วัดโบสถ์ (Bot Temple) เป็นพระอารามหลวงชั้นตรีชนิดสามัญ และถือเป็นพระอารามหลวงแห่งแรกของจังหวัดสิงห์บุรี ได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นพระอารามหลวงเมื่อวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2525 วัดแห่งนี้มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาทางพระพุทธศาสนา การศึกษา และสังคมของอำเภออินทร์บุรี โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากคุณูปการของ พระเดชพระคุณพระเทพสุทธิโมลี (ผึ่ง โรจโน) อดีตเจ้าอาวาสผู้สร้างความเจริญรุ่งเรืองให้แก่วัดและชุมชนโดยรอบ

วัดโบสถ์ตั้งอยู่หมู่ที่ 1 ตำบลอินทร์บุรี อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี มีลักษณะพื้นที่เป็นที่ราบลุ่มริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา รูปทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้า อาณาเขตด้านเหนือยาวประมาณ 140 เมตร ติดต่อกับชุมชนเอกชน ด้านใต้ยาวประมาณ 285 เมตร ติดต่อกับแม่น้ำเจ้าพระยา ด้านตะวันตกยาวประมาณ 290 เมตร ติดกับถนนหลังวัด ลักษณะภูมิประเทศดังกล่าวเอื้อต่อการตั้งถิ่นฐานและการพัฒนาวัดมาตั้งแต่อดีต

ในด้านประวัติความเป็นมา วัดโบสถ์เป็นวัดเก่าแก่ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ต่อมารกร้างไปเป็นระยะเวลานาน จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2416 สมัยรัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ พระภิกษุ 3 รูปจากวัดประยูรวงศาวาส ได้แก่ พระอาจารย์คง พระอาจารย์แผน และพระอาจารย์ต่าย ได้เดินทางมาบุกเบิกพื้นที่ สร้างที่พักอาศัยชั่วคราวขึ้นในบริเวณวัดโบสถ์ โดยมีชาวบ้านในพื้นที่นำโดย ขุนจ่าเมือง (นิล) และอุบาสกคำ ร่วมกันช่วยเหลือสร้างกุฏิและศาลาให้เป็นหลักแหล่งถาวร

ต่อมา พระอาจารย์คงปกครองวัดอยู่เป็นเวลา 4 ปี ก่อนลาสิกขา จากนั้นพระฉ่ำ ซึ่งเป็นศิษย์ ได้รับหน้าที่ดูแลวัดต่อ และมีการบำรุงพัฒนาเสนาสนะอย่างต่อเนื่อง ภายหลังเมื่อพระอาจารย์ฉ่ำมรณภาพ พระอาจารย์เอมได้เข้ามาซ่อมแซมและก่อสร้างอาคารต่าง ๆ รวมถึงอุโบสถ โดยมีพระศักดิ์บุรีนทร์เป็นผู้ดูแลการก่อสร้าง

เดิมวัดโบสถ์เป็นวัดฝ่ายมหานิกาย ต่อมาได้เปลี่ยนเป็นวัดฝ่ายธรรมยุต หลังจากพระสงฆ์ของวัดไปศึกษาพระธรรมวินัยที่วัดบวรนิเวศวิหาร กรุงเทพมหานคร และได้รับความเมตตาจาก สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมหมื่นวชิรญาณวโรรส โปรดให้ส่งคณะสงฆ์ธรรมยุตมาประจำ ณ วัดโบสถ์ เมื่อปี พ.ศ. 2438 นับเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของวัดในด้านการปกครองและการศึกษาพระปริยัติธรรม

วัดโบสถ์ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาในปี พ.ศ. 2491 และเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2519 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ พร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ ได้เสด็จพระราชดำเนินมาทรงตัดลูกนิมิตพระอุโบสถ และพระราชทานพระราชทรัพย์จำนวน 30,000 บาท เพื่อบำรุงวัด

ปัจจุบันวัดโบสถ์เป็นศูนย์กลางการศึกษาที่สำคัญ ประกอบด้วย โรงเรียนวัดโบสถ์ (ระดับประถมศึกษา), พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอินทร์บุรี, หอสมุดแห่งชาติ, และ โรงเรียนพระปริยัติธรรม ซึ่งเปิดสอนระดับมัธยมศึกษาตั้งแต่ มัธยมศึกษาปีที่ 1–6 สำหรับพระภิกษุและสามเณร ทั้งด้านสามัญและทางธรรม โดยมีสามเณรศึกษาอยู่ประมาณ 90 รูป

เจ้าอาวาสองค์ปัจจุบันคือ พระราชวินัยเวที (ประยงค์ ปภาโส) ซึ่งดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสพระอารามหลวงตั้งแต่ปี พ.ศ. 2526 และปัจจุบันดำรงตำแหน่งเจ้าคณะจังหวัดสิงห์บุรี อุทัยธานี และชัยนาท (ธรรมยุต)

รถยนต์ส่วนตัว:

• จากตัวเมืองสิงห์บุรี ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 311 (สายเก่า) มุ่งหน้าไปทางทิศเหนือสู่อำเภออินทร์บุรี วัดจะอยู่ริมแม่น้ำเจ้าพระยาบนถนนวิไลจิตต์

รถโดยสารประจำทาง:

• ขึ้นรถประจำทางสายสิงห์บุรี-ชัยนาท หรือรถตู้สายที่ผ่านอำเภออินทร์บุรี แล้วแจ้งลงบริเวณวงเวียนหอนาฬิกาอินทร์บุรี จากนั้นเดินหรือต่อรถจักรยานยนต์รับจ้างไปยังวัด

ช่วงเวลาท่องเที่ยว:

• สามารถเที่ยวชมได้ตลอดปี แต่หากต้องการเข้าชมพิพิธภัณฑ์ด้วย ควรมาในช่วง วันพุธถึงวันอาทิตย์ ตั้งแต่ช่วงเช้าอากาศจะเย็นสบายที่สุด

การเตรียมตัว:

• สวมใส่ ชุดสุภาพ เนื่องจากเป็นพระอารามหลวง และเตรียมหมวกหรือร่มหากต้องการเดินชมบริเวณริมน้ำและสถาปัตยกรรมรอบวัด

กิจกรรมแนะนำ:

• หลังจากกราบพระและชมพิพิธภัณฑ์แล้ว แนะนำให้เดินไปชม เขื่อนกั้นน้ำ ริมแม่น้ำเจ้าพระยาหน้าวัด ซึ่งเป็นจุดชมวิวที่สวยงามและลมเย็นสบายตลอดวัน

ข้อควรระวัง:

• พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติจะ ปิดทุกวันจันทร์และอังคาร รวมถึงวันหยุดนักขัตฤกษ์บางวัน ควรตรวจสอบปฏิทินก่อนเดินทาง

ค่าเข้าชม

• ชาวไทย: ผู้ใหญ่ เข้าชมฟรี (ในส่วนของวัด), พิพิธภัณฑ์ 10 บาท

• ชาวต่างชาติ: ผู้ใหญ่ เข้าชมฟรี (ในส่วนของวัด), พิพิธภัณฑ์ 30 บาท

เวลาทำการ

• วัดเปิดให้บริการทุกวัน เวลา 08:00 – 17:00 น.

• พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเปิด 09:00 – 16:00 น. (ปิดวันจันทร์-อังคาร)