ปราสาทพนมจิซอร์ (Phnom Chisor) มีชื่อเดิมในภาษาสันสกฤตว่า ศรีสุริยบรรพตา (Śrī Sūryaparvata) หรือ "ภูเขาแห่งพระอาทิตย์" สร้างขึ้นในราว ต้นศตวรรษที่ 11 โดย พระเจ้าสุริยวรมันที่ 1 แห่งอาณาจักรขอม ปราสาทแห่งนี้ตั้งอยู่บนยอดเขาโดดเดี่ยวที่มีความสูงประมาณ 133 เมตรในจังหวัดตาแก้ว ห่างจากกรุงพนมเปญไปทางใต้ราว 62 กิโลเมตร ตัวปราสาทสร้างจาก ศิลาแลงและอิฐ ประดับด้วยทับหลังและเสาหินทรายแกะสลักอย่างวิจิตรบรรจง และล้อมรอบด้วยระเบียงคดที่สร้างด้วยศิลาแลงซึ่งยังคงหลงเหลืออยู่บางส่วน เดิมอุทิศแด่เทพเจ้าในศาสนาฮินดู โดยหลักคือ พระศิวะและพระวิษณุ

สิ่งที่ทำให้พนมจิซอร์มีเอกลักษณ์คือการเป็น ปราสาทบนยอดเขา ซึ่งเป็นรูปแบบที่หาได้ยากในศิลปะเขมรยุคอังกอร์ การเข้าถึงปราสาทต้องปีนขึ้นบันไดหินที่เก่าแก่และยิ่งใหญ่ถึง 412 ขั้น (จากฝั่งใต้) ซึ่งเป็นเส้นทางแสวงบุญในอดีต ภายในบริเวณปราสาทประธานมี อาคารบริวารและปราสาทอิฐ ขนาดเล็กอีกหลายหลัง ปัจจุบัน ปราสาทแห่งนี้ถูกรวมเข้ากับ วัดพุทธสมัยใหม่ (Vihara) ทำให้เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่ผู้คนทั้งในอดีตและปัจจุบันใช้ในการสักการะบูชา มีจารึกโบราณที่ค้นพบบ่งชี้ถึงความสำคัญทาง ประวัติศาสตร์และศาสนา ที่ยาวนานกว่า 900 ปี

ด้วยทำเลที่ตั้งบนยอดเขาและสถาปัตยกรรมหินเก่าแก่ที่ ได้รับความเสียหายตามกาลเวลา ปราสาทพนมจิซอร์จึงเป็นฉากหลังที่น่าทึ่งสำหรับ ช่างภาพทิวทัศน์และสถาปัตยกรรม ซากปรักหักพังและทับหลังที่ยังคงมีร่องรอยการแกะสลักรูปเทพเจ้าฮินดูเป็นจุดที่ดึงดูดใจเป็นพิเศษ นอกจากนี้ ยังเป็นสถานที่ที่ให้ความรู้สึกถึง ความยิ่งใหญ่ในอดีต และความสงบทางจิตใจ ซึ่งเหมาะสำหรับนักเดินทางที่แสวงหา แรงบันดาลใจทางศิลปะ และผู้ที่สนใจในประวัติศาสตร์อาณาจักรขอม

---

วิธีการเดินทาง

• รถยนต์ส่วนตัว/แท็กซี่ร่วม : เดินทางจากกรุงพนมเปญไปตาม ถนนหมายเลข 2 (National Road 2) มุ่งหน้าไปทางใต้ประมาณ 62 กิโลเมตร จนถึงทางแยกที่มีป้ายบอกทางไปยังพนมจิซอร์

• รถบัส: ขึ้นรถบัสที่มุ่งหน้าไปยังเมืองตาแก้ว จากสถานีขนส่งในพนมเปญ และลงที่ทางแยกเข้าปราสาท จากนั้นต่อ รถมอเตอร์ไซค์รับจ้าง (Motodup) หรือ ตุ๊กตุ๊ก ไปยังตีนเขา

• ทัวร์แบบวันเดียว: สามารถจองทัวร์แบบวันเดียวจากพนมเปญ ซึ่งมักจะรวมการเยี่ยมชมพนมจิซอร์เข้ากับสถานที่ใกล้เคียงอื่น ๆ เช่น วัดตาพรหมที่ทะเลสาบตนเลบาติ

---

คำแนะนำ

• ช่วงเวลาที่ดีที่สุด: ควรปีนขึ้นใน ช่วงเช้ามืด (06:00-08:00 น.) หรือ ช่วงบ่ายแก่ๆ (15:30-17:00 น.) เพื่อหลีกเลี่ยงความร้อนของแดดกลางวัน และเพื่อให้ทันชมพระอาทิตย์ขึ้นหรือตกดิน

• การปีนเขา: บันไดมีจำนวนมากและสูงชัน ควรเตรียม น้ำดื่ม ให้เพียงพอและสวมใส่ รองเท้าที่เหมาะสม สำหรับการปีนเขา

• การแต่งกาย: เนื่องจากเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ ควรแต่งกายด้วยความเคารพ โดย ปิดหัวไหล่และเข่า

• สำรวจโดยรอบ: นอกจากปราสาทหลักแล้ว อย่าลืมสำรวจถ้ำ วิมานจันทร์ ที่อยู่ใกล้เคียง (ทางใต้ประมาณ 150 เมตร) ซึ่งเคยเป็นที่บำเพ็ญเพียรในอดีต

• การวางแผน: สามารถรวมการเที่ยวชมพนมจิซอร์กับ ทะเลสาบตนเลบาติ และ ปราสาทเนียงเขมา ในทริปวันเดียวได้

---

ค่าเข้าชม:

• ไม่มีค่าเข้าชม ปราสาทพนมจิซอร์ โดยตรง

เวลาเปิด-ปิด:

•  เปิดให้เข้าชมทุกวัน โดยปกติคือตั้งแต่ 07:00 น. ถึง 17:30 น.