โป่งเดือดป่าแป๋ (Pong Dueat Geyser) เป็นแหล่งน้ำพุร้อนธรรมชาติที่มีชื่อเสียงมากที่สุดแห่งหนึ่งของภาคเหนือ และได้รับการยอมรับว่าเป็น "กีเซอร์ (Geyser)" ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ซึ่งพบได้ไม่กี่แห่งในประเทศไทย ตั้งอยู่ภายใน อุทยานแห่งชาติห้วยน้ำดัง บริเวณเทือกเขาถนนธงชัย อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ พื้นที่โดยรอบเป็นป่าดิบเขาที่มีความอุดมสมบูรณ์ มีอากาศเย็นสบายตลอดปี และเป็นต้นน้ำสำคัญของลุ่มน้ำปิง

กีเซอร์แห่งนี้เกิดจากน้ำฝนที่ซึมผ่านชั้นหินลงสู่ใต้ดินลึกหลายกิโลเมตร ก่อนถูกความร้อนจากหินอัคนีและแหล่งพลังงานความร้อนใต้พิภพ (Geothermal Energy) ทำให้น้ำมีอุณหภูมิสูงและเกิดแรงดันสะสม เมื่อน้ำร้อนและไอน้ำเคลื่อนตัวขึ้นมาตามรอยแตกของชั้นหิน จึงพวยพุ่งขึ้นเหนือพื้นดินอย่างต่อเนื่อง แตกต่างจากบ่อน้ำพุร้อนทั่วไปที่น้ำเพียงไหลหรือผุดขึ้นมาโดยไม่มีแรงดัน

อุณหภูมิของน้ำใต้ดินบริเวณแหล่งกำเนิดมีค่าประมาณ 170–200 องศาเซลเซียส ส่วนอุณหภูมิบริเวณปากบ่ออยู่ที่ประมาณ 90–100 องศาเซลเซียส จึงไม่สามารถสัมผัสน้ำโดยตรงได้ รอบปล่องกีเซอร์จะเกิดการสะสมของแร่ธาตุต่าง ๆ เช่น ซิลิกา แคลเซียมคาร์บอเนต และแร่กำมะถัน ทำให้พื้นดินมีสีขาว เหลือง และส้มสลับกันอย่างเป็นธรรมชาติ พร้อมมีกลิ่นกำมะถันอ่อน ๆ ซึ่งเป็นลักษณะปกติของพื้นที่พลังงานความร้อนใต้พิภพ

บริเวณปล่องกีเซอร์หลักมีการพ่นไอน้ำและน้ำร้อนสูงประมาณ 1–2 เมตรตลอดทั้งวัน แม้ระดับความสูงของน้ำจะเปลี่ยนแปลงตามแรงดันใต้พิภพและปริมาณน้ำฝนในแต่ละฤดูกาล แต่จะมีไอน้ำลอยออกมาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาวจะเห็นละอองไอน้ำสีขาวหนาปกคลุมทั่วบริเวณ เกิดเป็นภาพที่สวยงามและเป็นเอกลักษณ์ของโป่งเดือดป่าแป๋

เพื่อป้องกันผลกระทบต่อระบบนิเวศ อุทยานแห่งชาติห้วยน้ำดังได้ออกแบบเส้นทางศึกษาธรรมชาติเป็นสะพานไม้ยกระดับความยาวประมาณ 800 เมตร ให้นักท่องเที่ยวเดินชมพื้นที่โดยไม่รบกวนสภาพแวดล้อม ระหว่างทางจะพบพรรณไม้ป่าดิบชื้นจำนวนมาก เช่น เฟิร์น มอส กล้วยไม้ป่า ไลเคน และไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ รวมทั้งมีป้ายสื่อความหมายเกี่ยวกับธรณีวิทยา พืชพรรณ และระบบนิเวศของป่าต้นน้ำ ช่วยเพิ่มความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการเกิดน้ำพุร้อนและความหลากหลายทางชีวภาพของพื้นที่

อีกหนึ่งจุดที่ได้รับความนิยมคือ "บ่อแช่น้ำแร่ธรรมชาติ" ซึ่งใช้น้ำแร่จากแหล่งเดียวกับกีเซอร์แต่ผ่านการลดอุณหภูมิให้อยู่ในระดับเหมาะสมสำหรับการแช่ตัว โดยเชื่อกันว่ามีแร่ธาตุธรรมชาติที่ช่วยให้ร่างกายผ่อนคลาย ลดอาการเมื่อยล้า และช่วยให้การไหลเวียนโลหิตดีขึ้น ภายในมีทั้งบ่อแช่เท้าฟรี บ่อรวมแยกชาย-หญิง และห้องแช่ส่วนตัวสำหรับครอบครัว

นอกจากการชมกีเซอร์แล้ว พื้นที่แห่งนี้ยังเป็นจุดเริ่มต้นของการศึกษาธรรมชาติในอุทยานแห่งชาติห้วยน้ำดัง นักท่องเที่ยวสามารถพบเห็นนกป่าหลากหลายชนิด กระรอก ไก่ป่า และสัตว์ป่าขนาดเล็กที่อาศัยอยู่ในผืนป่า หากมาในช่วงเช้าจะมีโอกาสได้ยินเสียงนกและสัมผัสบรรยากาศธรรมชาติที่เงียบสงบอย่างใกล้ชิด

ภายในศูนย์บริการนักท่องเที่ยวมีสิ่งอำนวยความสะดวกครบครัน ได้แก่

• ศูนย์บริการนักท่องเที่ยว
• ร้านอาหารและร้านกาแฟ
• ร้านจำหน่ายของที่ระลึก
• ห้องสุขา
• ลานจอดรถ
• บ่อแช่เท้าน้ำแร่ฟรี
• บ่อแช่น้ำแร่รวม
• ห้องแช่น้ำแร่ส่วนตัว
• บ้านพักอุทยานแห่งชาติ
• ลานกางเต็นท์

นักท่องเที่ยวจำนวนมากนิยมแวะเที่ยวโป่งเดือดป่าแป๋ก่อนเดินทางต่อไปยังอำเภอปาย เนื่องจากตั้งอยู่บนเส้นทางสายแม่มาลัย–ปาย อีกทั้งยังสามารถเที่ยวเชื่อมกับจุดชมทะเลหมอกห้วยน้ำดัง น้ำตกแม่เย็น และแหล่งท่องเที่ยวธรรมชาติอื่น ๆ ภายในอุทยานแห่งชาติห้วยน้ำดังได้ภายในวันเดียว

ด้วยความโดดเด่นด้านธรณีวิทยา ระบบนิเวศ และการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ โป่งเดือดป่าแป๋จึงนับเป็นหนึ่งในแหล่งเรียนรู้ด้านพลังงานความร้อนใต้พิภพที่สำคัญของประเทศไทย และเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่เหมาะสำหรับทุกวัย ทั้งผู้รักธรรมชาติ นักถ่ายภาพ นักเรียน นักศึกษา และครอบครัวที่ต้องการสัมผัสความมหัศจรรย์ของโลกใต้พิภพอย่างใกล้ชิด

• จากตัวเมืองเชียงใหม่ ใช้ทางหลวงหมายเลข 107 (เชียงใหม่–ฝาง) มุ่งหน้าสู่อำเภอแม่แตง เมื่อถึงสามแยกแม่มาลัย ให้เลี้ยวเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 1095 (แม่มาลัย–ปาย) ขับต่อประมาณ 42 กิโลเมตร จะพบทางเข้าโป่งเดือดป่าแป๋ทางด้านขวา จากนั้นขับรถต่อเข้าไปตามถนนลาดยางอีกประมาณ 6.5 กิโลเมตร จะถึงศูนย์บริการนักท่องเที่ยวและลานจอดรถ

• หากไม่มีรถยนต์ส่วนตัว สามารถนั่งรถโดยสารสายเชียงใหม่–ปาย ลงบริเวณทางเข้าอุทยาน แล้วใช้บริการรถรับจ้างท้องถิ่นเข้าสู่โป่งเดือดป่าแป๋ ทั้งนี้ควรนัดหมายรถขากลับล่วงหน้า เนื่องจากรถสาธารณะมีให้บริการไม่มาก

• เส้นทางช่วงสุดท้ายเป็นถนนภูเขาที่มีทางโค้งและความลาดชันหลายช่วง ควรใช้ความระมัดระวังในการขับขี่ โดยเฉพาะช่วงฤดูฝน

• ควรเดินทางมาในช่วงเวลา 08.00–10.00 น. เพื่อชมไอน้ำจากกีเซอร์ที่สวยที่สุด

• ฤดูหนาว (พฤศจิกายน–กุมภาพันธ์) เป็นช่วงที่บรรยากาศดีที่สุด อากาศเย็นและมีหมอกบางในยามเช้า

• เตรียมชุดเปลี่ยน ผ้าเช็ดตัว และรองเท้าแตะ หากต้องการใช้บริการบ่อแช่น้ำแร่

• สวมรองเท้าสำหรับเดินป่า หรือรองเท้าผ้าใบ เนื่องจากมีเส้นทางศึกษาธรรมชาติระยะประมาณ 800 เมตร

• ห้ามสัมผัสน้ำพุร้อนธรรมชาติ ออกจากทางเดิน หรือหย่อนสิ่งของลงในปล่องกีเซอร์ เพราะน้ำมีอุณหภูมิสูงและอาจเกิดอันตราย

• ควรพกน้ำดื่ม ยากันยุง และหมวกกันแดด หากต้องการเดินศึกษาธรรมชาติ

• หากต้องการพักค้างคืน ควรจองบ้านพักหรือพื้นที่กางเต็นท์ของอุทยานแห่งชาติห้วยน้ำดังล่วงหน้า โดยเฉพาะช่วงวันหยุดและฤดูหนาว

ค่าเข้าชม:

ค่าเข้าอุทยานแห่งชาติห้วยน้ำดัง

• ชาวไทย ผู้ใหญ่ 50 บาท
• ชาวไทย เด็ก 20 บาท
• ชาวต่างชาติ ผู้ใหญ่ 300 บาท
• ชาวต่างชาติ เด็ก 150 บาท

ค่าบริการเพิ่มเติม

• บ่อแช่น้ำแร่ ห้องแช่ส่วนตัว บ้านพัก และลานกางเต็นท์ มีค่าบริการเพิ่มเติมตามประกาศของอุทยานแห่งชาติห้วยน้ำดัง
• อัตราค่าบริการอาจมีการเปลี่ยนแปลง ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดก่อนเดินทาง

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดให้บริการทุกวัน เวลา 08.00–17.00 น.
• บ่อแช่น้ำแร่ บ้านพัก และลานกางเต็นท์อาจมีช่วงเวลาให้บริการแตกต่างกัน ควรสอบถามเจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติห้วยน้ำดังล่วงหน้า
• สามารถท่องเที่ยวได้ตลอดทั้งปี โดยช่วงที่ได้รับความนิยมมากที่สุดคือเดือนพฤศจิกายน–กุมภาพันธ์ ซึ่งอากาศเย็นสบายและมองเห็นไอน้ำจากกีเซอร์ได้อย่างสวยงาม