พื้นที่อนุรักษ์แอ่งมาลิอาวบาซิน เป็นแอ่งภูเขาที่ก่อตัวจากกระบวนการธรณีวิทยาเมื่อหลายล้านปีก่อน ตั้งอยู่ทางตอนใต้ของรัฐซาบะห์ ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 58,840 เฮกตาร์ หรือกว่า 580 ตารางกิโลเมตร ถือเป็นหนึ่งในป่าดิบชื้นที่มีความอุดมสมบูรณ์มากที่สุดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ภูมิประเทศของที่นี่ล้อมรอบด้วยแนวสันเขาสูงเฉลี่ยกว่า 1,600 เมตรจากระดับน้ำทะเล ทำให้พื้นที่ตรงกลางของแอ่งคล้ายกับ “โลกที่ปิดตัวเอง” ปิดที่มีการหมุนเวียนของน้ำและพลังงานตามธรรมชาติ โดยมีแม่น้ำมาเลียว ไหลผ่านใจกลางหุบเขาและไหลลงสู่แม่น้ำเซกาเมะที่อยู่ทางตะวันออก

พืชพรรณภายในพื้นที่มีความหลากหลายสูงมาก ตั้งแต่ป่าดิบชื้นระดับล่าง ป่าดิบเขา ป่าพรุ ไปจนถึงป่ามอสบนยอดเขา พบพันธุ์ไม้กว่า 1,800 ชนิด รวมถึงกล้วยไม้ป่าหายาก เช่น หม้อข้าวหม้อแกงลิงบอร์เนียว และไม้ป่ามีค่าหลายชนิด เช่น ยางนาและไม้เบญจพรรณพื้นถิ่น

พื้นที่อนุรักษ์แอ่งมาลิอาวบาซินยังเป็นบ้านของสัตว์มีกระดูกสันหลังกว่า 290 ชนิด รวมถึงสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมกว่า 80 ชนิด นกกว่า 270 ชนิด และสัตว์เลื้อยคลานกับสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกอีกกว่า 60 ชนิด ตัวอย่างเช่น

• สมเสร็จมลายู

• ลิงอุรังอุตังบอร์เนียว

• เสือเมฆบอร์เนียว

• นกเงือกคอขาว

ในด้านการจัดการพื้นที่อนุรักษ์แอ่งมาลิอาวบาซิน อยู่ภายใต้การดูแลของ Yayasan Sabah Foundation ซึ่งร่วมมือกับสถาบันวิทยาศาสตร์และมหาวิทยาลัยหลายแห่งทั่วโลก เพื่อใช้พื้นที่นี้เป็น “ห้องปฏิบัติการธรรมชาติ” สำหรับการวิจัยด้านระบบนิเวศ ป่าไม้ การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ และการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ

นอกจากนี้ยังมีศูนย์การเรียนรู้พื้นที่อนุรักษ์แอ่งมาลิอาวบาซินซึ่งเป็นศูนย์วิจัยหลัก ตั้งอยู่บริเวณขอบแอ่งภูเขา มีทั้งห้องปฏิบัติการ ห้องสมุดธรรมชาติ หอชมวิว และที่พักแบบ Eco-lodge สำหรับนักวิจัย นักเรียน และนักท่องเที่ยวที่สนใจเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อมเชิงลึก

กิจกรรมที่นิยมในพื้นที่นี้ ได้แก่

• เดินป่าเชิงอนุรักษ์

• ศึกษาธรรมชาติและสังเกตนก

• ถ่ายภาพธรรมชาติและน้ำตก

• การเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศ

เนื่องจากพื้นที่ถูกจัดเป็น “เขตอนุรักษ์ปิด” นักท่องเที่ยวทั่วไปจะไม่สามารถเดินทางเข้าไปได้อย่างอิสระ ต้องได้รับอนุญาตจากหน่วยงานที่ดูแลก่อนทุกครั้ง และควรเดินทางกับมัคคุเทศก์ที่ได้รับอนุญาตเพื่อความปลอดภัยและไม่กระทบต่อระบบนิเวศ

บรรยากาศภายในหุบเขามีความเงียบสงบ ล้อมรอบด้วยเสียงนกและสายน้ำ ความชื้นสูงตลอดปี อุณหภูมิเฉลี่ย 22–26°C เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการสัมผัสธรรมชาติอย่างลึกซึ้งและต้องการเรียนรู้โลกแห่งการอนุรักษ์ที่แท้จริง

---

วิธีการเดินทาง

เครื่องบิน:

• บินไปยังสนามบินเตาวาอู (Tawau Airport - TWU) หรือสนามบินโคตาคินาบาลู (Kota Kinabalu Airport - BKI)

รถยนต์ 4x4: 

• ต้องใช้รถขับเคลื่อนสี่ล้อ (4WD) ที่จัดหาโดยผู้ประกอบการทัวร์เท่านั้น เพื่อเดินทางจากเมืองใกล้เคียง (เช่น ตาวาอู) ไปยังศูนย์บริการ MBSC 

การเข้าถึง:

• การเดินทางจากถนนหลักไปยังศูนย์ MBSC ใช้เวลาหลายชั่วโมงและเต็มไปด้วยอุปสรรค ห้ามเดินทางเข้าพื้นที่เองโดยเด็ดขาด

---

คำแนะนำ

ควรเตรียมความพร้อมด้านร่างกาย: 

• ต้องมีความแข็งแรงทางร่างกายสูงสำหรับการเดินป่าเป็นเวลาหลายวัน

ต้องมีใบอนุญาตและไกด์: 

• การเข้าพื้นที่จำเป็นต้องจองทัวร์กับบริษัทที่ได้รับใบอนุญาตเท่านั้น ห้ามเข้าโดยพลการ

การจอง: 

• เนื่องจากมีที่พักจำกัด ต้องจองทริปล่วงหน้าอย่างน้อย 2-3 เดือน

---

ค่าเข้าชม:

• ไม่มีค่าเข้าชมโดยตรง แต่ค่าใช้จ่ายจะอยู่ในรูปแบบ แพ็กเกจทัวร์แบบรวมทุกอย่าง ซึ่งรวมค่าอนุญาตเข้าพื้นที่, ค่าไกด์, ค่าที่พักพื้นฐาน, และค่าอาหาร

เวลาเปิดปิดทำการ: 

• เปิดทำการตลอดทั้งปี แต่การทำกิจกรรมบางอย่างอาจมีข้อจำกัด (ควรตรวจสอบข้อมูลและจองกิจกรรมล่วงหน้าผ่านเว็บไซต์)