ตลาดสามชุก (Sam Chuk Market) เป็นชุมชนตลาดเก่าแก่ที่ยังคงรายล้อมไปด้วยบรรยากาศของบ้านเรือนไม้และเรื่องราววิถีชีวิตของผู้คนในอดีตอย่างชัดเจน แทบไม่มีการดัดแปลงหรือปรุงแต่งสภาพแวดล้อมให้ผิดไปจากเดิม ผู้มาเยือนจึงสามารถสัมผัสกลิ่นอายของยุคสมัยที่ตลาดแห่งนี้เคยรุ่งเรืองได้อย่างแท้จริง ในอดีตตลาดสามชุกเป็นศูนย์กลางการค้าขายที่สำคัญของลุ่มแม่น้ำสุพรรณบุรี โดยชาวบ้านจะนำสินค้าพื้นเมือง เช่น เกลือ ฝ้าย แร่ธาตุ และสมุนไพร มาแลกเปลี่ยนซื้อขายกับพ่อค้าที่เดินทางมาทางเรือ

ต่อมาเมื่อพื้นที่ริมแม่น้ำสุพรรณพัฒนาเป็นแหล่งทำนาที่สำคัญของภาคกลาง และมีการก่อตั้งโรงสีไฟขนาดใหญ่หลายแห่ง ตลาดสามชุกจึงเติบโตขึ้นจนกลายเป็นตลาดค้าข้าวที่สำคัญแห่งหนึ่งของภูมิภาค การค้าขายเป็นไปอย่างคึกคักและต่อเนื่อง ส่งผลให้พื้นที่ตลาดไม่ได้จำกัดอยู่เพียงริมแม่น้ำเท่านั้น แต่ยังขยายตัวเข้าสู่ฝั่งบก โดยมีอาคารห้องแถวไม้เรียงรายตลอดแนวถนน

ในช่วงเวลาที่ตลาดสามชุกเจริญรุ่งเรือง รัฐสามารถจัดเก็บภาษีอากรได้เป็นจำนวนมาก และได้มีการแต่งตั้งนายอากรคนแรกของตลาด คือ “ขุนจำนง จีนารักษ์” ผู้ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการดูแลและบริหารจัดการพื้นที่ตลาด ช่วงเวลาความรุ่งเรืองนี้ดำรงอยู่นานหลายสิบปี จนกระทั่งมีการตัดถนนผ่านอำเภอสามชุก ทำให้ผู้คนหันมาใช้การคมนาคมทางบกมากขึ้น ส่งผลให้การค้าขายทางน้ำและวิถีชีวิตดั้งเดิมของตลาดเริ่มซบเซาลง

แม้บทบาททางเศรษฐกิจจะลดลง แต่ตลาดสามชุกยังคงดำรงรูปแบบของตลาดห้องแถวไม้และวิถีชีวิตชุมชนไว้อย่างต่อเนื่อง ด้วยเหตุที่ลักษณะทางกายภาพและวิถีชีวิตของชาวตลาดแทบไม่เปลี่ยนแปลง แม้เวลาจะผ่านมานับร้อยปี สิ่งเหล่านี้จึงกลายเป็นคุณค่าทางวัฒนธรรมที่หาได้ยากในสังคมปัจจุบัน

ด้วยเหตุนี้ ประชาคมชาวตลาดสามชุกจึงร่วมมือกันปรับปรุง ฟื้นฟู และอนุรักษ์สถาปัตยกรรมไม้ดั้งเดิมของตลาดให้คงอยู่เป็นมรดกทางวัฒนธรรม พร้อมทั้งพัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และแหล่งเรียนรู้ของชุมชน เพื่อให้ตลาดสามชุกกลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง หนึ่งในอาคารสำคัญคือบ้านของขุนจำนง จีนารักษ์ นายภาษีอากรคนแรกและเจ้าของตลาดสามชุก ซึ่งสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2459 ใช้เป็นที่อยู่อาศัยของครอบครัว รวมทั้งเป็นสถานที่ต้อนรับและพักอาศัยของผู้หลักผู้ใหญ่และแขกบ้านแขกเมืองในอดีต บ้านหลังนี้จึงเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่สะท้อนถึงความรุ่งเรืองและความสัมพันธ์ของผู้คนในชุมชนตลาดสามชุกได้อย่างชัดเจน

รถยนต์ส่วนตัว:

• จากตัวเมืองสุพรรณบุรี ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 340 (สุพรรณบุรี-ชัยนาท) มุ่งหน้าสู่อำเภอสามชุก เลี้ยวซ้ายตรงทางเข้าอำเภอและขับไปตามป้ายบอกทางจนถึงริมน้ำ

รถสาธารณะ:

• สามารถใช้บริการรถตู้สายกรุงเทพฯ-สามชุก หรือรถโดยสารปรับอากาศสายสุพรรณบุรี-ชัยนาท ลงที่หน้าตลาดได้สะดวก

ช่วงเวลาที่เหมาะสม:

• วันเสาร์-อาทิตย์จะคึกคักเป็นพิเศษและมีร้านค้าเปิดครบถ้วน แนะนำให้มาถึงช่วง 10:00 - 15:00 น. เพื่อสัมผัสบรรยากาศที่เต็มที่

เครื่องแต่งกาย:

• สวมเสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้ดีและรองเท้าเดินสบาย เนื่องจากต้องเดินเท้าชมตลาดเป็นระยะทางยาว

การถ่ายภาพ:

• มุมถ่ายภาพที่สวยที่สุดคือบริเวณหน้าบ้านขุนจำนงจีนารักษ์และริมเขื่อนแม่น้ำท่าจีน

การวางแผนการเดินทาง:

• ตลาดสามชุกตั้งอยู่ใกล้กับวัดสามชุกและวัดคลองขอม สามารถจัดตารางท่องเที่ยวรวมกันเป็นทริปวันเดียวได้

ค่าเข้าชม

• ทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ: เข้าชมฟรี

เวลาทำการ:

• เปิดทุกวัน: 08:00 – 17:00 น. (วันหยุดนักขัตฤกษ์จะปิดช้ากว่าปกติเล็กน้อย)