หน้าแรก > ไทย > ลพบุรี > บ้านหมี่ > การทอผ้ามัดหมี่บ้านกล้วย

“ชมกระบวนการทอผ้าแบบดั้งเดิม ตั้งแต่การมัดหมี่ การย้อม ไปจนถึงการกี่ทอด้วยมือ และเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ผ้าทอคุณภาพสูงจากกลุ่มสตรีทอผ้าในพื้นที่”

การทอผ้ามัดหมี่บ้านกล้วย (Ban Kluay Mudmee Silk Weaving) เป็นทั้งวิถีชีวิตและจิตวิญญาณของชาวไทพวนในอำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี ภูมิปัญญานี้สืบทอดต่อกันมาจากบรรพบุรุษตั้งแต่ครั้งที่ชาวไทพวนอพยพมาจากเมืองเชียงขวาง ประเทศลาว การทอผ้าไม่ได้เป็นเพียงอาชีพเสริมของครัวเรือน แต่เป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่สะท้อนถึงความอดทน ความละเอียดอ่อน และความผูกพันกับรากเหง้าของชุมชน บ้านกล้วยจึงได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ยังคงรักษาเทคนิคการมัดลายและการทอผ้าด้วยมือไว้อย่างเข้มแข็งที่สุด จนทำให้อำเภอบ้านหมี่กลายเป็นศูนย์กลางผ้าทอที่สำคัญของภาคกลาง

เอกลักษณ์ของผ้ามัดหมี่บ้านกล้วยโดดเด่นในด้านลวดลายและเทคนิคการย้อมสี โดยเฉพาะลายโบราณที่สืบทอดกันมายาวนาน เช่น ลายหมี่คั่น ลายขอ และลายนาค ซึ่งแต่ละลายมีความหมายเชิงความเชื่อและสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรม กระบวนการมัดหมี่ต้องอาศัยความชำนาญสูง เริ่มตั้งแต่การออกแบบลาย การใช้เชือกมัดเส้นด้ายเป็นเปลาะ ๆ เพื่อกันไม่ให้สีซึมเข้าไปในตำแหน่งที่ไม่ต้องการ การย้อมสีซ้ำหลายครั้ง ไปจนถึงการนำเส้นด้ายที่ย้อมแล้วมาทอเป็นผืนผ้า เมื่อนำไปทอจะเกิดเป็นลวดลายที่สลับซับซ้อน มีมิติ และมีเอกลักษณ์ไม่ซ้ำกันในแต่ละผืน

ผลิตภัณฑ์จากผ้ามัดหมี่บ้านกล้วยในปัจจุบันไม่ได้จำกัดอยู่เพียงผ้าซิ่นหรือผ้าผืนแบบดั้งเดิมเท่านั้น แต่มีการพัฒนารูปแบบให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตร่วมสมัย เช่น เสื้อผ้าสำเร็จรูป กระเป๋า ผ้าพันคอ และของที่ระลึกต่าง ๆ โดยยังคงรักษาเอกลักษณ์ของลวดลายและกระบวนการผลิตแบบดั้งเดิมไว้ การผสมผสานระหว่างความเก่าแก่และความทันสมัยนี้ช่วยให้ผ้ามัดหมี่บ้านกล้วยสามารถเข้าถึงผู้คนได้หลากหลายกลุ่มมากยิ่งขึ้น

นักท่องเที่ยวที่มาเยือนชุมชนบ้านกล้วยจะได้สัมผัสกับบรรยากาศอันเป็นเอกลักษณ์ของ “เสียงกี่ทอผ้า” ที่ดังแว่วมาจากใต้ถุนบ้านเรือนไทยโบราณเกือบทุกหลัง ชุมชนเปิดกว้างให้ผู้สนใจเข้าชมกระบวนการผลิตอย่างใกล้ชิด และเรียนรู้ภูมิปัญญาจากเหล่า “แม่ครู” ช่างทอผู้มากประสบการณ์ การได้เห็นความอดทน ความละเอียด และสมาธิในทุกขั้นตอน ทำให้ตระหนักว่าผ้าทอแต่ละผืนไม่ใช่เพียงเครื่องนุ่งห่ม แต่เป็นงานศิลปะที่มีชีวิตและเรื่องราวซ่อนอยู่ในทุกเส้นด้าย

ในปัจจุบัน การทอผ้ามัดหมี่บ้านกล้วยได้รับการส่งเสริมให้เป็นสินค้า OTOP ระดับ 5 ดาว และเป็นแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรมที่สำคัญของจังหวัดลพบุรี การมาเยือนที่นี่ไม่เพียงแต่ทำให้นักท่องเที่ยวได้เลือกซื้อของฝากที่ทรงคุณค่า แต่ยังเป็นการสนับสนุนเศรษฐกิจชุมชน และช่วยต่อลมหายใจให้ภูมิปัญญาไทพวนยังคงได้รับการสืบทอดต่อไปอย่างยั่งยืน

ขอเชิญทุกท่านมาเดินเลือกซื้อผ้าทออันงดงาม และรับฟังเรื่องเล่าจากกี่ทอผ้า ณ ชุมชนบ้านกล้วย สถานที่ที่คุณจะได้ค้นพบว่าความงดงามของผืนผ้าแต่ละผืน ถูกถักทอขึ้นจากความรัก ความศรัทธา และความภาคภูมิใจในรากเหง้าอย่างแท้จริง

วิธีการเดินทาง

รถยนต์ส่วนตัว:

จากตัวเมืองลพบุรี ใช้เส้นทางไปอำเภอบ้านหมี่ (ทางหลวง 3028) มุ่งหน้าสู่ตำบลบ้านกล้วย กลุ่มทอผ้าส่วนใหญ่จะตั้งอยู่บริเวณรอบวัดกัทลีพนาราม (วัดบ้านกล้วย)

รถโดยสารประจำทาง:

นั่งรถสายลพบุรี-บ้านหมี่ แล้วต่อรถท้องถิ่นไปยังบ้านกล้วย

คำแนะนำ

กิจกรรม:

แนะนำให้ลองร่วมกิจกรรม "มัดหมี่" เบื้องต้นกับกลุ่มชาวบ้านเพื่อสัมผัสประสบการณ์จริง

ช่วงเวลาแนะนำ:

วันธรรมดาหรือเสาร์-อาทิตย์ ช่วงสายถึงบ่ายโมงจะเป็นช่วงที่ช่างทอกำลังทำงานอยู่อย่างคึกคัก

ของฝาก:

นอกจากผ้าเป็นผืนแล้ว "ย่ามไทพวน" และ "ผ้าขาวม้า" ของที่นี่ก็มีความทนทานและลวดลายสวยงามมาก

ค่าเข้าชม

ฟรี (การเข้าชมตามบ้านเรือนควรขออนุญาตและแสดงความสุภาพ)

เวลาเปิด-ปิด

ช่วงเวลาทำการ: 08:30 – 17:00 น. (เปิดทุกวัน)
ช่วงเวลาแนะนำ: 09:30 – 15:00 น. เป็นช่วงที่เหมาะสมที่สุด เพราะคุณจะได้เห็นกลุ่มแม่บ้านและช่างทอกำลังทำงานอยู่ที่กี่ทอผ้าใต้ถุนบ้านอย่างคึกคัก หากไปเช้าเกินไปอาจเป็นช่วงเตรียมตัว หรือหากไปเย็นเกินไปแสงสว่างอาจไม่พอสำหรับการเลือกดูลายผ้าครับ