น้ำตกโตนงาช้าง (Ton Nga Chang Waterfall) เป็นน้ำตกขนาดใหญ่และมีชื่อเสียงที่สุดแห่งหนึ่งของภาคใต้ ตั้งอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าบริเวณเทือกเขาบรรทัดใกล้ หาดใหญ่ โดยมีลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาสูงสลับซับซ้อน ปกคลุมด้วยป่าดิบชื้นที่มีความอุดมสมบูรณ์สูง ทำหน้าที่เป็นแหล่งต้นน้ำสำคัญของพื้นที่ น้ำตกแห่งนี้เกิดจากการไหลของสายน้ำผ่านชั้นหินแกรนิตและหินตะกอนที่ถูกกัดเซาะมาเป็นเวลานาน จนก่อให้เกิดหน้าผา แอ่งน้ำ และชั้นหินลดหลั่นกันอย่างสวยงามตามธรรมชาติ ซึ่งกลายเป็นน้ำตกทั้งหมด 7 ชั้นที่มีเอกลักษณ์แตกต่างกันออกไป โดยชั้นที่ 1 เป็นแอ่งน้ำกว้าง กระแสน้ำไม่แรง เหมาะสำหรับการเล่นน้ำและพักผ่อนของครอบครัว ต่อเนื่องไปยังชั้นที่ 2 ซึ่งเป็นน้ำตกจากหน้าผาสูง ทำให้เกิดละอองน้ำกระจายไปทั่วบริเวณ ส่งผลให้พื้นที่รอบข้างมีความชุ่มชื้นสูงและเหมาะต่อการเจริญเติบโตของพืชอย่างมอส เฟิร์น และกล้วยไม้ป่า ขณะที่ชั้นที่ 3 ซึ่งถือเป็นจุดเด่นและสัญลักษณ์ของน้ำตกแห่งนี้ สายน้ำจะแยกออกเป็นสองสายไหลลงขนานกันคล้ายงาช้างคู่ขนาดใหญ่จากหน้าผาสูงประมาณ 20 เมตร ซึ่งเกิดจากโครงสร้างหินที่แยกตัวเป็นร่องตามธรรมชาติ จึงกลายเป็นจุดชมวิวและจุดถ่ายภาพยอดนิยมของนักท่องเที่ยว ส่วนในชั้นที่ 4 ถึง 7 ได้แก่ โตนดำ โตนน้ำนุ้ย โตนฤาษี และโตนเหม็ดชุน จะมีลักษณะเป็นน้ำตกในพื้นที่ป่าลึกที่มีเส้นทางเข้าถึงยากมากขึ้น ต้องเดินป่าผ่านเส้นทางที่ชัน ลื่น และบางช่วงต้องปีนป่าย ทำให้เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวสายผจญภัยหรือผู้ที่มีประสบการณ์ด้านการเดินป่าโดยเฉพาะ และมักต้องใช้เจ้าหน้าที่นำทางเพื่อความปลอดภัย นอกจากนี้ พื้นที่โดยรอบยังเป็นระบบนิเวศป่าฝนเขตร้อนที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง พบทั้งไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ พืชคลุมดิน และสัตว์ป่าหลากหลายชนิด เช่น ลิง นกป่า และสัตว์ขนาดเล็ก ซึ่งสะท้อนถึงความสมบูรณ์ของธรรมชาติในพื้นที่ได้เป็นอย่างดี อีกทั้งน้ำที่ไหลผ่านชั้นหินและป่าไม้ยังมีความใสสะอาด เนื่องจากผ่านกระบวนการกรองตามธรรมชาติของดินและรากไม้ ทำให้น้ำตกแห่งนี้สามารถเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติที่สำคัญและสามารถเที่ยวได้ตลอดทั้งปี โดยเฉพาะในช่วงปลายฤดูฝนถึงต้นฤดูหนาวที่น้ำจะมีปริมาณมาก ใส และสวยงามเป็นพิเศษ เหมาะสำหรับการเล่นน้ำ พักผ่อน เดินป่าศึกษาธรรมชาติ รวมถึงการถ่ายภาพทิวทัศน์ที่สะท้อนความงดงามของผืนป่าภาคใต้ได้อย่างครบถ้วนและน่าประทับใจที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย

---

วิธีการเดินทาง

• รถยนต์: จากหาดใหญ่ ใช้ทางหลวงหมายเลข 4 (ถนนเพชรเกษม) ไปทางตำบลทุ่งตำเสา ระยะทางประมาณ 26 กิโลเมตร มีป้ายบอกทางชัดเจน

---

คำแนะนำ

• ควรใส่รองเท้ากันลื่นหรือรองเท้าสำหรับเดินป่า เพราะเส้นทางโดยเฉพาะช่วงขึ้นไปชั้น 2–3 และสูงกว่านั้นจะมีความชื้นและลื่นตลอดทาง

• เตรียมน้ำดื่มและของจำเป็นให้เพียงพอ เนื่องจากภายในเส้นทางเดินป่าจะไม่มีร้านค้าด้านใน

• หลีกเลี่ยงการนำพลาสติก โฟม หรือขยะที่ย่อยสลายยากเข้าไป เพื่อช่วยกันรักษาความสะอาดของธรรมชาติ

• เลือกเที่ยวช่วงปลายฤดูฝนถึงต้นฤดูหนาว (ตุลาคม–ธันวาคม) เพราะน้ำจะเยอะ ใส และสวยที่สุด

• หากต้องการขึ้นไปชั้น 4–7 ควรไปเป็นกลุ่มและมีเจ้าหน้าที่นำทาง เนื่องจากเส้นทางค่อนข้างชัน ลื่น และมีความเสี่ยงสูง

---

ค่าเข้าชม:

• คนไทย: ผู้ใหญ่ 20 บาท / เด็ก 10 บาท

• ต่างชาติ: ผู้ใหญ่ 200 บาท / เด็ก 100 บาท

• รถยนต์: 30 บาท/คัน

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดทุกวัน เวลา 08:00 – 17:00 น.