อุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปก (Doi Pha Hom Pok National Park) เป็นอุทยานแห่งชาติขนาดใหญ่ทางตอนเหนือของประเทศไทย ครอบคลุมพื้นที่กว่า 524,240 ไร่ (ประมาณ 838.78 ตารางกิโลเมตร) ในเขตอำเภอฝาง อำเภอแม่อาย และอำเภอไชยปราการ จังหวัดเชียงใหม่ เดิมมีชื่อว่า อุทยานแห่งชาติแม่ฝาง ก่อนจะเปลี่ยนชื่อเป็นอุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปกตามยอดเขาสูงที่เป็นสัญลักษณ์สำคัญของพื้นที่ โดยได้รับการประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 50 ของประเทศไทย เมื่อปี พ.ศ. 2534

คำว่า “ผ้าห่มปก” มีที่มาจากลักษณะของผืนป่าดิบเขาที่ปกคลุมสันเขาและยอดดอยอย่างหนาแน่นตลอดทั้งปี เมื่อมองจากระยะไกลจะเห็นยอดเขาถูกห่อหุ้มด้วยผืนป่าสีเขียวคล้ายมีผ้าผืนใหญ่มาห่มคลุมไว้ อุทยานแห่งนี้ตั้งอยู่บนแนว เทือกเขาแดนลาว ซึ่งเป็นแนวภูเขาสำคัญที่กั้นพรมแดนระหว่างประเทศไทยและเมียนมา ทำให้มีลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาสูงสลับซับซ้อนและเป็นแหล่งต้นน้ำสำคัญของลุ่มน้ำฝางและลุ่มน้ำกก

จุดเด่นสูงสุดของอุทยานฯ คือ ยอดดอยผ้าห่มปก ซึ่งมีความสูง 2,285 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง ถือเป็นยอดเขาที่สูงเป็นอันดับ 2 ของประเทศไทย รองจากดอยอินทนนท์เพียงแห่งเดียว บนยอดดอยสามารถมองเห็นทิวทัศน์ได้แบบ 360 องศา ครอบคลุมเทือกเขาสลับซับซ้อนของภาคเหนือ รวมถึงแนวภูเขาในฝั่งเมียนมา ในช่วงฤดูหนาวตั้งแต่เดือนพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ นักท่องเที่ยวจะได้พบกับ ทะเลหมอกยามเช้า พระอาทิตย์ขึ้นเหนือสันเขา และอุณหภูมิที่บางครั้งลดต่ำใกล้จุดเยือกแข็ง จนเกิดแม่คะนิ้งในบางปี

การเดินทางสู่ยอดดอยผ้าห่มปกถือเป็นหนึ่งในเส้นทางเดินป่าที่ได้รับความนิยมมากที่สุดของภาคเหนือ โดยนักท่องเที่ยวจะต้องพักค้างคืนที่ ลานกางเต็นท์กิ่วลม ซึ่งตั้งอยู่บนความสูงประมาณ 1,800 เมตรจากระดับน้ำทะเล ก่อนเดินเท้าต่อไปยังยอดดอยในช่วงเช้ามืด เส้นทางเดินศึกษาธรรมชาติระยะทางประมาณ 3.5 กิโลเมตร ผ่านป่าดิบเขา ป่ามอส และพื้นที่ที่มีพืชพรรณเฉพาะถิ่นของภูเขาสูง โดยใช้เวลาเดินประมาณ 2 ชั่วโมง

พื้นที่อุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปกได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มี ความหลากหลายทางชีวภาพสูงที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย มีการสำรวจพบพรรณไม้มากกว่า 1,000 ชนิด ทั้งป่าดิบเขา ป่าสนเขา ป่าเบญจพรรณ และป่าเต็งรัง โดยเฉพาะในระดับความสูงเกิน 1,500 เมตร จะพบพันธุ์ไม้เมืองหนาวจำนวนมาก เช่น กุหลาบพันปี กล้วยไม้ป่า เฟิร์นหายาก มอส และไลเคนที่เจริญเติบโตได้ดีในสภาพอากาศเย็นชื้น

ด้านสัตว์ป่า อุทยานแห่งนี้เป็นถิ่นอาศัยของสัตว์ป่าหลายชนิด เช่น เลียงผา กวางป่า เก้ง หมูป่า ชะมด อีเห็น และหมีควาย รวมถึงเป็นพื้นที่สำคัญของนักดูนก เนื่องจากมีการบันทึกชนิดนกมากกว่า 300 ชนิด เช่น นกปรอดหัวโขนก้นเหลือง นกกินปลีหางยาวเขียว นกเขียวก้านตองปีกสีฟ้า และนกเฉพาะถิ่นของป่าดิบเขา อีกทั้งยังเป็นแหล่งอาศัยของผีเสื้อหายากหลายชนิด โดยเฉพาะ ผีเสื้อสมิงเชียงดาว

นอกจากการท่องเที่ยวบนยอดดอยแล้ว พื้นที่ด้านล่างของอุทยานยังเป็นที่ตั้งของ บ่อน้ำร้อนฝาง ซึ่งเกิดจากพลังงานความร้อนใต้พิภพตามแนวรอยเลื่อนทางธรณีวิทยา น้ำพุร้อนในพื้นที่มีอุณหภูมิสูงประมาณ 90–100 องศาเซลเซียส และเป็นหนึ่งในแหล่งน้ำพุร้อนธรรมชาติที่ใหญ่ที่สุดของประเทศไทย ไฮไลท์สำคัญคือ บ่อไอพ่นน้ำร้อน (Geyser) ที่สามารถพวยพุ่งขึ้นสู่ท้องฟ้าสูงประมาณ 30–50 เมตร เป็นระยะตลอดวัน

บริเวณบ่อน้ำร้อนฝางยังได้รับการพัฒนาเป็นศูนย์ท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ มีบริการ ห้องอาบน้ำแร่ส่วนตัว สระแช่น้ำแร่กลางแจ้ง การนวดแผนไทย และกิจกรรมต้มไข่ในบ่อน้ำร้อนธรรมชาติ รวมถึงมีเส้นทางศึกษาธรรมชาติระยะสั้นที่ให้ความรู้เกี่ยวกับระบบพลังงานความร้อนใต้พิภพ พรรณไม้ท้องถิ่น และระบบนิเวศของป่าภูเขาทางภาคเหนือ

อีกหนึ่งจุดท่องเที่ยวที่น่าสนใจภายในอุทยานคือ สวนนพบุรีศรีนครพิงค์ ซึ่งเป็นสวนรวบรวมพันธุ์ไม้เมืองหนาวและไม้ดอกสวยงามหลากหลายชนิด ถูกจัดตั้งขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ภายในสวนมีไม้ดอกเมืองหนาวบานสวยงามตลอดปี โดยเฉพาะช่วงฤดูหนาวที่ดอกไม้จะออกดอกพร้อมกันอย่างงดงาม

ในช่วงฤดูหนาวระหว่างเดือน พฤศจิกายน–กุมภาพันธ์ ถือเป็นฤดูกาลท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมสูงสุด เนื่องจากสามารถชมทะเลหมอก พระอาทิตย์ขึ้น และสัมผัสอากาศหนาวเย็นบนยอดดอยได้อย่างเต็มที่ ส่วนฤดูฝนตั้งแต่เดือนมิถุนายน–ตุลาคม เหมาะสำหรับผู้ที่ชื่นชอบธรรมชาติสีเขียวสด น้ำตก และความชุ่มชื้นของผืนป่าที่อุดมสมบูรณ์ ขณะที่ฤดูร้อนยังคงมีอากาศเย็นสบายกว่าพื้นที่ราบโดยรอบ

ด้วยความโดดเด่นของ ยอดเขาสูงอันดับ 2 ของประเทศไทย ป่าต้นน้ำที่อุดมสมบูรณ์ ระบบนิเวศภูเขาสูงที่หาชมได้ยาก บ่อน้ำพุร้อนไอพ่นธรรมชาติขนาดใหญ่ และกิจกรรมท่องเที่ยวที่หลากหลาย ทำให้อุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปกได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งในอุทยานแห่งชาติที่สมบูรณ์และน่าเที่ยวที่สุดของจังหวัดเชียงใหม่และของประเทศไทยในปัจจุบัน

---

วิธีการเดินทาง

• เดินทางด้วยรถยนต์ส่วนตัว: จากตัวเมืองเชียงใหม่ ใช้ทางหลวงหมายเลข 107 (เชียงใหม่–ฝาง) มุ่งหน้าอำเภอฝาง ระยะทางประมาณ 150 กิโลเมตร เมื่อถึงบริเวณบ้านโป่งน้ำร้อน ให้เลี้ยวเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 1326 ตามป้ายบอกทางไป บ่อน้ำร้อนฝางและอุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปก จากนั้นขับต่ออีกประมาณ 8–10 กิโลเมตร จะถึงที่ทำการอุทยานแห่งชาติ ซึ่งตั้งอยู่ภายในบริเวณบ่อน้ำร้อนฝาง

• เดินทางด้วยรถโดยสารสาธารณะ: นั่งรถโดยสารประจำทางสาย เชียงใหม่–ฝาง จากสถานีขนส่งอาเขตเชียงใหม่ ไปยังอำเภอฝาง จากนั้นต่อรถสองแถว รถรับจ้างท้องถิ่น หรือแท็กซี่ในพื้นที่ ไปยังที่ทำการอุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปก (บ่อน้ำร้อนฝาง) ซึ่งอยู่ห่างจากตัวอำเภอฝางประมาณ 10 กิโลเมตร

  หมายเหตุ: หากต้องการขึ้นไปยัง ลานกางเต็นท์กิ่วลม และ ยอดดอยผ้าห่มปก จะต้องใช้รถขับเคลื่อน 4 ล้อ (4WD) หรือใช้บริการรถรับส่งที่ได้รับอนุญาตจากอุทยานฯ เท่านั้น เนื่องจากเส้นทางมีความลาดชันสูงและเป็นทางลูกรังบางช่วง

---

คำแนะนำ

• สำหรับผู้ที่ต้องการพิชิต ยอดดอยผ้าห่มปก ควรพักค้างคืนที่ ลานกางเต็นท์กิ่วลม ก่อน และเริ่มเดินขึ้นยอดดอยในช่วงเวลา 03.30–04.00 น. เพื่อชม พระอาทิตย์ขึ้น และ ทะเลหมอกยามเช้า

• เส้นทางเดินจาก ลานกางเต็นท์กิ่วลมสู่ยอดดอยผ้าห่มปก มีระยะทางประมาณ 3.5 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินประมาณ 2 ชั่วโมง ควรเตรียม ไฟฉายคาดศีรษะ และ รองเท้าสำหรับเดินป่า ให้พร้อม

• บริเวณ บ่อน้ำร้อนฝาง มีบริการจำหน่ายไข่สำหรับต้มในบ่อน้ำร้อนธรรมชาติ โดยใช้เวลาประมาณ 10–15 นาที เป็นกิจกรรมยอดนิยมที่ไม่ควรพลาด

• ควรเตรียม เสื้อกันหนาว และอุปกรณ์กันอากาศเย็นให้เพียงพอ โดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาวที่อุณหภูมิบนยอดดอยอาจลดลง ต่ำกว่า 10 องศาเซลเซียส

• ควรจอง บ้านพัก, พื้นที่กางเต็นท์ และ รถรับส่งขึ้นลานกางเต็นท์กิ่วลม ล่วงหน้าในช่วง เดือนพฤศจิกายน–กุมภาพันธ์ ซึ่งเป็นฤดูท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมสูงสุด

---

ค่าเข้าชม (อัตราค่าบริการเข้าอุทยานฯ)

ค่ายานพาหนะ

หมายเหตุ: ค่าบริการแช่น้ำแร่ร้อน ค่าห้องอาบน้ำแร่ และค่าพื้นที่กางเต็นท์ มีอัตราเรียกเก็บแยกตามประเภทบริการของอุทยานแห่งชาติ และอาจมีการปรับเปลี่ยนตามประกาศของอุทยานฯ ในแต่ละช่วงเวลา

เวลาเปิด–ปิด:

โซนบ่อน้ำร้อนฝาง / ที่ทำการอุทยานฯ

• เปิดทุกวัน เวลา 07.30 – 17.30 น.

โซนท่องเที่ยวบนยอดดอย

• เปิดให้ท่องเที่ยวและพักแรมได้ตลอด 24 ชั่วโมง
• จำกัดเวลาเดินทางขึ้น–ลงดอยเพื่อความปลอดภัย
• ไม่อนุญาตให้รถขึ้นหลังเวลา 16.00 น.
• ควรลงจากยอดดอยตามเวลาที่เจ้าหน้าที่กำหนดในแต่ละฤดูกาล