 ไป ย.3 ต้องเดินลงหุบเขาประมาณ 300 เมตร

น้ำตกผาตูม และน้ำตกห้วยแม่ไพร – น้ำตกกลางป่าร่มรื่น

น้ำตกแม่ลอง – มีน้ำตลอดปี อยู่ทางทิศใต้ของสถานีขุนตาล ห่างประมาณ 10 กิโลเมตร สามารถลงรถไฟที่สถานีแม่ตาลน้อย แล้วเดินเท้าต่อประมาณ 3 กิโลเมตร

ภูมิอากาศ

อุทยานฯ มี 3 ฤดูกาล ได้แก่

• ฤดูฝน (พฤษภาคม – ตุลาคม) ป่าเขียวชอุ่ม โดยเฉพาะช่วงกรกฎาคม–สิงหาคม

• ฤดูร้อน (กุมภาพันธ์ – เมษายน) บนยอดดอยอากาศยังเย็นสบาย ไม่ร้อนอบอ้าว

• ฤดูหนาว (พฤศจิกายน – มกราคม) อากาศหนาวจัด โดยเฉพาะช่วงเช้าและกลางคืน

โดยทั่วไป อุณหภูมิจะเย็นกว่าพื้นราบประมาณ 5–10 องศาเซลเซียส

สิ่งอำนวยความสะดวก

มี บ้านพักและเต็นท์ให้บริการ รวมถึงลานกางเต็นท์สำหรับนักท่องเที่ยวที่นำอุปกรณ์มาเอง พร้อมศูนย์บริการนักท่องเที่ยวและสิ่งอำนวยความสะดวกพื้นฐาน

รถไฟ:

• ลงที่ “สถานีขุนตาน” แล้วเดินเท้าขึ้นไปยังที่ทำการอุทยานฯ ประมาณ 1.3 กิโลเมตร (ทางลาดชัน)

รถยนต์ส่วนตัว:

• ใช้ทางหลวงหมายเลข 11 (ลำพูน–ลำปาง) เลี้ยวเข้าแยกดอยขุนตาล ถนนลาดยางถึงศูนย์บริการนักท่องเที่ยว

• หากจะเดินถึง ย.4 ควรเริ่มเดินตั้งแต่ 04:30 น.

• สวมรองเท้าเดินป่าที่เกาะพื้นดี

• ช่วงแนะนำคือ พฤศจิกายน – กุมภาพันธ์

• เตรียมน้ำดื่มให้เพียงพอ

• จองบ้านพักหรือพื้นที่กางเต็นท์ล่วงหน้าในวันหยุดยาว

ค่าเข้าชม:

ชาวไทย

• ผู้ใหญ่ 20 บาท

• เด็ก 10 บาท

ชาวต่างชาติ

• ผู้ใหญ่ 100 บาท

• เด็ก 50 บาท

หมายเหตุ: มีค่าธรรมเนียมยานพาหนะเพิ่มเติม

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดทุกวัน 08:00 – 18:00 น.
  สำหรับนักท่องเที่ยวทั่วไป
  ผู้พักแรมสามารถเข้าพื้นที่ได้ตามระเบียบของอุทยานฯ