วัดธาตุจำปา (Wat That Champa) ตั้งอยู่ที่บ้านเสาเล้า หมู่ที่ 2 ตำบลโพนสวรรค์ จังหวัดนครพนม เป็นศูนย์กลางจิตใจของกลุ่มชาติพันธุ์ "ไทญ้อ" ที่อพยพมาจากเมืองหงสา (แขวงไชยบุรี สปป.ลาว) มาตั้งถิ่นฐานในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ประวัติการสร้างองค์พระธาตุจำปานั้นปรากฏชัดว่าเริ่มก่อสร้างขึ้นเมื่อประมาณปี พ.ศ. 2400 โดยพระเม้า ปัญญาวโร ร่วมกับพระพรหมมา และชาวบ้านเสาเล้า โดยใช้เวลาก่อสร้างนานถึง 22 ปี จึงแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2422 องค์พระธาตุมีลักษณะทางสถาปัตยกรรมแบบ "ธาตุอีสาน" ที่ได้รับอิทธิพลจากศิลปะล้านช้างผสมผสานรัตนโกสินทร์ตอนต้น มีโครงสร้างก่ออิฐถือปูน รูปทรงสี่เหลี่ยมจตุรัส กว้างด้านละ 4 เมตร และมีความสูงรวมส่วนยอดประมาณ 24 เมตร ฐานขององค์ธาตุเป็นฐานบัวคว่ำบัวหงายซ้อนกัน 3 ชั้น ตกแต่งด้วยลายปูนปั้นที่ประณีต โดยเฉพาะลวดลายดอกไม้สี่กลีบ ลายพรรณพฤกษา และลายเรขาคณิต ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของช่างพื้นบ้านไทญ้อในยุคนั้น

ความสำคัญทางโบราณคดีของวัดธาตุจำปาไม่เพียงแต่อยู่ที่องค์พระธาตุ แต่ยังรวมถึง "สิม" (อุโบสถ) หลังเดิมที่มีสถาปัตยกรรมพื้นบ้านอีสานบริสุทธิ์ ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัยศิลปะท้องถิ่นที่เรียบง่ายแต่เปี่ยมด้วยศรัทธา องค์พระธาตุจำปาได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานของชาติในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 117 ตอนพิเศษ 127 วันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2543 โดยกรมศิลปากรได้ดำเนินการบูรณะครั้งใหญ่เพื่อให้คงสภาพเดิมมากที่สุด นอกจากแง่มุมทางประวัติศาสตร์แล้ว วัดแห่งนี้ยังเป็นสถานที่จัดงานประเพณีนมัสการพระธาตุจำปาในช่วงวันแรม 3 ค่ำ ถึงแรม 5 ค่ำ เดือน 3 ของทุกปี ซึ่งจะมีการ "รำหอ" และการรำบูชาพระธาตุโดยนางรำไทญ้อที่แต่งกายด้วยชุดผ้าพื้นเมืองสีสดใส สวมเล็บยาวทำจากกระดาษสีขาวหรือเงิน อันเป็นอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่เข้มแข็งและหาชมได้ยากในปัจจุบัน

• จากตัวเมืองนครพนม ใช้ทางหลวงหมายเลข 212 (ไปทางอำเภอท่าอุเทน) จากนั้นเลี้ยวซ้ายเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 2028 มุ่งหน้าสู่อำเภอโพนสวรรค์ ระยะทางรวมประมาณ 53 กิโลเมตร วัดตั้งอยู่ริมถนนในเขตเทศบาลตำบลโพนสวรรค์ (บ้านเสาเล้า) สังเกตป้ายทางเข้าวัดได้อย่างชัดเจน

• ควรแต่งกายสุภาพเรียบร้อยเพื่อแสดงความเคารพต่อสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และโบราณสถาน

• ช่วงเวลาที่ดีที่สุดในการถ่ายภาพองค์พระธาตุคือช่วงเช้าตรู่หรือก่อนพระอาทิตย์ตกดิน

• หากมาในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ จะได้ชมงานบุญประเพณีนมัสการพระธาตุและรำบูชาไทญ้อ

• เตรียมร่มหรือหมวกมาด้วย เนื่องจากบริเวณลานรอบองค์พระธาตุมีร่มไม้ค่อนข้างน้อย

• ห้ามปีนป่ายหรือสัมผัสลวดลายปูนปั้นโบราณบนองค์พระธาตุเพื่อช่วยกันอนุรักษ์โบราณสถาน

• แนะนำให้สอบถามข้อมูลประวัติเพิ่มเติมจากพระสงฆ์หรือผู้เฒ่าผู้แก่ในวัดเพื่อความลึกซึ้ง

• ควรเตรียมน้ำดื่มพกติดตัวมาด้วย เนื่องจากร้านค้าในบริเวณใกล้เคียงอาจมีจำนวนจำกัด

• กล้องถ่ายภาพควรใช้เลนส์มุมกว้างเพื่อให้สามารถเก็บภาพองค์พระธาตุที่สูงสง่าได้ครบถ้วน

ค่าเข้าชม:

• ไม่มีค่าเข้าชม

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดให้เข้าชมและสักการะทุกวัน ตั้งแต่เวลา 07:00 น. ถึง 18:00 น.