พิพิธภัณฑ์บ้านเกิดท่านหนูฮัก พูมสะหวัน (Nuhak Phoumsavan Birthplace Museum) เป็นพิพิธภัณฑ์ที่มีความสำคัญมากกว่าการเป็นแหล่งท่องเที่ยวทั่วไป เพราะถือเป็นพื้นที่แห่งความทรงจำร่วมระหว่างประเทศไทยและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว โดยเฉพาะในบริบทของความสัมพันธ์ริมแม่น้ำโขงที่มีความใกล้ชิดทางวัฒนธรรมและชาติพันธุ์มายาวนาน สถานที่แห่งนี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อรำลึกถึงท่านหนูฮัก พูมสะหวัน อดีตประธานประเทศลาว ซึ่งมีบ้านเกิดอยู่ที่บ้านพาลุกา จังหวัดมุกดาหาร และมีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์การเมืองของลาวยุคใหม่ท่านหนูฮัก พูมสะหวัน เป็นหนึ่งในผู้นำรุ่นก่อตั้งของขบวนการปฏิวัติลาว และมีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานทางการเมืองของประเทศหลังยุคสงครามอินโดจีน ต่อมาได้ดำรงตำแหน่งประธานประเทศลาวในช่วงปี พ.ศ. 2535–2541 โดยถือเป็นผู้นำที่มีบทบาทในการสร้างเสถียรภาพทางการเมืองและสนับสนุนการพัฒนาประเทศในยุคเปลี่ยนผ่านสู่ความทันสมัย

พื้นที่บ้านพาลุกา ซึ่งเป็นบ้านเกิดของท่าน ตั้งอยู่ในอำเภอหว้านใหญ่ จังหวัดมุกดาหาร เป็นชุมชนเก่าแก่ริมแม่น้ำโขงที่มีลักษณะวัฒนธรรมแบบลาว–อีสานผสมผสานกันอย่างชัดเจน ในอดีตพื้นที่บริเวณนี้มีการติดต่อไปมาหาสู่ข้ามฝั่งโขงอย่างเสรี ทำให้ผู้คนสองฝั่งมีความสัมพันธ์ทั้งทางเครือญาติและวัฒนธรรมอย่างแน่นแฟ้น ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญที่อธิบายได้ว่าทำไมบุคคลสำคัญของลาวจำนวนหนึ่งจึงมีรากเหง้าอยู่ในฝั่งไทยภายในพิพิธภัณฑ์ถูกจัดแสดงเป็นลำดับเรื่องราวตั้งแต่วัยเด็กของท่านหนูฮัก พูมสะหวัน ไปจนถึงเส้นทางการเมืองและบทบาทระดับประเทศ โซนแรกนำเสนอวิถีชีวิตชนบทริมโขงในอดีต พร้อมเครื่องใช้พื้นบ้านและภาพถ่ายครอบครัว โซนถัดมาเป็นส่วนที่เล่าถึงเส้นทางการเข้าร่วมขบวนการปฏิวัติและการเคลื่อนไหวทางการเมืองในยุคสงครามอินโดจีน รวมถึงเอกสารและแผนที่ทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญ

ในอีกโซนหนึ่งเป็นการนำเสนอช่วงเวลาที่ท่านดำรงตำแหน่งผู้นำประเทศลาว โดยมีภาพการประชุมกับผู้นำต่างประเทศและเอกสารด้านการบริหารประเทศสะท้อนบทบาทในเวทีการเมืองระหว่างประเทศ นอกจากนี้ยังมีโซนที่เน้นความสัมพันธ์ไทย–ลาว ซึ่งแสดงให้เห็นถึงแนวคิดบ้านพี่เมืองน้องผ่านเรื่องราววัฒนธรรม การแลกเปลี่ยน และความร่วมมือของประชาชนสองฝั่งแม่น้ำโขงพิพิธภัณฑ์แห่งนี้จึงมีความสำคัญทั้งในเชิงประวัติศาสตร์ การเมือง และวัฒนธรรม โดยสะท้อนภาพความเชื่อมโยงของผู้คนลุ่มน้ำโขงที่ไม่สามารถแบ่งแยกด้วยพรมแดนประเทศได้อย่างสิ้นเชิง และยังทำหน้าที่เป็นแหล่งเรียนรู้ให้คนรุ่นหลังเข้าใจรากเหง้าทางประวัติศาสตร์ร่วมกันของภูมิภาคนี้

• รถยนต์: จากตัวเมืองมุกดาหาร ใช้ทางหลวงหมายเลข 212 (มุกดาหาร–ธาตุพนม) มุ่งหน้าไปอำเภอหว้านใหญ่ จากนั้นเลี้ยวขวาเข้าสู่ทางหลวงชนบทหมายเลข 3004 ไปบ้านพาลุกา ตำบลชะโนด พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ใกล้วัดมโนภิรมย์

ค่าเข้าชม:

• เข้าชมฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดทุกวัน เวลา 08.30 – 16.30 น.