วิสาหกิจชุมชนกลุ่มแม่บ้านโคกสว่าง (Khok Sawang Housewife Community Enterprise) หรือที่รู้จักกันในนาม "ข้าวแตนสายทิพย์" คือหนึ่งในหน้าประวัติศาสตร์ความสำเร็จของการรวมตัวกันในท้องถิ่นเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิต จุดเริ่มต้นเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2541 ท่ามกลางวิกฤตราคาข้าวเหนียวตกต่ำ ชาวบ้านในตำบลคอนฉิม อำเภอแวงใหญ่ จึงตัดสินใจนำภูมิปัญญาก้นครัวที่สืบทอดกันมาแต่โบราณอย่างการทำ "ข้าวแตน" มาเป็นทางออกในการเพิ่มมูลค่าสินค้าเกษตร ภายใต้การนำของคุณสายทิพย์ ลามา กลุ่มแม่บ้านได้ช่วยกันพัฒนาสูตรอย่างไม่หยุดยั้ง จนสามารถเปลี่ยนขนมพื้นบ้านธรรมดาให้กลายเป็นสินค้าพรีเมียมระดับ 5 ดาว

ความโดดเด่นที่ทำให้ข้าวแตนที่นี่แตกต่างจากที่อื่นคือ "ความซื่อสัตย์ต่อภูมิปัญญา" โดยเฉพาะการใช้สมุนไพร "เถากระพังโหม" หรือ "หญ้าตูดหมา" ซึ่งเป็นพืชสมุนไพรที่ขึ้นเองตามธรรมชาติในท้องถิ่น มาคั้นเอาน้ำผสมกับข้าวเหนียวเขี้ยวงูคุณภาพดี คุณสมบัติพิเศษของสมุนไพรชนิดนี้จะช่วยให้ข้าวพองตัวสวยงามเมื่อนำไปทอด มีความกรอบที่เบาบางแต่แน่นไปด้วยรสสัมผัส ไม่แข็งกระด้าง และที่สำคัญคือไม่ต้องพึ่งพาสารเคมีหรือผงฟูแม้แต่น้อย

นวัตกรรมที่สร้างชื่อเสียงไปทั่วประเทศคือแนวคิด "ข้าวแตนพันหน้า" ซึ่งเป็นการทลายขีดจำกัดของรสชาติข้าวแตนดั้งเดิมที่มีเพียงน้ำตาลราดหน้าเท่านั้น กลุ่มแม่บ้านได้สร้างสรรค์หน้าขนมที่หลากหลายเพื่อตอบโจทย์ผู้บริโภคทุกกลุ่ม ไม่ว่าจะเป็นหน้าธัญพืชรวม หน้าหมูหยองพริกเผา หน้าต้มยำ หน้าช็อกโกแลต หรือแม้แต่หน้ารสผลไม้ตามฤดูกาล รวมแล้วมีให้เลือกมากกว่า 30 รสชาติ กระบวนการผลิตยังคงเน้นวิถีธรรมชาติโดยการตากข้าวด้วยแสงแดดในโรงตากปิดที่สะอาดถูกสุขลักษณะ ก่อนจะนำมาทอดด้วยอุณหภูมิที่พอเหมาะและราดด้วยน้ำตาลมะพร้าวแท้

ในปัจจุบัน วิสาหกิจชุมชนแห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงแค่โรงงานผลิตขนม แต่ได้กลายเป็น "ศูนย์เรียนรู้สัมมาชีพตัวอย่าง" ที่เปิดรับคณะศึกษาดูงานจากทั่วทุกสารทิศ เพื่อส่งต่อแรงบันดาลใจในการบริหารจัดการชุมชน การทำบัญชีครัวเรือน และการตลาดเชิงรุกที่นำเทคโนโลยีเข้ามาผสมผสาน ทำให้มียอดขายถล่มทลายและสร้างงานสร้างรายได้ให้กับสมาชิกในหมู่บ้านอย่างมั่นคง จนได้รับรางวัลวิสาหกิจชุมชนต้นแบบระดับประเทศประจำปี 2566 เป็นเครื่องการันตีความสำเร็จ

---

วิธีการเดินทาง

• จากตัวเมืองขอนแก่น ใช้ถนนมิตรภาพ (ทางหลวงหมายเลข 2) มุ่งหน้าไปทางทิศใต้ (ทางไปนครราชสีมา) เมื่อถึงอำเภอพล ให้เลี้ยวขวาเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 2050 มุ่งหน้าสู่อำเภอแวงใหญ่ จากนั้นเดินทางต่อไปยังตำบลคอนฉิมเพื่อไปยังบ้านโคกสว่าง (แนะนำให้ใช้ระบบนำทาง GPS เพื่อความสะดวก)

---

คำแนะนำ

• หากเดินทางไปเป็นหมู่คณะสามารถติดต่อขอเข้าศึกษาดูงานกระบวนการผลิตข้าวแตนแบบครบวงจร ตั้งแต่การนึ่งข้าว การกดพิมพ์ การตาก ไปจนถึงการทอดและแต่งหน้า

• อย่าลืมซื้อข้าวแตนหน้าต่างๆ กลับไปเป็นของฝาก เพราะมีราคาหน้าโรงงานที่ย่อมเยาและสดใหม่

• ห้ามพลาดรสชาติขายดีอย่าง "หน้าหมูหยองพริกเผา" และ "หน้าธัญพืช" ซึ่งเป็นการผสมผสานระหว่างความหวานกรอบของข้าวแตนและความเค็มมันของหน้าได้อย่างลงตัว

• นอกจากข้าวแตนแล้ว ทางกลุ่มยังมีผลิตภัณฑ์แปรรูปอื่นๆ จากสมาชิกในหมู่บ้าน เช่น ปลาส้ม ผ้าทอมือ และงานจักสาน ซึ่งเป็นการกระจายรายได้สู่ครัวเรือนอื่นๆ ในโคกสว่างโดยตรง

---

ค่าเข้าชม:

• ไม่มีค่าใช้จ่าย (ฟรี) นักท่องเที่ยวสามารถเดินชมการจัดแสดงผลิตภัณฑ์และเลือกซื้อสินค้าได้ตามอัธยาศัย

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดทุกวันจันทร์ - วันอาทิตย์ ตั้งแต่เวลา 08:00 น. – 17:00 น.