ปราสาทพนมบาณัน (Phnom Banan Temple) ถูกสร้างขึ้นในช่วง ศตวรรษที่ 11 ถึงต้นศตวรรษที่ 13 โดยมีกษัตริย์หลายพระองค์เข้ามาเกี่ยวข้อง โดยเฉพาะในรัชสมัยของ พระเจ้าอุทัยทิตยวรมันที่ 2 และ พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 ตัวปราสาทตั้งอยู่บนยอดเขาที่มีความสูงประมาณ 80 เมตรในเขต อำเภอบาณัน ทางใต้ของเมืองพระตะบอง โครงสร้างหลักประกอบด้วย ปราสาท 5 ยอด ที่สร้างด้วยศิลาแลงและหินทรายเรียงกันคล้ายรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน (Quincunx) ซึ่งถือเป็นรูปแบบสถาปัตยกรรมที่คล้ายคลึงกับปราสาทนครวัดในขนาดที่เล็กลง

เสน่ห์ที่สำคัญของพนมบาณันคือการเข้าถึงที่ท้าทายผ่าน บันไดหินเก่าแก่ ที่ทอดตัวขึ้นสู่ยอดเขากว่า 350 ขั้น โดยมีรูปปั้นนาคและสิงห์ขนาบข้าง บันไดแต่ละขั้นมีความชันและเป็นสัญลักษณ์ของการเดินทางแสวงบุญในอดีต แม้ว่าตัวปราสาทจะอยู่ในสภาพซากปรักหักพัง แต่ยังคงมี ทับหลังและเสาแกะสลักหินทราย ที่มีความงดงามของศิลปะขอมยุคบาปวน  และอังกอร์ให้เห็นอย่างชัดเจน ซึ่งสะท้อนถึงความสำคัญทาง ประวัติศาสตร์และศาสนา ที่ยาวนาน

ประสบการณ์การเยี่ยมชมเริ่มต้นด้วยการ พิชิตบันได ขึ้นไปสู่ยอดเขา ซึ่งนักท่องเที่ยวทุกคนต้องผ่าน การเดินทางขึ้นไปด้านบนจะให้รางวัลด้วย ทัศนียภาพอันกว้างใหญ่ ของชนบทจังหวัดพระตะบองที่มองเห็นได้ถึงแม่น้ำสังแกที่ไหลคดเคี้ยว และ ทุ่งนาสีเขียวสุดลูกหูลูกตา บรรยากาศด้านบนมีความ สงบเงียบ เหมาะสำหรับการพักผ่อนและหลีกหนีความวุ่นวายได้เป็นอย่างดี ควรวางแผนการเดินทางเพื่อ ชมพระอาทิตย์ขึ้นหรือตก จากยอดเขาเพื่อภาพที่น่าประทับใจที่สุด

---

วิธีการเดินทาง

• รถตุ๊กตุ๊ก (Tuk-Tuk): เป็นวิธีที่นิยมที่สุด นักท่องเที่ยวสามารถเหมารถตุ๊กตุ๊กจากเมืองพระตะบองเพื่อทำทัวร์ชนบทแบบเต็มวัน ซึ่งมักจะรวม พนมบาณัน, พนมสำเภา (Phnom Sampeau) และอาจรวมรถไฟไม้ไผ่ (Bamboo Train)

• รถยนต์/จักรยานยนต์เช่า: สามารถเช่ารถยนต์หรือจักรยานยนต์จากในเมืองแล้วขับไปเองได้ตามถนนหมายเลข 57

---

คำแนะนำ

• ช่วงเวลาที่ควรไป: แนะนำให้ไปถึง เช้าตรู่ (ก่อน 08:00 น.) หรือ ช่วงบ่ายแก่ๆ (หลัง 15:30 น.) เพื่อหลีกเลี่ยงความร้อนจัดของแดดกลางวันขณะปีนบันได

• การปีนบันได: บันไดมีความสูงชันและเก่าแก่ ควรสวมใส่ รองเท้าที่ปิดมิดชิดและไม่ลื่น และนำ น้ำดื่ม ติดตัวไปด้วย

• การแต่งกาย: เนื่องจากเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และยังมีวัดพุทธอยู่ ควรแต่งกายด้วยความเคารพ ปิดหัวไหล่และเข่า

---

ค่าเข้าชม:

• สำหรับนักท่องเที่ยวท้องถิ่นและต่างชาติ: ประมาณ $2 USD ต่อคน

เวลาเปิด-ปิด:

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน โดยปกติคือตั้งแต่ 07:00 น. ถึง 19:00 น.