ถ้ำเขางุ้ม (Khao Ngum Cave) ตั้งอยู่บริเวณเชิงเขาหินปูนขนาดเล็กในเขตตำบลท้ายช้าง อำเภอเมืองพังงา ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีลักษณะภูมิประเทศแบบคาสต์ อันเกิดจากการละลายของหินปูนเป็นเวลายาวนาน ทำให้เกิดภูเขาหินปูนหน้าผาสูงชัน ถ้ำ และโพรงหินจำนวนมาก ลักษณะของถ้ำเขางุ้มเป็นถ้ำขนาดไม่ลึกมาก มีลักษณะคล้ายเพิงผา โดยภายในมีการก่อตัวของหินงอกและหินย้อยขนาดเล็กตามธรรมชาติ ซึ่งเป็นผลมาจากการตกตะกอนของแคลเซียมคาร์บอเนตจากน้ำที่ซึมผ่านชั้นหินอย่างต่อเนื่องเป็นเวลานาน

จุดเด่นสำคัญของถ้ำแห่งนี้คือผนังหินปูนบางส่วนที่ปรากฏซากเปลือกหอยจำนวนมากฝังตัวอยู่ในเนื้อหินอย่างชัดเจน ซากเหล่านี้จัดอยู่ในกลุ่มซากดึกดำบรรพ์ ที่เกิดจากการทับถมของตะกอนทะเลในอดีต ซึ่งบ่งชี้ว่าบริเวณนี้เคยเป็นพื้นที่ใต้ทะเลมาก่อนในช่วงเวลาหลายล้านปี ก่อนที่เปลือกโลกจะเกิดการยกตัวขึ้นจนกลายเป็นภูเขาหินปูนดังเช่นในปัจจุบัน ลักษณะของเปลือกหอยที่พบส่วนใหญ่เป็นหอยทะเลขนาดเล็กถึงปานกลาง ซึ่งถูกอัดแน่นรวมอยู่ในชั้นหินอย่างเป็นธรรมชาติ สะท้อนให้เห็นถึงสภาพแวดล้อมทางทะเลในอดีตและกระบวนการทางธรณีวิทยาที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ในด้านโบราณคดี บริเวณลักษณะเพิงผาของถ้ำเขางุ้มมีความเป็นไปได้ในเชิงวิชาการว่าเคยถูกใช้เป็นที่พักพิงของมนุษย์ในอดีต เนื่องจากพื้นที่ลักษณะเช่นนี้มักพบในแหล่งโบราณคดีหลายแห่งในภาคใต้ของประเทศไทย อย่างไรก็ตาม ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับการค้นพบวัตถุโบราณในพื้นที่นี้ยังมีจำกัด และยังไม่มีการพัฒนาเป็นแหล่งโบราณคดีอย่างเป็นทางการ จึงควรพิจารณาในลักษณะของ “ศักยภาพทางโบราณคดี” มากกว่าการยืนยันเชิงข้อเท็จจริงที่ชัดเจน

บริเวณโดยรอบถ้ำมีสภาพเป็นพื้นที่ร่มรื่น มีพืชพรรณเขตร้อนขึ้นปกคลุม และมีทางน้ำขนาดเล็กไหลผ่านในบางช่วงของปี ซึ่งมีส่วนช่วยรักษาความชุ่มชื้นของระบบนิเวศโดยรอบ แม้สถานที่แห่งนี้จะยังไม่ได้รับการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงพาณิชย์อย่างเต็มรูปแบบ แต่ด้วยทำเลที่ตั้งอยู่ไม่ไกลจาก ถ้ำพุงช้าง ทำให้สามารถเดินทางเข้าถึงได้สะดวก และเหมาะสำหรับผู้ที่สนใจศึกษาธรรมชาติ ธรณีวิทยา และภูมิประเทศของจังหวัดพังงาในมุมมองที่เงียบสงบและเป็นธรรมชาติ

• จากสถานีขนส่งผู้โดยสารจังหวัดพังงา ใช้ถนนเพชรเกษมเข้าสู่ตัวเมืองประมาณ 2 กิโลเมตร จากนั้นมุ่งหน้าไปยังบริเวณศาลากลางจังหวัดพังงา (หลังเก่า) ถ้ำตั้งอยู่ด้านหลังในพื้นที่เชิงเขา ใกล้กับทางเข้าถ้ำพุงช้าง สามารถเดินทางได้ด้วยรถยนต์ส่วนตัวหรือรถโดยสารท้องถิ่น

• ควรสวมรองเท้าที่เหมาะสำหรับการเดินในพื้นที่ธรรมชาติ

• แนะนำให้พกยากันแมลง เนื่องจากพื้นที่มีความร่มชื้น

• ควรเดินทางในช่วงเวลากลางวันเพื่อความปลอดภัย

• ระมัดระวังพื้นลื่นในช่วงฤดูฝน

ค่าเข้าชม:

• ไม่เสียค่าเข้าชม

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดให้เข้าชม เวลา 08:30 – 16:30 น.