อุทยานแห่งชาติศรีลานนา (Si Lanna National Park) ได้รับการประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2524 เป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 23 ของประเทศไทย มีพื้นที่ประมาณ 1,406 ตารางกิโลเมตร (879,064 ไร่) ครอบคลุมพื้นที่อำเภอแม่แตง อำเภอเชียงดาว และอำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ มีบทบาทสำคัญในการอนุรักษ์ผืนป่าต้นน้ำของ ลุ่มน้ำปิง ซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำที่หล่อเลี้ยงพื้นที่เกษตรกรรมและชุมชนจำนวนมากในภาคเหนือ

ลักษณะภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อนในแนวทิวเขาผีปันน้ำ มีระดับความสูงตั้งแต่ประมาณ 300–1,700 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง ทำให้เกิดระบบนิเวศที่หลากหลาย ทั้งป่าดิบเขา ป่าดิบแล้ง ป่าเบญจพรรณ และป่าเต็งรัง ภายในผืนป่าพบพันธุ์ไม้สำคัญ เช่น สัก ประดู่ แดง ตะเคียนทอง ยางนา และไม้ก่อหลายชนิด รวมถึงเป็นแหล่งอาศัยของสัตว์ป่า เช่น เก้ง กวางป่า หมูป่า หมีควาย ชะมด อีเห็น ลิง ค่าง และนกนานาชนิด เช่น นกเงือก นกพญาไฟ และนกกินปลี สะท้อนถึงความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศในพื้นที่

แลนด์มาร์กสำคัญที่สุดของอุทยานคือ อ่างเก็บน้ำเขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล ซึ่งเกิดจากการสร้างเขื่อนกั้นแม่น้ำแม่งัดเพื่อการชลประทาน ผลิตไฟฟ้าพลังน้ำ และอุปโภคบริโภค ปัจจุบันกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวชื่อดังของเชียงใหม่ นักท่องเที่ยวสามารถนั่งเรือหางยาวจากท่าเรือไปยังแพพักกลางน้ำ ใช้เวลาประมาณ 15–30 นาที แล้วแต่ตำแหน่งของแพ ภายในแพมีบริการที่พัก ร้านอาหาร คาเฟ่ กิจกรรมพายเรือคายัก เล่นแพเปียก ว่ายน้ำ ตกปลา และล่องเรือชมวิวทิวเขาที่โอบล้อมอ่างเก็บน้ำ

นอกจากการท่องเที่ยวทางน้ำแล้ว อุทยานยังมีแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติที่น่าสนใจ ได้แก่ น้ำตกม่อนหินไหล น้ำตกหินปูนขนาดใหญ่ที่มีทั้งหมด 9 ชั้น มีน้ำไหลตลอดปี เหมาะสำหรับการเดินศึกษาธรรมชาติและพักผ่อนท่ามกลางป่าเขา ส่วนผู้ที่ชื่นชอบอากาศหนาวและทะเลหมอกสามารถเดินทางไปยัง ดอยม่อนล้าน ซึ่งมีความสูงประมาณ 1,696 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง เป็นจุดชมพระอาทิตย์ขึ้นที่มีชื่อเสียงของเชียงใหม่ ในช่วงฤดูหนาวอุณหภูมิอาจลดต่ำกว่า 10 องศาเซลเซียส เหมาะสำหรับการกางเต็นท์และชมดาวยามค่ำคืน

ภายในอุทยานยังมีความหลากหลายทางชีวภาพสูง พบพันธุ์พืชสมุนไพร กล้วยไม้ป่า เฟิร์น เห็ดป่า และสัตว์ขนาดเล็กจำนวนมาก จึงมีการจัดเส้นทางศึกษาธรรมชาติและกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อมสำหรับนักเรียน นักศึกษา และนักท่องเที่ยวที่สนใจเรียนรู้เรื่องระบบนิเวศ รวมถึงมีเจ้าหน้าที่อุทยานคอยให้ข้อมูลและดูแลความปลอดภัยตลอดการท่องเที่ยว

ด้านสิ่งอำนวยความสะดวก อุทยานมีศูนย์บริการนักท่องเที่ยว บ้านพักของอุทยาน ลานกางเต็นท์ ห้องน้ำ ร้านค้าสวัสดิการ ร้านอาหาร และลานจอดรถครบครัน รองรับทั้งนักท่องเที่ยวแบบไปเช้า-เย็นกลับ และผู้ที่ต้องการพักค้างคืนเพื่อสัมผัสธรรมชาติอย่างใกล้ชิด

ช่วงเวลาที่เหมาะแก่การท่องเที่ยวคือ เดือนพฤศจิกายน–กุมภาพันธ์ ซึ่งอากาศเย็นสบาย เหมาะกับการกางเต็นท์และชมทะเลหมอก ส่วนช่วง เดือนมิถุนายน–ตุลาคม เป็นฤดูฝนที่ธรรมชาติเขียวชอุ่ม น้ำตกมีปริมาณน้ำมาก และอ่างเก็บน้ำเต็มไปด้วยทิวทัศน์ที่สวยงาม เหมาะสำหรับการล่องเรือและพักผ่อนกลางธรรมชาติ

• จากตัวเมืองเชียงใหม่ ใช้ทางหลวงหมายเลข 107 (เชียงใหม่–ฝาง) มุ่งหน้าอำเภอแม่แตง ระยะทางประมาณ 41 กิโลเมตร จากนั้นเลี้ยวขวาเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 1323 ตามป้ายเขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล ขับต่อประมาณ 11 กิโลเมตร จะถึงที่ทำการอุทยานแห่งชาติศรีลานนาและท่าเรือหลักสำหรับเดินทางเข้าสู่แพพักในอ่างเก็บน้ำ

• หากต้องการเดินทางไปยังน้ำตกม่อนหินไหลหรือดอยม่อนล้าน ควรสอบถามข้อมูลเส้นทางจากเจ้าหน้าที่อุทยานก่อนออกเดินทาง เนื่องจากบางช่วงเป็นถนนภูเขาและถนนลูกรัง โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝน

• ควรจองแพพัก บ้านพัก และลานกางเต็นท์ล่วงหน้า โดยเฉพาะวันหยุดยาวและช่วงฤดูหนาว

• เตรียมกระเป๋ากันน้ำสำหรับโทรศัพท์ กล้อง และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เมื่อต้องเดินทางด้วยเรือไปยังแพกลางน้ำ

• หากมีแผนขึ้นดอยม่อนล้านหรือน้ำตกม่อนหินไหล ควรใช้รถที่มีกำลังดีหรือรถขับเคลื่อนสี่ล้อ เนื่องจากบางช่วงเป็นทางชันและลูกรัง

• ช่วงเดือนพฤศจิกายน–กุมภาพันธ์ เหมาะสำหรับชมทะเลหมอก กางเต็นท์ และพักแพ ส่วนฤดูฝนเหมาะกับการชมน้ำตกและธรรมชาติสีเขียว

• ปฏิบัติตามกฎของอุทยานอย่างเคร่งครัด ไม่ทิ้งขยะ งดส่งเสียงดังในพื้นที่พักแรม และหลีกเลี่ยงการให้อาหารสัตว์ป่า

ค่าเข้าชม:

• ชาวไทย : ผู้ใหญ่ 20 บาท / เด็ก 10 บาท
• ชาวต่างชาติ : ผู้ใหญ่ 100 บาท / เด็ก 50 บาท

ค่าธรรมเนียมนำยานพาหนะเข้าอุทยาน

• รถยนต์ 30 บาท
• รถจักรยานยนต์ 20 บาท

หมายเหตุ: อัตราค่าธรรมเนียมอาจมีการเปลี่ยนแปลงตามประกาศของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดให้บริการทุกวัน 08:00–17:00 น.

• สำหรับบ้านพัก แพพัก และลานกางเต็นท์ สามารถเข้าพักได้ตามรอบเวลาที่จองไว้ โดยควรติดต่ออุทยานแห่งชาติศรีลานนาล่วงหน้าเพื่อสำรองที่พัก สอบถามสภาพอากาศ และตรวจสอบสภาพเส้นทางก่อนเดินทาง โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนและฤดูท่องเที่ยว.