ตึกเจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ (Chao Phraya Abhaibhubejhr Building) เป็นอาคารสถาปัตยกรรมตะวันตกที่มีความสำคัญทั้งในเชิงประวัติศาสตร์ การแพทย์แผนไทย และสถาปัตยกรรมยุคต้นรัตนโกสินทร์ตอนปลาย สร้างขึ้นราวปี พ.ศ. 2452–2453 (ค.ศ. 1909–1910) โดยเจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ (ชุ่ม อภัยวงศ์) ข้าหลวงผู้ปกครองเมืองปราจีนบุรีในสมัยนั้น จุดประสงค์หลักของการก่อสร้างคือเพื่อใช้เป็นที่พักรับรองและเตรียมสำหรับการเสด็จประพาสเมืองปราจีนบุรีของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 อย่างไรก็ตาม พระองค์เสด็จสวรรคตก่อน ทำให้อาคารไม่เคยถูกใช้ตามวัตถุประสงค์ดั้งเดิมดังกล่าว

ตัวอาคารได้รับอิทธิพลสถาปัตยกรรมยุโรปแบบเรอเนสซองส์ผสมบาโรก โดดเด่นด้วยอาคารสองชั้นโทนสีเหลืองอ่อน ตกแต่งด้วยลวดลายปูนปั้นแบบตะวันตก หน้าต่างโค้งสูงแบบยุโรป และองค์ประกอบสมมาตรที่สะท้อนความรุ่งเรืองของสถาปัตยกรรมยุคอาณานิคมที่ได้รับอิทธิพลจากตะวันตกในช่วงรัชกาลที่ 5 ภายในอาคารมีการจัดวางพื้นที่แบบตะวันตกดั้งเดิม เช่น ห้องโถงกลาง บันไดไม้ และห้องพักที่เคยถูกใช้เป็นพื้นที่ราชการของโรงพยาบาลในยุคแรก

ภายหลังการก่อสร้าง อาคารนี้ไม่ได้ถูกใช้เป็นที่พักของเจ้านายตามแผนเดิม แต่ถูกนำไปใช้ประโยชน์ในระบบสาธารณสุข โดยกลายเป็นส่วนหนึ่งของโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร ทั้งในด้านห้องตรวจผู้ป่วย ห้องยา และหอผู้ป่วยหญิงในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 จนกระทั่งมีการย้ายหน่วยงานโรงพยาบาลหลักไปยังอาคารใหม่ในปี พ.ศ. 2512 หลังจากนั้นอาคารจึงได้รับการอนุรักษ์และขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานโดยกรมศิลปากรในปี พ.ศ. 2533

ต่อมาในปี พ.ศ. 2539 อาคารแห่งนี้ได้รับการบูรณะและพัฒนาเป็น “พิพิธภัณฑ์การแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร” ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการรวบรวมองค์ความรู้ด้านสมุนไพรไทย ตำรับยาโบราณ เครื่องมือแพทย์แผนไทย และเอกสารใบลานหายาก รวมถึงจัดแสดงประวัติศาสตร์ของตระกูลอภัยวงศ์และพัฒนาการของการแพทย์แผนไทยในประเทศไทย พื้นที่โดยรอบยังเป็นศูนย์กลางการพัฒนา “อภัยภูเบศรแบรนด์” ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพรที่มีชื่อเสียงระดับประเทศ ทั้งยา เครื่องสำอาง และผลิตภัณฑ์สุขภาพ ทำให้อาคารนี้ไม่เพียงเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ แต่ยังเป็นศูนย์กลางความรู้ด้านการแพทย์แผนไทยที่มีบทบาทระดับชาติ

• จากตัวเมืองปราจีนบุรี ให้วิ่งไปตามถนนปราจีนอนุสรณ์ (ทางหลวงหมายเลข 3069) มุ่งหน้าไปทางทิศตะวันออก ตึกจะตั้งอยู่ภายในพื้นที่ของโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ มีป้ายบอกทางชัดเจนตลอดสาย

• ไปช่วงเช้าหรือบ่ายแก่ ๆ แสงจะสวยที่สุดสำหรับถ่ายรูปตัวอาคาร

• แต่งกายสุภาพเพราะอยู่ในพื้นที่โรงพยาบาล

• พกน้ำดื่มติดตัว อากาศปราจีนบุรีค่อนข้างร้อน

• เผื่อเวลาเดินชมพิพิธภัณฑ์สมุนไพรอย่างน้อย 1–2 ชั่วโมง

ค่าเข้าชม:

• เข้าชมฟรี

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08:30 – 16:00 น.