ปราสาทเยอ (Prasat Yer) เป็นโบราณสถานศิลปะขอมโบราณที่คาดว่าสร้างขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ 16–17 ในช่วงอิทธิพลของอาณาจักรขอมตอนปลาย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นเทวสถานในศาสนาฮินดูและเป็นศูนย์กลางพิธีกรรมของชุมชนในพื้นที่ ต่อมาพื้นที่บริเวณนี้ได้กลายเป็นแหล่งชุมชนและมีการตั้งถิ่นฐานของกลุ่มชาติพันธุ์ “ชาวเยอ” ซึ่งมีอัตลักษณ์ทางภาษาและวัฒนธรรมเฉพาะตัว ทำให้ปราสาทแห่งนี้มีความหมายทั้งในเชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่นควบคู่กันไป

ตัวปราสาทมีลักษณะเป็นปรางค์เดี่ยวขนาดเล็ก ก่อด้วยอิฐเป็นหลักตั้งอยู่บนฐานศิลาแลง และหันหน้าไปทางทิศตะวันออกตามคติความเชื่อของศาสนาฮินดู โครงสร้างมีความเรียบง่ายเมื่อเทียบกับปราสาทขนาดใหญ่ในยุคเดียวกัน เนื่องจากเป็นศาสนสถานระดับชุมชนมากกว่าจะเป็นศูนย์กลางของอาณาจักร การตกแต่งมีน้อยแต่ยังคงสะท้อนรูปแบบศิลปะขอมอย่างชัดเจน โดยเฉพาะเทคนิคการก่ออิฐและสัดส่วนของตัวอาคารที่เน้นความสมดุลและความศักดิ์สิทธิ์ของพื้นที่

ในปัจจุบันปราสาทเยอตั้งอยู่ภายในวัดปราสาทเยอเหนือ ทำให้พื้นที่นี้มีการผสมผสานระหว่างโบราณสถานของศาสนาฮินดูและการใช้งานในบริบทของพุทธศาสนาอย่างชัดเจน ผู้คนในชุมชนยังคงให้ความเคารพและใช้พื้นที่นี้เป็นศูนย์รวมจิตใจ รวมถึงมีการสักการะหลวงพ่อมุม พระเกจิชื่อดังของท้องถิ่นที่ประดิษฐานอยู่ในวัด ทำให้สถานที่แห่งนี้ไม่ได้มีเพียงคุณค่าทางโบราณคดีเท่านั้น แต่ยังเป็นศูนย์กลางทางศรัทธาของชุมชนด้วย

ดังนั้นปราสาทเยอจึงเป็นทั้งหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของอารยธรรมขอมในอีสานตอนใต้ และเป็นพื้นที่ที่สะท้อนการดำรงอยู่ของวัฒนธรรมท้องถิ่นที่ยังมีชีวิตอยู่จนถึงปัจจุบันอย่างกลมกลืน