“สัมผัสเสน่ห์วิถีไทยดั้งเดิมผ่านข้าวของเครื่องใช้หายากนับพันชิ้น และเรียนรู้ศิลปะการตัดกระดาษ "พวงมโหตร" ภูมิปัญญาพื้นบ้านที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของชาวบ้านแพรก”
พิพิธภัณฑ์บ้านแพรก (Ban Phraek Museum) เป็นพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นที่เกิดจากความร่วมแรงร่วมใจของคนในชุมชนอำเภอบ้านแพรก จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ตั้งอยู่ภายในบริเวณสำนักงานเทศบาลตำบลบ้านแพรก โดยมีวัตถุประสงค์สำคัญเพื่ออนุรักษ์และถ่ายทอดมรดกทางวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ และภูมิปัญญาท้องถิ่นให้คงอยู่สืบไปสำหรับคนรุ่นหลัง พิพิธภัณฑ์แห่งนี้สะท้อนถึงพลังของชุมชนที่ตระหนักถึงคุณค่าของรากเหง้าตนเอง และร่วมกันรวบรวมเรื่องราวในอดีตไว้เป็นแหล่งเรียนรู้ของสังคม
ความเป็นมาของพิพิธภัณฑ์บ้านแพรกมีความเชื่อมโยงอย่างลึกซึ้งกับวิถีชีวิตของชาวบ้านริมฝั่งแม่น้ำลพบุรี ซึ่งเป็นแหล่งน้ำสำคัญที่หล่อเลี้ยงชุมชนมาอย่างยาวนาน พื้นที่แห่งนี้มีความอุดมสมบูรณ์และเหมาะสมกับการประกอบอาชีพเกษตรกรรม การประมง และการดำรงชีวิตแบบพึ่งพาธรรมชาติ พิพิธภัณฑ์จึงทำหน้าที่เป็นพื้นที่บอกเล่าเรื่องราวของการตั้งถิ่นฐาน การปรับตัว และการดำรงอยู่ของชุมชนบ้านแพรกจากอดีตจนถึงปัจจุบัน
ภายในอาคารพิพิธภัณฑ์มีการจัดแสดงข้าวของเครื่องใช้โบราณและสิ่งของในชีวิตประจำวันของชาวบ้านที่หาชมได้ยาก เช่น เครื่องจักสานพื้นบ้าน เครื่องมือจับปลาโบราณ อุปกรณ์การทำนา เครื่องใช้ภายในครัวเรือน และเครื่องพิมพ์ดีดรุ่นเก่า สิ่งของทุกชิ้นล้วนได้รับการบริจาคมาจากคนในชุมชนเอง ทำให้พิพิธภัณฑ์แห่งนี้เปรียบเสมือนสมุดบันทึกเล่มใหญ่ที่รวบรวมความทรงจำและสะท้อนความเปลี่ยนแปลงของสังคมจากยุคอดีตสู่ยุคปัจจุบันได้อย่างมีชีวิตชีวา
จุดเด่นที่ถือเป็นเอกลักษณ์และสัญลักษณ์ของพิพิธภัณฑ์บ้านแพรก คือการอนุรักษ์และสาธิตการทำ “พวงมโหตร” ซึ่งเป็นงานศิลปะพื้นบ้านจากการตัดกระดาษหลากสีให้เกิดเป็นลวดลายที่ประณีตและอ่อนช้อย ใช้สำหรับประดับในงานมงคลและพิธีสำคัญต่าง ๆ ผู้มาเยือนจะได้เรียนรู้ขั้นตอนการทำอย่างใกล้ชิด และสัมผัสถึงความละเอียดอ่อนของภูมิปัญญาที่ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น นอกจากนี้ยังมีนิทรรศการที่รวบรวมประวัติบุคคลสำคัญและเหตุการณ์สำคัญของอำเภอบ้านแพรก ซึ่งช่วยเสริมความเข้าใจในพัฒนาการของท้องถิ่นได้อย่างเป็นระบบ
พิพิธภัณฑ์บ้านแพรกนับเป็นแหล่งเรียนรู้เชิงลึกที่เหมาะอย่างยิ่งสำหรับนักเรียน นักศึกษา นักวิชาการ และศิลปินที่สนใจด้านมานุษยวิทยา ประวัติศาสตร์ และศิลปะพื้นบ้าน การจัดแสดงที่เรียบง่ายและเป็นธรรมชาติช่วยสร้างบรรยากาศแห่งการเรียนรู้และแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ผลงานที่เชื่อมโยงกับรากเหง้าและอัตลักษณ์ของตนเอง
ด้วยบรรยากาศที่เงียบสงบ ไม่วุ่นวาย และเต็มไปด้วยเรื่องราวของผู้คน พิพิธภัณฑ์บ้านแพรกจึงเป็นทั้งแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและพื้นที่พักผ่อนทางจิตใจสำหรับผู้ที่ต้องการหลีกหนีความเร่งรีบของสังคมเมือง เพื่อมาสัมผัสวิถีชีวิตแบบสโลว์ไลฟ์ที่เรียบง่าย อบอุ่น และเปี่ยมด้วยคุณค่า
พิพิธภัณฑ์บ้านแพรกจึงมิได้เป็นเพียงสถานที่จัดแสดงสิ่งของในอดีต แต่เป็นพื้นที่แห่งความทรงจำและความภาคภูมิใจของชุมชน ขอเชิญชวนทุกท่านร่วมย้อนเวลากลับไปสัมผัสอดีตอันงดงามและเรียบง่าย ณ พิพิธภัณฑ์บ้านแพรก เพื่อร่วมกันสืบสานและเป็นกำลังใจให้กับชุมชนที่ช่วยกันดูแลรักษามรดกทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าของชาติให้คงอยู่สืบไป
วิธีการเดินทาง
รถยนต์ส่วนตัว:
- จากตัวเมืองพระนครศรีอยุธยา ใช้ทางหลวงหมายเลข 347 มุ่งหน้าไปทางอ่างทอง แล้วเข้าสู่เส้นทางอำเภอบ้านแพรก พิพิธภัณฑ์จะตั้งอยู่ภายในสำนักงานเทศบาลตำบลบ้านแพรก
รถโดยสารประจำทาง:
- สามารถนั่งรถโดยสารสายพระนครศรีอยุธยา-บ้านแพรก มาลงที่บริเวณตลาดบ้านแพรก แล้วเดินหรือต่อรถจักรยานยนต์รับจ้างมายังที่ทำการเทศบาล
คำแนะนำ
ช่วงเวลาแนะนำ:
- สามารถเข้าชมได้ตลอดทั้งปี แต่หากมาในช่วงวันธรรมดาจะได้รับบรรยากาศที่เงียบสงบและเป็นส่วนตัวมากกว่า
กิจกรรมพิเศษ:
- แนะนำให้ติดต่อเจ้าหน้าที่ล่วงหน้าหากต้องการรับชมการสาธิตการตัดพวงมโหตร เพื่อให้ได้รับความรู้เชิงลึกจากวิทยากรท้องถิ่น
การถ่ายภาพ:
- สามารถถ่ายภาพวัตถุจัดแสดงได้ แต่ควรระมัดระวังไม่สัมผัสสิ่งของที่ไม่มีตู้กระจกกั้นเพื่อป้องกันความเสียหาย
การวางแผน:
- พื้นที่อำเภอบ้านแพรกเชื่อมต่อกับจังหวัดอ่างทองและลพบุรี สามารถจัดทริปท่องเที่ยวพ่วงกับจังหวัดใกล้เคียงได้ในวันเดียว
ค่าเข้าชม
-
ชาวไทย: เข้าชมฟรี
-
ชาวต่างชาติ: เข้าชมฟรี
เวลาทำการ:
-
เปิดให้บริการวันจันทร์ - ศุกร์ (เวลาราชการ) 08:30 – 16:30 น.
-
สำหรับหมู่คณะหรือวันเสาร์-อาทิตย์ ควรประสานงานล่วงหน้า