โครงการชั่งหัวมันตามพระราชดำริ (Chang Hua Man Royal Project) เป็นโครงการต้นแบบด้านการพัฒนาเกษตรกรรมและการจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน ซึ่งเกิดจากพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร
มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาพื้นที่เกษตรให้เกิดประโยชน์สูงสุด ควบคู่ไปกับการยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกรในจังหวัดเพชรบุรีและพื้นที่ใกล้เคียง โดยมุ่งหวังให้เป็นแหล่งรวบรวมและสาธิตการปลูกพืชเศรษฐกิจหลากหลายชนิด รวมถึงเป็นตัวอย่างของการบริหารจัดการที่ดินและน้ำอย่างเป็นระบบ

พื้นที่ของโครงการในอดีตเคยเป็นที่ดินแห้งแล้ง ขาดแคลนน้ำและไม่เหมาะต่อการเพาะปลูก แต่ด้วยแนวพระราชดำริด้านการจัดการน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ จึงได้รับการฟื้นฟูจนกลายเป็นพื้นที่สีเขียวอุดมสมบูรณ์ สามารถใช้เป็นแหล่งเรียนรู้ที่แสดงให้เห็นถึงความสำเร็จของ “เกษตรทฤษฎีใหม่” อย่างเป็นรูปธรรม ทั้งในด้านการปลูกพืช การเลี้ยงสัตว์ และการใช้ทรัพยากรอย่างรู้คุณค่า

เอกลักษณ์ที่โดดเด่นและเป็นภาพจำของโครงการชั่งหัวมัน คือทุ่งกังหันลมผลิตไฟฟ้าจำนวน 20 ต้น ที่ตั้งเรียงรายอยู่บนเนินเขา ทำหน้าที่ผลิตพลังงานสะอาดเพื่อใช้ภายในโครงการ แสดงให้เห็นถึงการนำพลังงานทดแทนมาผสมผสานกับภาคการเกษตรได้อย่างลงตัว อีกหนึ่งจุดสำคัญคือเรือนที่ประทับทรงงาน ซึ่งเป็นบ้านไม้สองชั้นที่มีรูปแบบเรียบง่าย แต่เปี่ยมไปด้วยคุณค่าทางจิตใจ สะท้อนถึงพระราชปณิธานในการดำรงชีวิตอย่างพอเพียง กลมกลืนกับธรรมชาติ

ภายในโครงการมีแปลงทดลองปลูกพืชเศรษฐกิจหลากหลายชนิด เช่น สับปะรดเพชรบุรี มะนาว ชมพู่เพชรสายรุ้ง รวมถึงฟาร์มโคนมสาธิตที่มุ่งเน้นการผลิตน้ำนมดิบคุณภาพดี เพื่อเป็นต้นแบบให้เกษตรกรนำไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่ของตนเอง พื้นที่เหล่านี้ถูกออกแบบให้เป็นทั้งแหล่งผลิตและแหล่งเรียนรู้ควบคู่กัน

นักท่องเที่ยวสามารถสัมผัสประสบการณ์การท่องเที่ยวเชิงเกษตรผ่านกิจกรรมต่าง ๆ เช่น การนั่งรถรางชมรอบโครงการ หรือการปั่นจักรยานท่ามกลางทุ่งหญ้าและแปลงเกษตร บรรยากาศโดยรอบถูกโอบล้อมด้วยภูเขา ทำให้อากาศเย็นสบายและสดชื่นตลอดวัน นอกจากนี้ยังสามารถแวะชิมและเลือกซื้อผลผลิตสดจากไร่ รวมถึงผลิตภัณฑ์แปรรูปจากนมโคคุณภาพสูงที่ร้าน “โกลเด้น เพลซ” ซึ่งสะท้อนแนวคิดการเชื่อมโยงผลผลิตจากเกษตรกรสู่ผู้บริโภคโดยตรง

โครงการชั่งหัวมันยังเป็นสถานที่ที่เหมาะสำหรับนักถ่ายภาพและผู้รักธรรมชาติ ด้วยมุมถ่ายภาพที่หลากหลาย ทั้งถนนที่ทอดผ่านทุ่งกังหันลม แปลงไม้ดอกไม้ประดับ และอ่างเก็บน้ำขนาดเล็กที่สะท้อนเงาภูเขาอย่างงดงาม สำหรับครอบครัว ที่นี่ถือเป็นห้องเรียนกลางแจ้งที่ช่วยให้เด็ก ๆ เข้าใจถึงที่มาของอาหาร การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และคุณค่าของความพอเพียง ขณะที่นักท่องเที่ยวทั่วไปสามารถใช้เวลาเดินชมและซึมซับความสงบ ร่มรื่น และแรงบันดาลใจจากพื้นที่สีเขียวแห่งนี้

โครงการชั่งหัวมันตามพระราชดำริ จึงไม่ใช่เพียงแหล่งท่องเที่ยวเท่านั้น แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของการฟื้นฟูผืนแผ่นดินด้วยความเพียร ความรู้ และพระเมตตา เป็นแหล่งเรียนรู้ที่ถ่ายทอดแนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืนและความสุขบนพื้นฐานของความพอเพียงอย่างแท้จริง

รถยนต์ส่วนตัว:

• จากกรุงเทพฯ ใช้ถนนเพชรเกษมมุ่งหน้าจังหวัดเพชรบุรี ผ่านตัวเมืองเพชรบุรีมาทางอำเภอท่ายาง แล้วเลี้ยวขวาตามป้ายบอกทางโครงการชั่งหัวมัน (ทางไปเขากระปุก)

รถโดยสารสาธารณะ:

• ขึ้นรถตู้หรือรถบัสมาลงที่อำเภอท่ายาง แล้วต่อรถรับจ้างท้องถิ่นไปยังโครงการ (แนะนำรถส่วนตัวจะสะดวกกว่าเนื่องจากพื้นที่ค่อนข้างกว้าง)

รถเช่า:

• สามารถเช่ารถขับจากตัวเมืองเพชรบุรีหรือหาดชะอำเพื่อเดินทางมายังโครงการโดยใช้เวลาประมาณ 45 นาที

ช่วงเวลาที่เหมาะสม:

• สามารถเที่ยวได้ทุกฤดู แต่ช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงมกราคมจะดีที่สุดเพราะอากาศเย็นสบาย ท้องฟ้าใส และดอกไม้บานสะพรั่ง

อุปกรณ์และเครื่องแต่งกาย:

• แนะนำให้ใส่รองเท้าผ้าใบที่เดินสบาย เตรียมหมวกหรือร่ม และแว่นกันแดด เนื่องจากพื้นที่การเกษตรส่วนใหญ่เป็นพื้นที่โล่งแจ้ง

การเที่ยวชม:

• ควรใช้บริการรถรางนำชมโครงการ (มีวิทยากรบรรยาย) หรือเช่าจักรยานเพื่อเข้าถึงโซนต่างๆ ได้อย่างทั่วถึงและไม่เหนื่อยจนเกินไป

ของฝาก:

• ไม่ควรพลาดการซื้อ "นมพาสเจอร์ไรซ์" และ "ไอศกรีมนมสด" ของโครงการ รวมถึงผลผลิตสดตามฤดูกาลซึ่งมีราคาประยุกต์และคุณภาพดีเยี่ยม

ค่าธรรมเนียมเข้าชม

• ชาวไทย: ผู้ใหญ่ 20 บาท, เด็ก 10 บาท

• ชาวต่างชาติ: ผู้ใหญ่ 50 บาท, เด็ก 20 บาท

เวลาทำการ

• เปิดให้บริการทุกวัน ตั้งแต่เวลา 08:30 - 18:00 น.

• จุดบริการรถรางนำชมรอบสุดท้ายเวลาประมาณ 16:30 น.