น้ำตกเหวนรก (Haew Narok Waterfall) ถือเป็นหนึ่งในน้ำตกที่ยิ่งใหญ่และมีชื่อเสียงที่สุดของ อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ซึ่งเป็นพื้นที่มรดกโลกทางธรรมชาติของกลุ่มป่าดงพญาเย็น–เขาใหญ่ น้ำตกแห่งนี้มี ความสูงรวมกว่า 150 เมตร แบ่งออกเป็น 3 ชั้น โดยชั้นแรกสูงประมาณ 60 เมตร และเป็นจุดที่นักท่องเที่ยวสามารถเข้าชมได้อย่างใกล้ชิดมากที่สุด

สายน้ำของน้ำตกเหวนรกไหลมาจาก คลองท่าด่าน ก่อนจะพุ่งตกลงสู่หุบเหวลึกอย่างรุนแรง เกิดเป็นเสียงดังกึกก้องไปทั่วบริเวณ โดยเฉพาะในช่วงฤดูฝนที่ปริมาณน้ำจำนวนมากจะทำให้น้ำตกมีความอลังการและน่าเกรงขาม สมกับชื่อ “เหวนรก” ที่สื่อถึงลักษณะของหน้าผาสูงชันและกระแสน้ำอันเชี่ยวกราก

การเดินทางไปยังจุดชมน้ำตกต้องเดินเท้าจากลานจอดรถประมาณ 1 กิโลเมตร ผ่านเส้นทางศึกษาธรรมชาติที่ร่มรื่นไปด้วย ป่าดิบชื้น, ต้นไม้ขนาดใหญ่, เฟิร์น, มอส และพืชพรรณหลากชนิด ระหว่างทางจะมีสะพานข้ามลำน้ำและจุดพักชมธรรมชาติ ก่อนถึงบันไดเหล็กทางลงสู่จุดชมวิวชั้นที่ 1 ซึ่งมีความชันค่อนข้างมาก แต่ให้มุมมองที่งดงามและสัมผัสละอองน้ำได้อย่างใกล้ชิด

บริเวณ จุดชมวิวชั้นที่ 1 มีระเบียงไม้ที่ยื่นออกไปใกล้แนวผา นักท่องเที่ยวสามารถมองเห็นสายน้ำขนาดมหึมาที่ไหลกระแทกลงสู่แอ่งน้ำด้านล่าง พร้อมสัมผัสละอองน้ำเย็นสดชื่นที่ฟุ้งกระจายทั่วหุบเขา เสียงของน้ำตกที่สะท้อนก้องไปตามแนวผาหินทำให้บรรยากาศเต็มไปด้วยพลังของธรรมชาติอย่างแท้จริง

โครงสร้างทางธรณีวิทยาของพื้นที่น้ำตกเหวนรกเกิดจาก ชั้นหินภูเขาไฟและหินตะกอน ที่ถูกกัดเซาะต่อเนื่องเป็นเวลานาน จนเกิดเป็นหน้าผาสูงชันและร่องน้ำลึก ลักษณะภูมิประเทศแบบหุบเหวนี้ยังช่วยกักเก็บความชื้น ทำให้พื้นที่รอบน้ำตกมีระบบนิเวศป่าดิบชื้นที่สมบูรณ์ตลอดปี

ป่าโดยรอบน้ำตกเป็นถิ่นอาศัยของสัตว์ป่านานาชนิด เช่น ช้างป่า, กระทิง, เก้ง, หมูป่า, ชะนี และนกนานาพันธุ์ นักท่องเที่ยวอาจพบรอยเท้าสัตว์ป่า ร่องรอยการหากิน หรือได้ยินเสียงสัตว์จากในป่าระหว่างเดินเส้นทางธรรมชาติ โดยเฉพาะในช่วงเช้าและเย็นที่สัตว์ป่ามักออกหากินใกล้แหล่งน้ำ

สำหรับน้ำตกชั้นที่ 2 และ 3 นั้น อยู่ในพื้นที่ลึกและมีความอันตรายสูง จึงไม่เปิดให้นักท่องเที่ยวทั่วไปเข้าถึง โดยอนุญาตเฉพาะเจ้าหน้าที่หรือคณะศึกษาวิจัยในบางโอกาสเท่านั้น เพื่อรักษาความปลอดภัยและอนุรักษ์ระบบนิเวศตามธรรมชาติ

อีกหนึ่งจุดสำคัญของพื้นที่แห่งนี้คือ “เพนียดช้าง” หรือแนวกั้นป้องกันช้างป่าพลัดตกลงสู่น้ำตก ซึ่งเกิดขึ้นหลังเหตุการณ์ช้างป่าตกเหวในอดีต ถือเป็นบทเรียนสำคัญด้านการอนุรักษ์สัตว์ป่าในผืนป่าเขาใหญ่ และสะท้อนถึงความพยายามในการดูแลระบบนิเวศร่วมกันระหว่างมนุษย์และสัตว์ป่า

นอกจากนี้ น้ำตกเหวนรกยังถือเป็นหนึ่งใน จุดศึกษาธรรมชาติสำคัญของอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ เพราะเส้นทางเดินเท้าจะพาผู้มาเยือนสัมผัสความหลากหลายทางชีวภาพของผืนป่ามรดกโลก ทั้งพืชสมุนไพร พรรณไม้หายาก เห็ดป่า และระบบนิเวศต้นน้ำที่มีความสำคัญต่อพื้นที่ภาคตะวันออกของประเทศไทย

ในช่วงฤดูฝนตั้งแต่เดือน มิถุนายน–ตุลาคม น้ำตกจะมีปริมาณน้ำมากที่สุด เหมาะสำหรับการชมความยิ่งใหญ่ของสายน้ำและความเขียวชอุ่มของป่า ส่วนฤดูหนาวอากาศจะเย็นสบาย มีหมอกบางในช่วงเช้า เหมาะกับการเดินศึกษาธรรมชาติและถ่ายภาพวิวป่าเขา ขณะที่ฤดูร้อนแม้น้ำจะลดลง แต่เส้นทางเดินยังคงร่มรื่นและเหมาะสำหรับการพักผ่อนท่ามกลางอากาศบริสุทธิ์

ด้วยความงดงามทางธรรมชาติ ความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ และเรื่องราวด้านการอนุรักษ์สัตว์ป่า ทำให้น้ำตกเหวนรกเป็นอีกหนึ่งจุดหมายสำคัญที่สะท้อนเสน่ห์ของผืนป่าเขาใหญ่ได้อย่างชัดเจน และเป็นสถานที่ที่นักท่องเที่ยวสายธรรมชาติไม่ควรพลาดเมื่อมาเยือน จังหวัดปราจีนบุรีและเขาใหญ่

• หากเดินทางจากฝั่งปราจีนบุรี (ด่านเนินหอม) ให้ขับรถตามถนนสายหลักของอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ประมาณ 10 กิโลเมตร จะพบลานจอดรถน้ำตกเหวนรกอยู่ทางซ้ายมือ ภายในพื้นที่มี ศูนย์บริการนักท่องเที่ยว, ร้านค้าสวัสดิการ, ห้องน้ำ และป้ายแนะนำเส้นทาง อย่างชัดเจน

• ควรสวม รองเท้าผ้าใบหรือรองเท้ากันลื่น เนื่องจากบันไดเหล็กและทางเดินอาจลื่นจากละอองน้ำและตะไคร่

• ช่วงฤดูฝนควรเตรียม เสื้อกันฝนหรือซองกันน้ำสำหรับกล้องและโทรศัพท์มือถือ

• ควรเผื่อเวลาเดินขึ้น–ลงบันได เพราะมีความชันและใช้แรงพอสมควร

• ห้ามลงเล่นน้ำบริเวณน้ำตก เนื่องจากกระแสน้ำแรงและพื้นที่อันตราย

• ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่อย่างเคร่งครัด เพราะพื้นที่รอบน้ำตกเป็นเขตอาศัยของ ช้างป่าและสัตว์ป่าหลายชนิด

ค่าเข้าชม:

คนไทย

• ผู้ใหญ่ 40 บาท
• เด็ก 20 บาท

ชาวต่างชาติ

• ผู้ใหญ่ 200 บาท
• เด็ก 100 บาท

(สามารถใช้ใบเสร็จค่าเข้าอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ใบเดียวกันได้)

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดทุกวัน เวลา 08.00 – 17.00 น.

• ทั้งนี้ อาจมีการปิดพื้นที่ชั่วคราวในช่วงฝนตกหนักหรือฤดูฝนชุก ตามประกาศของ อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ เพื่อความปลอดภัยของนักท่องเที่ยว