พระธาตุมหาชัย (Phra That Mahachai) ประดิษฐานอยู่ ณ วัดธาตุมหาชัย ตำบลมหาชัย อำเภอปลาปาก จังหวัดนครพนม ถือเป็นหนึ่งในพระธาตุบริวารของพระธาตุพนมที่มีความสำคัญสูงสุดในเชิงประวัติศาสตร์และจิตวิญญาณ โดยเฉพาะในฐานะพระธาตุประจำวันเกิดของผู้ที่เกิดวันพุธ (กลางวัน) องค์พระธาตุก่อสร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2495 ภายใต้การนำของพระสุนทรธรรมากร หรือหลวงปู่คำพันธ์ โฆสปัญโญ พระเกจิอาจารย์สายวิปัสสนากรรมฐานผู้เป็นที่เคารพศรัทธาอย่างสูงในแถบลุ่มแม่น้ำโขง องค์ธาตุเดิมมีลักษณะเป็นรูปทรงแปดเหลี่ยม ฐานกว้างและยาวด้านละ 5.5 เมตร สูง 16 เมตร ต่อมาในปี พ.ศ. 2536 ได้มีการสร้างองค์พระธาตุใหม่ครอบองค์เดิม เพื่อเป็นการฉลองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทำให้ปัจจุบันองค์พระธาตุมีความสูงสง่างามถึง 40 เมตร

ความโดดเด่นทางพุทธศิลป์ของพระธาตุมหาชัยอยู่ที่รูปทรงแปดเหลี่ยมคล้ายระฆังคว่ำ ซึ่งแตกต่างจากพระธาตุองค์อื่นในจังหวัดนครพนมที่มักเป็นทรงสี่เหลี่ยมเหน็บยอดแหลมตามแบบศิลปะล้านช้าง ภายในพระธาตุเป็นที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุและพระอรหันตสารีริกธาตุของพระอัญญาโกณฑัญญะ พระสารีบุตร และพระอนุรุทธะ ซึ่งได้รับมอบมาจากประเทศศรีลังกา นอกจากตัวองค์พระธาตุแล้ว ภายในพระอุโบสถยังประดิษฐานพระพุทธไชยสิทธิ์ ซึ่งเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยที่แกะสลักจากไม้สะเดาหวานที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย รวมถึงมีภาพเขียนฝาผนังพุทธประวัติที่มีลายเส้นประณีตงดงาม

ในเชิงความเชื่อและการสักการะ พระธาตุมหาชัยได้รับฉายาว่าเป็น "พระธาตุแห่งชัยชนะ" เนื่องจากชื่อ "มหาชัย" สื่อถึงความเป็นสิริมงคลและการประสบความสำเร็จในการประกอบสัมมาอาชีพและการดำเนินชีวิต ผู้ที่มาสักการะเชื่อว่าจะได้รับอานิสงส์ให้มีสติปัญญาเฉลียวฉลาด เป็นผู้นำที่น่ายกย่อง และมีชัยชนะเหนืออุปสรรคทั้งปวง นอกจากนี้ภายในบริเวณวัดยังเป็นที่ตั้งของพิพิธภัณฑ์หลวงปู่คำพันธ์ โฆสปัญโญ ซึ่งเก็บรักษาเครื่องอัฐบริขารและจัดแสดงหุ่นขี้ผึ้งของท่าน เพื่อให้พุทธศาสนิกชนได้รำลึกถึงวัตรปฏิบัติอันเรียบง่ายและคำสอนที่เน้นการฝึกจิตใจให้สงบและตื่นรู้

• โดยรถยนต์ส่วนตัว: ใช้เส้นทางถนนนิตโย (ทางหลวงหมายเลข 22) เส้นนครพนม-สกลนคร เมื่อถึงอำเภอปลาปาก ให้เลี้ยวซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข 2276 แล้วขับตรงไปตามป้ายบอกทางอีกประมาณ 1.8 กิโลเมตรจนถึงวัด

• โดยรถโดยสาร: สามารถเหมารถรับจ้างจากตัวเมืองนครพนม หรือนั่งรถโดยสารสายที่ผ่านอำเภอปลาปากแล้วต่อรถมอเตอร์ไซค์รับจ้างเข้าสู่วัด

• ผู้เกิดวันพุธกลางวันควรนำดอกบัวสีขาวและน้ำหอมมาถวายเพื่อเสริมดวงชะตา

• การเดินเวียนเทียนรอบองค์พระธาตุควรเดินขวา (เวียนเทียนแบบประทักษิณ) 3 รอบ

• ควรแวะชมพระพุทธรูปไม้แกะสลักที่ใหญ่ที่สุดในไทยภายในพระอุโบสถใกล้พระธาตุ

• ช่วงเวลาเช้าตรู่หรือหลัง 16:00 น. เป็นช่วงที่แสงสวยและอากาศไม่ร้อนจนเกินไป

• ภายในวัดมีพิพิธภัณฑ์หลวงปู่คำพันธ์ที่รวบรวมอัฐบริขารสำคัญซึ่งไม่ควรพลาดชม

• ควรแต่งกายสุภาพด้วยชุดสีขาวหรือสีอ่อนเพื่อแสดงความเคารพต่อสถานที่ศักดิ์สิทธิ์

• หากมาในช่วงเทศกาลงานนมัสการพระธาตุ (ช่วงวันมาฆบูชา) จะมีการรำบูชาที่สวยงาม

• ตรวจสอบสภาพอากาศก่อนเดินทางเพราะลานรอบองค์พระธาตุเป็นพื้นที่โล่งแจ้งทั้งหมด

• สามารถทำบุญถวายผ้าห่มพระธาตุได้ตามกำลังศรัทธาเพื่อความเป็นสิริมงคลแก่ครอบครัว

• ควรเตรียมน้ำดื่มและร่มติดตัวไว้เนื่องจากทางเดินระหว่างจุดต่างๆ ค่อนข้างกว้างขวาง

ค่าเข้าชม:

• ไม่มีค่าเข้าชม

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เวลาทำการทั่วไป: เปิดให้เข้าชมทุกวัน ตั้งแต่เวลา 06:00 น. – 18:00 น.

• พื้นที่ลานพระธาตุ: เปิดให้สักการะภายนอกได้ตั้งแต่เวลา 05:00 น. สำหรับพุทธศาสนิกชนที่ต้องการมาสวดมนต์ทำวัตรเช้า

• ช่วงเทศกาล: ในวันสำคัญทางศาสนา (เช่น วันมาฆบูชา) จะเปิดขยายเวลาจนถึง 21:00 น. เพื่อประกอบพิธีเวียนเทียน