อุทยานนกน้ำคูขุด (Khu Khut Waterfowl Park) หรือเขตห้ามล่าสัตว์ป่าทะเลสาบสงขลา เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำขนาดใหญ่ที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ ครอบคลุมบริเวณอำเภอสทิงพระและอำเภอระโนด จังหวัดสงขลา พื้นที่แห่งนี้เป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศทะเลสาบสงขลา ซึ่งถือเป็นทะเลสาบธรรมชาติที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย

ลักษณะภูมิประเทศเป็นพื้นที่ราบลุ่มน้ำตื้น มีทั้งน้ำจืด น้ำกร่อย และบางช่วงมีน้ำเค็มจากอ่าวไทยไหลเข้ามาผสม ทำให้เกิดความหลากหลายของระบบนิเวศอย่างมาก ส่งผลให้ที่นี่กลายเป็นแหล่งอาศัย แหล่งหากิน และแหล่งพักพิงของนกน้ำจำนวนมากกว่า 200 สายพันธุ์ ทั้งนกประจำถิ่นและนกอพยพจากแถบไซบีเรีย จีน และเอเชียตอนเหนือ

ในช่วงฤดูนกอพยพ (ประมาณเดือนธันวาคมถึงเมษายน) จะสามารถพบฝูงนกจำนวนมาก เช่น นกเป็ดน้ำ นกยาง นกกาบัว และนกชายเลนหลากชนิด กระจายตัวอยู่ตามผืนน้ำ ทุ่งหญ้า และแนวพืชน้ำ ถือเป็นช่วงเวลาที่เหมาะที่สุดสำหรับนักดูนกและช่างภาพธรรมชาติ

จุดเด่นของการท่องเที่ยวที่นี่คือการล่องเรือหางยาวของชาวบ้าน ซึ่งจะพานักท่องเที่ยวเข้าไปตามลำคลองและผืนน้ำกว้าง ใช้เวลาประมาณ 1–2 ชั่วโมง ระหว่างทางจะได้ชมทัศนียภาพของทุ่งบัวหลวง พืชน้ำอย่างสาหร่ายหางกระรอก และฝูงนกที่บินโฉบไปมาอย่างใกล้ชิด บางช่วงสามารถเห็นวิถีชีวิตชาวประมงพื้นบ้าน เช่น การยกยอ วางอวน และเลี้ยงปลาในกระชัง

นอกจากการล่องเรือ ภายในพื้นที่ยังมีศูนย์บริการนักท่องเที่ยวที่ให้ข้อมูลเกี่ยวกับระบบนิเวศ เส้นทางศึกษาธรรมชาติสำหรับเดินสำรวจพื้นที่ และหอชมวิวที่สามารถมองเห็นทะเลสาบสงขลาในมุมกว้างแบบพาโนรามา

ในเชิงระบบนิเวศ อุทยานนกน้ำคูขุดมีบทบาทสำคัญในการรักษาสมดุลธรรมชาติ เป็นแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์น้ำ และช่วยกรองมลพิษตามธรรมชาติของพื้นที่ชุ่มน้ำ อีกทั้งยังเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อมที่สำคัญสำหรับนักเรียน นักวิจัย และผู้ที่สนใจด้านธรรมชาติวิทยา

การท่องเที่ยวในพื้นที่ยังคงเน้นความเรียบง่ายและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยมีชุมชนท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมในการให้บริการ เช่น การนำเที่ยวโดยเรือหางยาว ทำให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสทั้งธรรมชาติและวิถีชีวิตอย่างแท้จริง

---

วิธีการเดินทาง

• รถยนต์: จากตัวเมืองสงขลา ใช้ทางหลวงหมายเลข 408 (สงขลา–ระโนด) มุ่งหน้าไปอำเภอสทิงพระ เมื่อถึงกิโลเมตรที่ 126–127 จะมีทางแยกซ้ายเข้าไปอีกประมาณ 3 กิโลเมตรจนถึงที่ทำการอุทยานฯ

---

คำแนะนำ

• ควรมาในช่วงเช้า 06:00–08:00 น. หรือช่วงเย็นก่อนพระอาทิตย์ตก เพื่ออากาศที่ไม่ร้อนและมีนกออกหากินมาก

• ช่วงเดือนธันวาคม–เมษายน เป็นฤดูนกอพยพ เหมาะสำหรับการดูนกมากที่สุด

• ควรพกกล้องส่องทางไกลหรือเลนส์ซูม เพื่อดูนกได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

• เตรียมหมวก ครีมกันแดด และน้ำดื่ม เนื่องจากพื้นที่ค่อนข้างโล่ง

• ควรติดต่อเรือล่วงหน้า โดยเฉพาะช่วงวันหยุดหรือฤดูท่องเที่ยว เพื่อความสะดวกในการล่องเรือ 

---

ค่าเข้าชม:

• รถจักรยานยนต์: 20 บาท

• รถยนต์ 4 ล้อ: 30 บาท

ค่าเช่าเรือ:

• ระยะใกล้ (ประมาณ 1 ชม.): 300 - 400 บาท

• ระยะไกล (ไปเกาะต่าง ๆ 2 ชม.+): 500 - 800 บาท

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 08:00–17:00 น.

• การล่องเรือชมธรรมชาติสามารถนัดหมายล่วงหน้าได้ตั้งแต่เช้ามืด