หน้าแรก > ไทย > อุตรดิตถ์ > พิชัย > โบราณสถานเมืองพิชัย

“เมืองอนุสาวรีย์พระยาพิชัยดาบหักผู้กล้า ปรางค์ศิลาแลงสุโขทัยวัดหน้าพระธาตุเก่าแก่ อนุสรณ์สถานบ้านเกิดห้วยคา และภาพสตรีทอาร์ตสะท้อนวิถีชีวิตดั้งเดิมริมแม่น้ำน่าน ”

โบราณสถานเมืองพิชัย (Mueang Phichai Historical Site) หรือ “เมืองเก่าพิชัย” เป็นหนึ่งในเมืองประวัติศาสตร์สำคัญของลุ่มแม่น้ำน่านในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่างของประเทศไทย มีบทบาทมาอย่างยาวนานตั้งแต่สมัยสุโขทัยต่อเนื่องถึงสมัยอยุธยาและกรุงธนบุรี เดิมพื้นที่เมืองโบราณตั้งอยู่บริเวณใกล้กับวัดหน้าพระธาตุในปัจจุบัน ซึ่งนักประวัติศาสตร์และนักโบราณคดีเชื่อว่าเคยเป็นศูนย์กลางการปกครองและชุมชนขนาดใหญ่ของเมืองพิชัยในอดีต ลักษณะภูมิประเทศของเมืองตั้งอยู่ใกล้แม่น้ำน่าน ทำให้เป็นพื้นที่ที่เหมาะแก่การตั้งถิ่นฐาน การคมนาคม และการค้าระหว่างเมืองทางตอนเหนือกับเมืองสำคัญในลุ่มเจ้าพระยา นอกจากนี้ยังเป็นเมืองยุทธศาสตร์สำคัญบนเส้นทางที่เชื่อมต่อระหว่างสุโขทัย พิษณุโลก และหัวเมืองฝ่ายเหนือ จึงทำให้พิชัยมีความสำคัญทั้งในด้านการปกครอง เศรษฐกิจ และการทหารมาตั้งแต่อดีต

สิ่งที่ทำให้เมืองพิชัยเป็นที่รู้จักไปทั่วประเทศ คือการเป็นบ้านเกิดและเมืองที่เกี่ยวข้องกับวีรกรรมของ พระยาพิชัยดาบหัก นายทหารเอกผู้ซื่อสัตย์ต่อ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เดิมท่านมีชื่อว่า “ทองดี ฟันขาว” มีพื้นเพอยู่ในพื้นที่อำเภอพิชัย ก่อนจะเข้ารับราชการทหารและสร้างชื่อเสียงจากความสามารถในการรบ โดยเฉพาะเหตุการณ์การต่อสู้จนดาบข้างหนึ่งหัก แต่ยังสามารถนำทัพต่อสู้จนได้รับชัยชนะ จนกลายเป็นที่มาของสมญา “ดาบหัก” เรื่องราวความกล้าหาญและความจงรักภักดีนี้ได้กลายเป็นสัญลักษณ์สำคัญของชาวอุตรดิตถ์และชาวไทยมาจนถึงปัจจุบัน ภายในตัวอำเภอมีการสร้างอนุสาวรีย์พระยาพิชัยดาบหักไว้บริเวณหน้าที่ว่าการอำเภอพิชัย เพื่อเป็นสถานที่รำลึกถึงวีรกรรมของท่าน และเป็นศูนย์รวมจิตใจของประชาชนในพื้นที่

เมื่อเดินทางเข้าสู่เขตเมืองพิชัย นักท่องเที่ยวจะสัมผัสได้ถึงบรรยากาศของเมืองเก่าที่ยังคงวิถีชีวิตเรียบง่ายแบบชุมชนริมแม่น้ำ บ้านเรือน ร้านค้า ตลาดสด และย่านชุมชนดั้งเดิมยังคงสะท้อนเสน่ห์ของเมืองเล็กในภาคเหนือที่ไม่ได้เร่งรีบเหมือนเมืองท่องเที่ยวขนาดใหญ่ บริเวณตลาดและชุมชนเก่าบางส่วนยังคงพบอาคารไม้แบบดั้งเดิม รวมถึงร้านอาหารพื้นบ้านที่สืบทอดรสชาติท้องถิ่นมายาวนาน โดยเฉพาะอาหารพื้นเมืองและอาหารจากปลาแม่น้ำน่านซึ่งถือเป็นวัตถุดิบสำคัญของพื้นที่ นอกจากนี้ผู้มาเยือนยังสามารถพบเห็นวิถีชีวิตของชาวบ้านที่ยังคงผูกพันกับแม่น้ำ ทั้งการทำประมงพื้นบ้าน การค้าขาย และการใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย ซึ่งเป็นเสน่ห์ที่ทำให้เมืองพิชัยแตกต่างจากแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์อื่นๆ

หนึ่งในโบราณสถานที่สำคัญที่สุดของเมืองคือบริเวณ วัดหน้าพระธาตุ ซึ่งเป็นที่ตั้งของปรางค์ศิลาแลงเก่าแก่ที่มีลักษณะศิลปกรรมแบบสุโขทัยตอนปลายผสมอิทธิพลอยุธยา โบราณสถานแห่งนี้ถือเป็นหลักฐานสำคัญที่สะท้อนถึงความเจริญรุ่งเรืองของเมืองพิชัยในอดีต แม้ปัจจุบันจะเหลือเพียงซากโบราณสถานบางส่วน แต่ยังสามารถมองเห็นรูปแบบสถาปัตยกรรมดั้งเดิมได้อย่างชัดเจน นักโบราณคดีสันนิษฐานว่าพื้นที่โดยรอบเคยเป็นศูนย์กลางเมืองเก่าและอาจเคยมีกำแพงเมืองรวมถึงคูน้ำล้อมรอบตามลักษณะเมืองโบราณในยุคนั้น การเดินชมพื้นที่บริเวณนี้จึงไม่เพียงเป็นการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม แต่ยังเป็นการเรียนรู้ร่องรอยของชุมชนโบราณที่เคยมีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์ภาคเหนือของไทย

อีกจุดที่ได้รับความสนใจคือพื้นที่อนุสรณ์สถานบ้านเกิดพระยาพิชัยดาบหัก ที่บ้านห้วยคา ซึ่งจัดแสดงเรื่องราวชีวิตของพระยาพิชัยตั้งแต่วัยเยาว์ การฝึกฝนวิชาการต่อสู้ จนกระทั่งก้าวขึ้นเป็นแม่ทัพคนสำคัญของกรุงธนบุรี ภายในพื้นที่มีการจำลองบ้านเรือนไทยแบบดั้งเดิม จัดแสดงเครื่องมือเครื่องใช้พื้นบ้าน อาวุธโบราณ และนิทรรศการที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ทำให้นักท่องเที่ยวสามารถเข้าใจบริบทของชีวิตผู้คนในอดีตได้ชัดเจนมากขึ้น สถานที่แห่งนี้ยังสะท้อนถึงความภาคภูมิใจของชาวพิชัยที่มีต่อบุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์ของชาติ

นอกจากมิติด้านประวัติศาสตร์แล้ว เมืองพิชัยยังมีบรรยากาศการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่เงียบสงบ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเดินทางเพื่อเรียนรู้เรื่องราวท้องถิ่นและสัมผัสวิถีชีวิตดั้งเดิม นักท่องเที่ยวสามารถเดินเที่ยวรอบเมือง ชมตลาดพื้นบ้าน แวะร้านกาแฟเล็กๆ หรือใช้บริการรถสามล้อเครื่องท้องถิ่นเพื่อชมเมืองแบบสโลว์ไลฟ์ ในช่วงต้นปีของทุกปี พื้นที่อำเภอพิชัยมักมีการจัดงานรำลึกพระยาพิชัยดาบหัก ซึ่งภายในงานจะมีพิธีถวายสักการะ การแสดงศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน ขบวนย้อนยุค และการแสดงแสงสีเสียงที่ถ่ายทอดเรื่องราววีรกรรมของพระยาพิชัย ทำให้บรรยากาศของเมืองเต็มไปด้วยความคึกคักและเป็นช่วงเวลาที่เหมาะสำหรับการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์มากที่สุดช่วงหนึ่งของจังหวัดอุตรดิตถ์

วิธีการเดินทาง

จากตัวเมืองอุตรดิตถ์ ใช้ทางหลวงหมายเลข 11 (ไปทางพิษณุโลก) แล้วเลี้ยวขวาเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 1204 หรือ 1104 มุ่งหน้าสู่อำเภอพิชัย ระยะทางประมาณ 45 กิโลเมตร

คำแนะนำ