บุโรพุทโธ (Borobudur Temple)คือหนึ่งในโบราณสถานพุทธศาสนาที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลก สร้างขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 8–9 ภายใต้ราชวงศ์ไศเลนทร์ (Sailendra Dynasty) ตัวสถูปตั้งอยู่ในจังหวัดชวากลาง ใกล้เมืองยอกยาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซีย โดยตั้งเด่นบนเนินเขาที่ล้อมรอบด้วยภูเขาไฟและหุบเขาสีเขียว ทำให้บรรยากาศงดงามและสงบเหมาะแก่การเยี่ยมชม

สถาปัตยกรรมของบุโรพุทโธสร้างขึ้นจากหินภูเขาไฟกว่า 2 ล้านก้อน ออกแบบตามผังจักรวาลวิทยาพุทธศาสนา (Buddhist Cosmology) แบ่งออกเป็น 3 ชั้นสำคัญ ได้แก่ กามธาตุ ชั้นฐาน แสดงภาพสลักเรื่องกรรมและวิถีชีวิตมนุษย์, รูปธาตุ ชั้นกลาง 4 ชั้น มีภาพสลักนูนต่ำ 1,400 ภาพ แสดงพุทธประวัติ, อรูปธาตุ ชั้นบนสุด ประกอบด้วยสถูปทรงระฆัง 72 องค์ รายล้อมสถูปใหญ่ตรงกลาง

จุดเด่นที่สุดของบุโรพุทโธ คือ ภาพสลักนูนต่ำกว่า 2,600 ภาพ ซึ่งบอกเล่าเรื่องราวพุทธศิลป์โบราณได้อย่างละเอียด และ สถูปทรงระฆัง ที่สามารถมองเห็นภูเขาไฟเมราปี (Mount Merapi) ได้ในวันที่อากาศแจ่มใส นอกจากนี้ยังเป็นสถานที่ชม พระอาทิตย์ขึ้น ที่สวยที่สุดแห่งหนึ่งของเอเชีย ทำให้ได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยวทั่วโลก ปัจจุบันบุโรพุทโธได้รับการ ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกโดยยูเนสโก ในปีค.ศ. 1991และถือเป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ศาสนา และศิลปะสำคัญของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

แม้จะถูกทิ้งร้างและซ่อนตัวภายใต้เถ้าภูเขาไฟและพืชพรรณมานานหลายร้อยปี หลังจากการฟื้นฟูครั้งใหญ่ในช่วงปี 1970 ภายใต้การดูแลของ UNESCO บุโรพุทโธก็ได้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง ปัจจุบันมหาสถูปแห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงโบราณสถาน แต่ยังคงเป็น ศูนย์กลางการแสวงบุญที่สำคัญ ของชาวพุทธในอินโดนีเซีย โดยเฉพาะอย่างยิ่งใน วันวิสาขบูชา ที่พุทธศาสนิกชนจะมารวมตัวกันเพื่อประกอบพิธีเวียนเทียนและเจริญพระพุทธมนต์รอบองค์เจดีย์ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความศรัทธาอันแรงกล้าที่สืบทอดมาแต่โบราณ สถาปัตยกรรมของบุโรพุทโธยังเป็นสัญลักษณ์แทนการเดินทางสู่การหลุดพ้นตามหลักมหายาน โดยชั้นฐาน กามธาตุ สื่อถึงโลกแห่งกิเลส, ชั้นกลาง รูปธาตุ สื่อถึงการละกิเลสบางส่วน, และชั้นบนสุด อรูปธาตุ ซึ่งมีเจดีย์ว่างเปล่า สื่อถึงความว่างเปล่าและภาวะแห่งนิพพานอันเป็นที่สุด

ด้วยความยิ่งใหญ่ทางโครงสร้างที่ซับซ้อน ผสานกับความลุ่มลึกทางปรัชญาศาสนา ทำให้บุโรพุทโธไม่ได้เป็นเพียงหมุดหมายการท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ แต่เป็นบทเรียนมีชีวิตเกี่ยวกับความศรัทธา ศิลปะ และวิศวกรรมของอารยธรรมโบราณในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ การเยือนสถานที่แห่งนี้จึงเป็นการเดินทางที่ช่วยเชื่อมโยงผู้คนเข้ากับมรดกทางจิตวิญญาณอันล้ำค่า และเป็นเครื่องยืนยันถึงพลังสร้างสรรค์ของมนุษย์ที่สถิตอยู่คู่กับความสงบของธรรมชาติโดยรอบ ทำให้บุโรพุทโธยังคงเป็นหนึ่งในสิ่งมหัศจรรย์ทางพุทธศาสนาที่ยังคงตรึงใจผู้คนทั่วโลก

• รถบัส TransJogja : สาย 2B หรือ 9 ขึ้นไปยังสถานี Jombor แล้วต่อรถบัสไป Borobudur  

• รถเช่า/เหมารถส่วนตัว : ระยะเวลา 45–60 นาที

เวลาที่เหมาะสม :

• การชม พระอาทิตย์ขึ้น เป็นที่นิยมที่สุดโดยต้องมาถึงตั้งแต่ก่อน 04.30 น. หรือมาในช่วง เย็น เพื่อชมพระอาทิตย์ตก

การแต่งกาย :

• ควรแต่งกายสุภาพ และทางวัดจะให้สวมผ้าซารุง (Sarong) ก่อนเข้าบริเวณอุทยาน

• ควรใส่รองเท้าที่เดินสบายเพราะมีการเดินขึ้นบันไดจำนวนมาก

ข้อควรปฏิบัติ :

• การขึ้นชมบนองค์เจดีย์หลัก ต้องจองตั๋วแบบ Structure และมีไกด์นำทาง รวมถึงต้องสวมรองเท้าพิเศษ ที่ทางวัดจัดเตรียมให้

ข้อจำกัด :

• การขึ้นชมองค์เจดีย์มี โควต้าจำกัด (1,200 คนต่อวัน/8 รอบต่อวัน) ควรจองล่วงหน้า

ค่าเข้าชม :

• ตั๋วเข้าชมรอบนอก(เข้าได้เฉพาะบริเวณสวนรอบนอก) : ชาวต่างชาติ (ผู้ใหญ่) ราคา 375,000 IDR / เด็กราคา 225,000 IDR

• ตั๋วขึ้นองค์เจดีย์ (ค่าขึ้นองค์เจดีย์, ไกด์, รองเท้าเฉพาะ) : ชาวต่างชาติ (ผู้ใหญ่) ราคา 455,000 IDR / เด็กราคา  455,000 IDR

• แพ็กเกจพระอาทิตย์ขึ้น (Sunrise) : ชาวต่างชาติ(ผู้ใหญ่) 1,000,000 IDR / เด็กราคา 650,000 IDR 

 เวลาเปิด-ปิด :

• สวนรอบบริเวณ : เปิดทุกวัน 06:30 น. – 17:00 น.

• ตัวมหาเจดีย์ : เปิดวันอังคาร – อาทิตย์ 08:30 น. – 17:00 น. (จำกัดโควต้า) วันจันทร์ปิดไม่ให้ขึ้นองค์เจดีย์

• รอบชมพระอาทิตย์ขึ้น : ทุกวันเข้าพื้นที่ตั้งแต่ 04:30 น. (ต้องซื้อแพ็กเกจพิเศษ)