“ย้อนรอยอารยธรรมโบราณผ่าน กลุ่มโบราณสถานวัดมหาธาตุและวัดพระแก้ว ชมเจดีย์กลีบมะเฟืองที่เป็นเอกลักษณ์ และรำลึกวีรกรรมของ ขุนสรรค์ วีรบุรุษชาวไทยอาสาคนแรกแห่งบ้านบางระจัน”
เมืองแพรกศรีราชา (Mueang Phraek Sriracha) หรือที่รู้จักกันในปัจจุบันว่า อำเภอสรรคบุรี จังหวัดชัยนาท เป็นเมืองโบราณที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในประวัติศาสตร์ไทยทั้งด้านการเมือง การปกครอง และวัฒนธรรม คำว่า “แพรก” มีความหมายถึงเมืองที่ตั้งอยู่บริเวณทางแยกของแม่น้ำ สะท้อนถึงทำเลที่เหมาะสมต่อการคมนาคม การค้า และการตั้งถิ่นฐานของผู้คนมาตั้งแต่อดีตกาล เมืองแห่งนี้ปรากฏชื่อครั้งแรกใน ศิลาจารึกหลักที่ 1 ของพ่อขุนรามคำแหงมหาราช แสดงให้เห็นว่าเมืองแพรกศรีราชามีบทบาทสำคัญมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย โดยทำหน้าที่เป็นเมืองหน้าด่าน ควบคู่กับเมืองชัยนาท ในการดูแลพื้นที่ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาและแม่น้ำน้อย
ต่อมาในสมัยอยุธยาตอนต้น เมืองแพรกศรีราชาได้รับการยกฐานะเป็น เมืองลูกหลวง ซึ่งเป็นเมืองสำคัญที่อยู่ภายใต้การดูแลโดยตรงของราชสำนัก มีบทบาททั้งด้านการป้องกันราชอาณาจักรและการควบคุมเส้นทางคมนาคมทางน้ำ ความรุ่งเรืองของเมืองในช่วงเวลาดังกล่าวสะท้อนออกมาอย่างชัดเจนผ่านโบราณสถานจำนวนมากที่ยังคงหลงเหลืออยู่จนถึงปัจจุบัน
เอกลักษณ์โดดเด่นของเมืองแพรกศรีราชาคือการเป็นศูนย์กลางของ ศิลปะอู่ทอง หรือศิลปะอโยธยา ซึ่งถือเป็นศิลปกรรมในช่วงรอยต่อก่อนการสถาปนากรุงศรีอยุธยา โบราณสถานสำคัญ เช่น วัดมหาธาตุ ที่มีเจดีย์ทรงกลีบมะเฟืองอันงดงาม แสดงถึงพัฒนาการทางสถาปัตยกรรมและคติความเชื่อทางพุทธศาสนา และ วัดพระแก้ว ที่มีเจดีย์เหลี่ยมทรงสูงสง่า ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็น “ราชินีแห่งเจดีย์ทั้งมวลในเอเชียอาคเนย์” ล้วนเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ยืนยันถึงความยิ่งใหญ่และความเจริญรุ่งเรืองของเมืองในอดีต
นอกจากความสำคัญด้านโบราณคดีและสถาปัตยกรรมแล้ว เมืองแพรกศรีราชายังเป็นถิ่นกำเนิดของ ขุนสรรค์ วีรชนคนสำคัญในประวัติศาสตร์ไทย ผู้รวบรวมชาวบ้านลุกขึ้นต่อสู้กับกองทัพพม่า ณ ค่ายบางระจัน ในพุทธศักราช 2308 ความกล้าหาญและความเสียสละของท่านทำให้ได้รับการขนานนามว่า “วีรบุรุษแห่งลุ่มแม่น้ำน้อย” เพื่อเป็นการรำลึกถึงคุณูปการดังกล่าว ปัจจุบันจังหวัดชัยนาทได้จัดงาน “ย้อนรอยเล่าขานตำนานเมืองแพรกศรีราชา” เป็นประจำทุกปีในช่วงเดือนมกราคม เพื่อเชิดชูเกียรติบุคคลสำคัญและอนุรักษ์มรดกทางประวัติศาสตร์อันทรงคุณค่าของเมืองโบราณแห่งนี้ให้คงอยู่สืบไป
วิธีการเดินทาง
รถยนต์ส่วนตัว:
- จากตัวเมืองชัยนาท ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 340 มุ่งหน้าไปทางจังหวัดสุพรรณบุรี ประมาณ 20 กิโลเมตร จะถึงตัวอำเภอสรรคบุรี ซึ่งเป็นที่ตั้งของกลุ่มโบราณสถานเมืองแพรกศรีราชา
รถสาธารณะ:
- สามารถนั่งรถตู้สายกรุงเทพฯ - สรรคบุรี หรือรถโดยสารจากตัวเมืองชัยนาทมาลงที่ที่ว่าการอำเภอสรรคบุรี
คำแนะนำ
ช่วงเวลาที่แนะนำ:
- หากต้องการสัมผัสบรรยากาศย้อนยุค แนะนำให้มาในช่วง งานเทศกาลย้อนรอยตำนานเมืองแพรกศรีราชา (ประมาณเดือนมกราคม) ซึ่งจะมีการแสดงแสงสีเสียงอย่างยิ่งใหญ่
การท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์:
- เนื่องจากโบราณสถานหลายแห่งตั้งอยู่ใกล้กันในระยะ 200-400 เมตร (เช่น วัดมหาธาตุ วัดพระยาแพรก วัดสองพี่น้อง) สามารถจัดโปรแกรม เดินชมหรือขี่จักรยานชมเมืองเก่า ได้อย่างสะดวก
สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ห้ามพลาด:
- แวะกราบสักการะ หลวงพ่อหมอ ที่วัดมหาธาตุ และ หลวงพ่อฉาย ที่วัดพระแก้ว เพื่อความเป็นสิริมงคล
กิจกรรมแนะนำ:
- ชมภาพปูนปั้นประดับซุ้มจรนัมที่วัดมหาธาตุ ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญของศิลปะอยุธยาตอนต้นที่หาชมได้ยากในปัจจุบัน
ค่าธรรมเนียมการเข้าชม
-
เข้าชมฟรี (ทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ)
ช่วงเวลาเปิด-ปิด
-
พื้นที่โบราณสถานเปิดให้ชมทุกวัน: 08:00 – 17:00 น.