อุทยานแห่งชาติบูโด-สุไหงปาดี (Budo–Su-ngai Padi National Park) มีจุดเริ่มต้นจากการเป็น “วนอุทยานน้ำตกปาโจ” ก่อนจะได้รับการประกาศยกฐานะเป็นอุทยานแห่งชาติด้วยความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศ ครอบคลุมพื้นที่ประมาณ 293.75 ตารางกิโลเมตร หรือ 183,593.75 ไร่ ทอดตัวยาวตามแนวเทือกเขาบูโดและเทือกเขาสุไหงปาดี ผ่านจังหวัดนราธิวาส ยะลา และปัตตานี ในอดีตพื้นที่แห่งนี้เคยถูกมองว่าเข้าถึงยาก แต่ความห่างไกลกลับช่วยปกป้องผืนป่าดิบชื้นอินโด-มลายูให้คงความสมบูรณ์ กลายเป็นแหล่งต้นน้ำสำคัญของแม่น้ำสายบุรีและแม่น้ำโก-ลก

ความโดดเด่นของพื้นที่แห่งนี้คือการเป็นแหล่งอาศัยสำคัญของ นกเงือก 6 ชนิดของประเทศไทย ได้แก่ นกกก นกเงือกหัวแรด นกเงือกหัวหงอก นกเงือกปากดำ นกเงือกกรามช้าง และนกเงือกสีน้ำตาล โดยมีโครงการศึกษานิเวศวิทยาของนกเงือกที่สร้างเครือข่าย “ผู้ดูแลรังนก” จากชุมชน ส่งผลให้ประชากรนกเงือกเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ยังเป็นถิ่นกำเนิดของ “ใบไม้สีทอง” หรือ ย่านดาโอ๊ะ (Bauhinia aureifolia) พืชเถาเนื้อแข็งที่มีขนละเอียดสีทองแดงปกคลุมใบ เมื่อกระทบแสงแดดจะเปล่งประกายสวยงาม และเปลี่ยนสีตามช่วงวัยจากแดง ทอง เงิน จนเป็นเขียว ถือเป็นพืชหายากที่พบหนาแน่นเพียงแห่งเดียวในโลก

ภายในอุทยานมีสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญอย่าง น้ำตกปาโจ ซึ่งเป็นน้ำตกที่สูงที่สุดในจังหวัดนราธิวาส ชั้นแรกสูงกว่า 60 เมตร บริเวณใกล้กันมีศาลาธารทัศน์และจารึกพระปรมาภิไธยย่อ “ภปร.” และ “สก.” บนหน้าผาหิน เส้นทางศึกษาธรรมชาติย่านดาโอ๊ะระยะทางประมาณ 1 กิโลเมตร เดินสะดวกเหมาะสำหรับการเรียนรู้ระบบนิเวศ นอกจากนี้ยังมีน้ำตกฉัตรวารินและพื้นที่กางเต็นท์รองรับนักท่องเที่ยวท่ามกลางบรรยากาศร่มรื่นตลอดทั้งปี

---

วิธีการเดินทาง

• รถยนต์ส่วนตัว: จากตัวเมืองนราธิวาส ใช้ทางหลวงหมายเลข 42 (นราธิวาส-ปัตตานี) มุ่งหน้าสู่อำเภอบาเจาะ ประมาณ 26 กิโลเมตร เมื่อถึงทางแยกเข้าอำเภอบาเจาะให้เลี้ยวตามป้ายไปน้ำตกปาโจ ขับต่อประมาณ 3 กิโลเมตรจะถึงที่ทำการอุทยาน

• รถสาธารณะ: นั่งรถตู้หรือรถบัสสาย นราธิวาส - ปัตตานี ลงที่ปากทางเข้าอำเภอบาเจาะ จากนั้นต่อรถมอเตอร์ไซค์รับจ้างเข้าไปยังน้ำตกปาโจ ระยะทางประมาณ 3 กิโลเมตร

---

คำแนะนำ

• การเดินป่าขึ้นน้ำตกชั้นบนหรือไปดูรังนกเงือกต้องขออนุญาตและมีเจ้าหน้าที่นำทางทุกครั้ง

• ควรสวมเสื้อผ้าสีกลมกลืนธรรมชาติหากต้องการส่องนก และพกอุปกรณ์กันทากในช่วงฤดูฝน

• ห้ามนำสัตว์เลี้ยง เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และพลาสติกประเภทใช้ครั้งเดียวทิ้งเข้าเขตอุทยาน

• สามารถเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ที่ระลึกเลียนแบบใบไม้สีทองได้ที่ร้านสวัสดิการอุทยาน

---

ค่าเข้าชม:

• ชาวไทย: ผู้ใหญ่ 20 บาท เด็ก 10 บาท

• ชาวต่างชาติ: ผู้ใหญ่ 100 บาท เด็ก 50 บาท

• ค่าจอดรถยนต์ 30 บาท

เวลาเปิด-ปิด:

• เปิดทุกวัน เวลา 08:00 – 16:30 น.