ถ้ำศิลป์ (Tham Silp) เป็นส่วนหนึ่งของภูเขาคูหาภิมุข ใกล้ วัดคูหาภิมุข นับเป็นแหล่งโบราณคดีสำคัญของภาคใต้ที่สะท้อนการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ในพื้นที่ ยะลา มาอย่างยาวนาน

ภายในถ้ำค้นพบภาพเขียนสีที่มีทั้งในยุคก่อนประวัติศาสตร์และช่วงต้นประวัติศาสตร์ โดยใช้ “สีแดง” (จากแร่เหล็ก) และ “สีดำ” (จากถ่านหรือแร่แมงกานีส) ภาพที่พบมีลักษณะเป็นภาพเชิงสัญลักษณ์และภาพเล่าเรื่อง เช่น ภาพคน สัตว์ ขบวนแห่ และกิจกรรมทางสังคม ซึ่งนักโบราณคดีเชื่อว่าเกี่ยวข้องกับความเชื่อ พิธีกรรม หรือการบันทึกเหตุการณ์สำคัญ

ลักษณะของภาพเขียนมีทั้งแบบเส้นเดี่ยว (outline) และแบบระบายทึบ แสดงถึงพัฒนาการทางศิลปะของมนุษย์ในแต่ละยุค โดยบางภาพมีการซ้อนทับกัน สะท้อนว่าถ้ำแห่งนี้ถูกใช้งานต่อเนื่องหลายช่วงเวลา

โครงสร้างของถ้ำเป็นหินปูน มีขนาดไม่ใหญ่มาก แต่มีห้องถ้ำย่อยและผนังที่เหมาะต่อการเขียนภาพ ภายในมีหินงอกหินย้อยที่ยังคงสภาพสมบูรณ์ การเข้าชมต้องเดินและปีนบันไดขึ้นไปยังจุดที่มีภาพเขียน ซึ่งอยู่ในระดับสูงจากพื้นเล็กน้อย เพื่อหลีกเลี่ยงความชื้นและน้ำท่วมในอดีต

บริเวณโดยรอบเป็นป่าเขาและชุมชนเก่าแก่ “บ้านหน้าถ้ำ” ซึ่งมีลักษณะเป็นสังคมพหุวัฒนธรรม ทั้งไทยพุทธและไทยมุสลิม ทำให้พื้นที่นี้ไม่ได้มีเพียงคุณค่าทางโบราณคดี แต่ยังสะท้อนวิถีชีวิตร่วมสมัยที่สืบเนื่องจากอดีต

ในปัจจุบัน ถ้ำศิลป์ได้รับการดูแลในฐานะแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์และการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ นักท่องเที่ยวสามารถเข้าชมได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย แต่ควรปฏิบัติตามกฎอย่างเคร่งครัด เช่น ไม่สัมผัสผนังถ้ำ ไม่ใช้แฟลชถ่ายภาพใกล้ภาพเขียน และช่วยกันรักษาสภาพแวดล้อม เพื่อคงคุณค่าของแหล่งโบราณคดีแห่งนี้ให้ยั่งยืนต่อไป

• รถยนต์: จากตัวเมืองยะลา ใช้ทางหลวง 4065 ประมาณ 8 กม. เลี้ยวเข้าวัดคูหาภิมุข มีป้ายชัดเจน

ค่าเข้าชม:

• เข้าชมฟรี สามารถร่วมทำบุญได้

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดทุกวัน 08:00 – 17:00 น.