วัดพระธาตุบังพวน (Wat Phra That Bang Phuan) ถือเป็นศาสนสถานที่มีความสำคัญที่สุดแห่งหนึ่งในแถบลุ่มแม่น้ำโขง ตามตำนานอุรังคธาตุระบุว่าสร้างขึ้นเพื่อประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุส่วน "พระบังคนหนัก" (หัวเหน่า) ของพระพุทธเจ้า ซึ่งพระอรหันต์ 5 รูปได้อัญเชิญมาจากประเทศอินเดีย โดยในอดีตนั้นองค์พระธาตุเดิมสร้างด้วยอิฐดิบเผาตามศิลปะพื้นเมือง ก่อนจะได้รับการบูรณะครั้งใหญ่ในสมัยพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชแห่งอาณาจักรล้านช้าง และได้รับการดูแลรักษาเรื่อยมาจนถึงปัจจุบันภายใต้การขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานของกรมศิลปากร

จุดเด่นที่สุดที่ทำให้วัดแห่งนี้มีความเป็นเอกลักษณ์ระดับโลกคือการเป็นที่ตั้งของ "สัตตมหาสถาน" ซึ่งเป็นการจำลองสถานที่ 7 แห่งที่พระพุทธเจ้าทรงเสวยวิมุตติสุขหลังจากตรัสรู้ครบถ้วนทั้ง 7 สัปดาห์ โดยในอดีตพุทธศาสนิกชนมักสร้างสัตตมหาสถานไว้เพื่อเป็นอนุสรณ์สถานแห่งการตรัสรู้ แต่ในปัจจุบันวัดพระธาตุบังพวนเป็นสถานที่เพียงไม่กี่แห่ง (และเชื่อว่าเป็นแห่งเดียวที่สมบูรณ์ที่สุด) ที่ยังคงหลงเหลือโบราณวัตถุของสัตตมหาสถานครบทั้ง 7 แห่งในพื้นที่เดียวกัน ได้แก่ โพธิบัลลังก์, อนิมมิสเจดีย์, รัตนจงกรมเจดีย์, รัตนฆรเจดีย์, อะชะปาลนิโครธเจดีย์, มุจลินทเจดีย์ และราชายตนะเจดีย์ ซึ่งแต่ละจุดจะมีเจดีย์จำลองและเรื่องราวประกอบในพุทธประวัติอย่างชัดเจน

อีกหนึ่งสถานที่สำคัญภายในวัดคือ "สระมุจลินท์" หรือสระพญานาค ซึ่งมีรูปปั้นพญานาคเจ็ดเศียรแผ่พังพานตั้งอยู่กลางสระน้ำโบราณ ตามตำนานกล่าวว่าเป็นที่อยู่อาศัยของพญานาคที่คอยปกปักรักษาพระธาตุ สระน้ำแห่งนี้ถือเป็นสระน้ำศักดิ์สิทธิ์ที่มีความสำคัญระดับชาติ โดยน้ำจากสระมุจลินท์ถูกนำไปประกอบพิธีพลีกรรมตักน้ำศักดิ์สิทธิ์เพื่อใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกและพิธีสำคัญต่างๆ ของประเทศไทยเสมอมา บรรยากาศภายในวัดจึงอบอวลไปด้วยความศรัทธาอันเก่าแก่และสถาปัตยกรรมทางศาสนาที่ผสมผสานศิลปะล้านช้างและท้องถิ่นไว้อย่างลงตัว

• จากตัวเมืองหนองคาย ใช้ทางหลวงหมายเลข 2 (ถนนมิตรภาพ สายหนองคาย-อุดรธานี) ประมาณ 11 กิโลเมตร จากนั้นเลี้ยวขวาเข้าทางหลวงหมายเลข 211 (ทางไปอำเภอท่าบ่อ) ขับตรงไปอีกประมาณ 10 กิโลเมตร จะเห็นวัดตั้งอยู่ทางด้านขวามือ

• ควรแต่งกายสุภาพ เรียบร้อย เพื่อเป็นการแสดงความเคารพต่อสถานที่ศักดิ์สิทธิ์

• ช่วงเวลาที่ดีที่สุดในการเข้าชมคือเช้าตรู่หรือช่วงเย็นเพื่อหลีกเลี่ยงอากาศที่ร้อนจัด

• อย่าลืมแวะชมสัตตมหาสถานให้ครบทั้ง 7 แห่ง ซึ่งมีป้ายอธิบายเรื่องราวพุทธประวัติประกอบ

• ควรนำร่มหรือหมวกติดตัวไปด้วยเนื่องจากพื้นที่โบราณสถานส่วนใหญ่เป็นที่โล่งแจ้ง

• ห้ามนำสิ่งของหรือโบราณวัตถุออกจากบริเวณวัดโดยเด็ดขาดตามกฎระเบียบของกรมศิลปากร

• บริเวณสระมุจลินท์เป็นจุดถ่ายภาพที่สวยงามและมีความขลังมากที่สุดแห่งหนึ่งภายในวัด

• สามารถร่วมทำบุญบูรณะวัดหรือถวายสังฆทานได้ที่วิหารหลวงพ่อพระเจ้าใหญ่องค์ดำ

• ตรวจสอบปฏิทินงานเทศกาลท้องถิ่น เช่น งานสมโภชพระธาตุ ซึ่งมักจัดขึ้นในช่วงเดือนกุมภาพันธ์

• เตรียมน้ำดื่มบรรจุขวดไว้ระหว่างเดินชมรอบวัดเนื่องจากบริเวณโบราณสถานมีพื้นที่กว้างขวาง

ค่าเข้าชม:

• เข้าชมฟรี

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน ตั้งแต่เวลา 08:00 น. – 18:00 น.