ถ้ำตลอด (Talod Cave) เป็นสิ่งมหัศจรรย์ทางธรรมชาติที่ตั้งอยู่ใจกลางเมืองทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช และมีความโดดเด่นไม่เหมือนถ้ำอื่นทั่วไป ชื่อของถ้ำมาจากลักษณะทางธรณีวิทยาที่เป็น อุโมงค์ธรรมชาติ ยาวประมาณสี่สิบเมตร ทอดตัวทะลุผ่านภูเขาหินปูนลูกย่อม นักท่องเที่ยวสามารถเดินเข้าจากปากถ้ำด้านหนึ่งและเดินทะลุออกไปยังอีกฟากหนึ่งของภูเขาได้อย่างสะดวกและร่มรื่นตลอดเส้นทาง

จุดที่ดึงดูดใจที่สุดภายในถ้ำคือ พระพุทธไสยาสน์ (พระนอน) องค์ใหญ่ที่ประดิษฐานอย่างสง่างามและเปี่ยมด้วยความเมตตา องค์พระมีพุทธลักษณะที่งดงามตามแบบศิลปะท้องถิ่น เป็นที่เคารพสักการะของชาวอำเภอทุ่งสงและผู้มาเยือนจากทั่วสารทิศ

นอกจากพระนอนแล้ว ภายในถ้ำยังมี พระพุทธรูปปางต่างๆ รวมถึงรูปปั้นยักษ์และเทพเจ้าตามตำนานความเชื่อพื้นบ้าน บรรยากาศภายในถ้ำค่อนข้างเย็นสบาย เนื่องจากมีลมพัดผ่านเข้าออกได้ทั้งสองทาง ทำให้ไม่รู้สึกอึดอัดขณะเดินชมความงาม

หินงอกหินย้อยภายในถ้ำแม้จะมีไม่มากนัก แต่ก็มีรูปทรงแปลกตาและสะท้อนแสงระยิบระยับเมื่อกระทบกับไฟส่องสว่างที่จัดติดตั้งไว้ พื้นถ้ำได้รับการปรับปรุงให้เรียบและเดินง่าย เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวทุกเพศทุกวัย รวมถึงผู้สูงอายุ

บริเวณรอบถ้ำได้รับการจัดเป็นพื้นที่พักผ่อนหย่อนใจที่เรียกว่า สวนพฤกษาไพ ซึ่งมีความร่มรื่นด้วยไม้ยืนต้นและพรรณไม้นานาชนิด ภูเขาหินปูนที่เป็นที่ตั้งของถ้ำมีหน้าผาสวยงาม เป็นฉากหลังยอดนิยมสำหรับการถ่ายภาพ

ตามตำนานท้องถิ่นเล่าขานกันว่า ถ้ำแห่งนี้เคยเป็นสถานที่วิปัสสนากรรมฐานของพระธุดงค์และเกจิอาจารย์ในอดีต จึงถือเป็นสถานที่ที่มี ความศักดิ์สิทธิ์และเปี่ยมด้วยพลังศรัทธา การดูแลจัดการพื้นที่โดยเทศบาลเมืองทุ่งสงทำให้ถ้ำตลอดมีความสะอาด เป็นระเบียบ และน่าเข้าชม

แสงไฟภายในถ้ำถูกจัดไว้อย่างเพียงพอ ทำให้สามารถมองเห็นรายละเอียดขององค์พระและศิลปกรรมได้อย่างชัดเจน บริเวณทางเข้ามีจุดให้ทำบุญตามกำลังศรัทธา เพื่อร่วมบำรุงรักษาศาสนสถานและแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติแห่งนี้

ความเงียบสงบภายในถ้ำช่วยให้ผู้มาเยือนได้ผ่อนคลายจิตใจ และใช้เวลาอย่างช้าๆ กับตัวเอง ในวันสำคัญทางศาสนาจะมีพุทธศาสนิกชนมาร่วมทำบุญ เวียนเทียน และสักการะองค์พระกันอย่างเนืองแน่น

ถ้ำตลอด ถือเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์สำคัญที่ปรากฏอยู่ในคำขวัญของอำเภอทุ่งสง สะท้อนถึงความผูกพันระหว่างชุมชนกับสถานที่แห่งนี้ การเดินทะลุถ้ำออกไปอีกฝั่งจะพบกับพื้นที่สีเขียวที่ช่วยเติมความสดชื่นก่อนเดินทางต่อไปยังแหล่งท่องเที่ยวอื่นในจังหวัด ทำให้ถ้ำตลอดเป็นจุดหมายที่ผสมผสาน ความงามของธรรมชาติและความศรัทธาทางศาสนา ได้อย่างลงตัว

• รถส่วนตัว: จากตัวเมืองนครศรีธรรมราช ใช้ทางหลวงหมายเลข 403 มุ่งหน้าสู่อำเภอทุ่งสง เมื่อเข้าสู่ตัวเมืองทุ่งสง ให้ขับไปทางหลังสถานีรถไฟทุ่งสง ถ้ำตั้งอยู่ใกล้ สวนพฤกษาไพ มีป้ายบอกทางชัดเจน

• รถไฟ: ลงที่สถานีรถไฟทุ่งสง แล้วต่อรถมอเตอร์ไซค์รับจ้างหรือรถตุ๊กตุ๊กไปยังถ้ำตลอด ระยะทางประมาณ 1–2 กิโลเมตร

• รถโดยสารสาธารณะ: นั่งรถตู้สาย นครศรีธรรมราช–ทุ่งสง ลงที่คิวรถในตัวเมืองทุ่งสง แล้วต่อรถรับจ้างท้องถิ่น

• ควรอยู่ในอาการ สำรวมและไม่ส่งเสียงดัง เนื่องจากเป็นสถานที่ประดิษฐานพระพุทธรูป

• แต่งกายสุภาพให้เหมาะสมกับสถานที่ศักดิ์สิทธิ์

• บางช่วงเพดานถ้ำอาจต่ำ ควรเดินด้วยความระมัดระวัง

• สามารถถ่ายภาพได้ แต่แนะนำให้ ปิดแฟลช

• เดินทะลุออกอีกฝั่งเพื่อชมสวนสาธารณะ ไม่จำเป็นต้องย้อนทางเดิม

• หากมาช่วงหน้าฝน พื้นถ้ำอาจลื่น ควรใส่รองเท้าที่เกาะพื้นดี

• ช่วงเช้าอากาศเย็นสบายและเหมาะกับการเข้าชมมากที่สุด

• แวะอ่านป้ายประวัติบริเวณทางเข้า จะช่วยให้เข้าใจสถานที่มากขึ้น

ค่าเข้าชม

• ไม่มีค่าเข้าชม (ฟรี) แต่สามารถร่วมทำบุญค่าน้ำค่าไฟได้ตามกำลังศรัทธา

เวลาเปิด-ปิด

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08:00 – 17:00 น.