หน้าแรก > ไทย > ลำปาง > แม่เมาะ > แหล่งภาพเขียนสีโบราณ ประตูผา

“ชมกลุ่ม ภาพเขียนสีแดงโบราณ ที่ทอดยาวตามหน้าผาหินปูนกว่า 300 เมตร แสดงภาพสัตว์ คน และพิธีกรรม อายุกว่า 3,000 ปี พร้อมเส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติและแหล่งโบราณคดีสำคัญของลำปาง”

แหล่งภาพเขียนสีโบราณ ประตูผา (Pratu Pha Prehistoric Rock Paintings) ตั้งอยู่บริเวณหน้าผาหินปูนในช่องเขาประตูผา ตำบลบ้านดง อำเภอแม่เมาะ จังหวัดลำปาง ใกล้กับศาลเจ้าพ่อประตูผา ถือเป็นแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่สำคัญของภาคเหนือ ทั้งในฐานะ แหล่งภาพเขียนสีและแหล่งประกอบพิธีกรรมฝังศพของมนุษย์โบราณ นักโบราณคดีสันนิษฐานว่าภาพเขียนเหล่านี้มีอายุประมาณ 3,000 ปี

แหล่งโบราณคดีแห่งนี้ถูกค้นพบเมื่อ พ.ศ. 2531 และมีการดำเนินการขุดค้น ศึกษา และคัดลอกภาพเขียนสีใน พ.ศ. 2541 โดยสำนักงานโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่ 6 จังหวัดเชียงใหม่ จากการสำรวจยังพบหลักฐานทางโบราณคดีหลายชนิด ซึ่งช่วยยืนยันความสำคัญของพื้นที่แห่งนี้

หลักฐานทางโบราณคดีที่ค้นพบ

ชิ้นส่วน ภาชนะดินเผาในวัฒนธรรมหริภุญไชย
ชิ้นส่วน เครื่องถ้วยสันกำแพง
ร่องรอย แหล่งฝังศพโบราณ ใต้แนวหน้าผา
หลักฐานที่เชื่อมโยงกับ ตำนานเจ้าพ่อประตูผาในพงศาวดารโยนก

ตำนานท้องถิ่นกล่าวถึงเหตุการณ์การสู้รบของ ท้าวลิ้นก่านกับกองทัพจากลำพูน ซึ่งเชื่อว่าเกิดขึ้นบริเวณช่องเขาประตูผา ทำให้พื้นที่แห่งนี้มีความสำคัญทั้งในด้าน โบราณคดีและประวัติศาสตร์ท้องถิ่น

ลักษณะพื้นที่ของแหล่งโบราณคดีแบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลัก

ส่วนที่ 1 : พื้นที่โดยรอบ

เป็นที่ราบลอนคลื่นขนาดใหญ่ทางทิศตะวันออก
อุดมสมบูรณ์ด้วยแหล่งน้ำธรรมชาติ
เป็นแหล่งต้นน้ำของ แม่น้ำหวดและแม่น้ำแม่เมาะ
บนเทือกเขาหินปูนมีแอ่งน้ำธรรมชาติขนาดใหญ่

ส่วนที่ 2 : บริเวณหน้าผาโบราณคดี

หน้าผาหินปูนทอดตัวตามแนว ทิศเหนือ–ใต้
ความลาดชันของหน้าผาประมาณ 81–90 องศา
หน้าผาเว้าโค้งไปทาง ทิศตะวันออก
พื้นที่ใต้หน้าผาจึง ไม่ถูกน้ำฝนโดยตรง ทำให้ภาพเขียนสีคงสภาพได้ยาวนาน
พื้นดินมีลักษณะเป็น ดินเนื้อละเอียดคล้ายทรายแป้ง

จากการศึกษาทางโบราณคดี พบว่าภาพเขียนสีถูกสร้างขึ้นโดยใช้ สีแดงจากแร่เหล็ก (Hematite) และสามารถแบ่งออกได้ 7 กลุ่มหลัก โดยมีข้อมูลสำคัญดังนี้

ข้อมูลภาพเขียนสี

แนวภาพเขียนสีมีความยาวประมาณ 212 เมตร
จำนวนภาพทั้งหมดประมาณ 1,586 ภาพ
เส้นทางเดินชมภาพเขียนยาวประมาณ 627.5 เมตร

ลักษณะภาพที่พบ

ภาพ มือมนุษย์
ภาพ คนทั้งหญิงและชาย
ภาพ สัตว์ต่าง ๆ เช่น วัว เก้ง กระจง กระต่าย ลิง สุนัข นก ค้างคาว
ภาพ พืชและสัญลักษณ์เรขาคณิต เช่น วงกลมและสี่เหลี่ยม
ภาพ เครื่องมือหรืออุปกรณ์ล่าสัตว์
ภาพ พิธีกรรมฝังศพและกิจกรรมทางความเชื่อ

บางภาพยังแสดงรายละเอียดของ เครื่องนุ่งห่มของมนุษย์ ทำให้นักโบราณคดีสันนิษฐานว่ากลุ่มชนที่ใช้พื้นที่แห่งนี้มี พัฒนาการทางวัฒนธรรมค่อนข้างสูง

วิถีชีวิตของชุมชนโบราณที่สันนิษฐานจากหลักฐาน

มีการ ทอผ้าใช้เป็นเครื่องนุ่งห่ม
ใช้ ภาชนะจากการสานและเครื่องปั้นดินเผา
ดำรงชีวิตแบบ สังคมเกษตรกรรม
มีการ เพาะปลูก เลี้ยงสัตว์ และล่าสัตว์
จับ สัตว์น้ำเพื่อเป็นอาหาร

ปัจจุบันพื้นที่แห่งนี้ได้รับการดูแลโดย กรมศิลปากรและกองทัพบก (ค่ายฝึกการรบพิเศษประตูผา) มีการจัดทำทางเดิน บันได และป้ายข้อมูล เพื่อให้นักท่องเที่ยวสามารถเดินชมภาพเขียนสีได้อย่างสะดวก ปลอดภัย และช่วยกันอนุรักษ์มรดกทางโบราณคดีอันทรงคุณค่าของไทย

แหล่งภาพเขียนสีโบราณประตูผาจึงถือเป็นทั้ง แหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และแหล่งเรียนรู้ทางโบราณคดีที่สำคัญของจังหวัดลำปาง ซึ่งสะท้อนเรื่องราวของมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ผ่านลายเส้นสีแดงบนหน้าผาหินปูนได้อย่างน่าทึ่ง

วิธีการเดินทาง

รถยนต์ส่วนตัว: ขับรถตาม ถนนพหลโยธิน สายลำปาง–งาว (ทางหลวงหมายเลข 1) เมื่อถึง ศาลเจ้าพ่อประตูผา ให้จอดรถบริเวณลานหน้าศาล จากนั้นเดินเท้าตามทางเดินด้านหลังศาล ซึ่งมีป้ายบอกทางไปยังแหล่งภาพเขียนสี

คำแนะนำ

ควรสวม รองเท้าผ้าใบหรือรองเท้าที่เดินสะดวก เนื่องจากต้องเดินเลียบหน้าผาและขึ้นบันไดบางช่วง
ควรพก น้ำดื่มติดตัว โดยเฉพาะในช่วงอากาศร้อน
ห้ามสัมผัสภาพเขียนสีโดยเด็ดขาด เพื่อป้องกันความเสียหายต่อโบราณสถาน
ควรมาเที่ยวในช่วง เช้าหรือบ่ายต้น ๆ อากาศจะไม่ร้อนมาก
ใช้เวลาเดินชมประมาณ 30–45 นาที