ถ้ำเทพนิมิตธารทองแดง (Thep Nimit Than Thong Daeng Cave) เป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์และโบราณคดีที่มีความสำคัญอย่างยิ่งของจังหวัดสระบุรี ตั้งอยู่ในเขต อำเภอพระพุทธบาท บนพื้นที่ของ เขาอีมด ภายในบริเวณ วัดพุคำบรรพต สถานที่แห่งนี้ไม่ได้มีเพียงความงดงามของถ้ำหินปูนตามธรรมชาติเท่านั้น แต่ยังเป็นหลักฐานสำคัญที่สะท้อนถึงร่องรอยการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ในอดีตอันยาวนานหลายพันปี

ความสำคัญทางประวัติศาสตร์ของถ้ำเทพนิมิตปรากฏอย่างชัดเจนจากการขุดค้นทางโบราณคดีในปี พ.ศ. 2527 โดยคณะโบราณคดีจาก มหาวิทยาลัยศิลปากร ซึ่งได้ค้นพบหลักฐานสำคัญหลายประการ เช่น ชิ้นส่วนภาชนะดินเผา เครื่องประดับที่ทำจากหอยทะเล และร่องรอยเถ้าถ่านจากการก่อไฟ หลักฐานเหล่านี้บ่งชี้ว่าถ้ำแห่งนี้เคยถูกใช้เป็นที่พักอาศัยชั่วคราวของมนุษย์ใน ยุคหินใหม่ตอนปลาย ซึ่งมีอายุราว 5,400–6,400 ปี ถือเป็นข้อมูลล้ำค่าที่ช่วยเติมเต็มภาพประวัติศาสตร์ของพื้นที่ภาคกลางของประเทศไทย

การเดินทางเข้าสู่ถ้ำเริ่มต้นจากวัดพุคำบรรพต ซึ่งมีบรรยากาศเงียบสงบและร่มรื่น ผู้มาเยือนต้องเดินขึ้น บันได 111 ขั้น เพื่อขึ้นสู่ตัวถ้ำบนไหล่เขา ระหว่างทางจะได้สัมผัสกับธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ อากาศที่สดชื่น และพรรณไม้พื้นถิ่นที่ขึ้นตามแนวเขา สร้างความรู้สึกเหมือนได้ค่อยๆ ก้าวเข้าสู่อดีตทีละขั้น

ภายในถ้ำเทพนิมิตเป็นถ้ำหินปูนตามธรรมชาติ มีหินงอกหินย้อยหลากหลายรูปทรงที่เกิดขึ้นจากกระบวนการทางธรรมชาตินับพันปี แม้ว่าโบราณวัตถุที่ค้นพบจะถูกย้ายไปเก็บรักษาและศึกษาในสถาบันทางวิชาการแล้ว แต่บรรยากาศภายในถ้ำยังคงเปี่ยมไปด้วยความขลัง ความเงียบสงบ และกลิ่นอายของประวัติศาสตร์ที่สัมผัสได้อย่างชัดเจน

อีกหนึ่งความโดดเด่นของถ้ำแห่งนี้คือความเชื่อมโยงกับพื้นที่ ธารทองแดง ซึ่งเป็นลำธารสายสำคัญที่ปรากฏในบันทึกทางประวัติศาสตร์มาตั้งแต่สมัยอยุธยา ทำให้การมาเยือนถ้ำเทพนิมิตไม่ใช่เพียงการชมถ้ำธรรมชาติ แต่เป็นการเชื่อมโยงเรื่องราวของภูมิประเทศ วิถีชีวิต และการตั้งถิ่นฐานของผู้คน ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์เรื่อยมาจนถึงยุคประวัติศาสตร์

ถ้ำเทพนิมิตธารทองแดงจึงเหมาะอย่างยิ่งสำหรับ นักท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ นักสำรวจ นักถ่ายภาพ และสถานศึกษา ที่ต้องการแหล่งเรียนรู้ทางธรรมชาตินอกห้องเรียน นอกจากนี้ ความเงียบสงบของสถานที่ยังช่วยให้ผู้มาเยือนได้พักผ่อนจิตใจและหลีกหนีจากความเร่งรีบของชีวิตประจำวันได้อย่างแท้จริง

---

วิธีการเดินทาง

รถยนต์ส่วนตัว:

• จากกรุงเทพฯ ใช้ถนนพหลโยธินมุ่งหน้าสระบุรี-พระพุทธบาท ระหว่างกม.ที่ 130-131 จะมีทางเข้าวัดพุคำจานทางด้านขวามือ ขับตามทางเข้าไปและแยกขวาก่อนข้ามสะพาน จากนั้นเลี้ยวขวาอีกครั้งเพื่อเข้าสู่เขตวัดพุคำบรรพต

รถโดยสารสาธารณะ:

• นั่งรถตู้สายกรุงเทพฯ-สระบุรี-ลพบุรี ลงบริเวณใกล้หลักกิโลเมตรที่ 130 แล้วต่อรถรับจ้างท้องถิ่นเข้าไปยังวัด

---

คำแนะนำ

• เนื่องจากต้องเดินขึ้นบันได 111 ขั้น ควรเตรียมร่างกายให้พร้อมและสวมรองเท้าที่กระชับเดินสบาย

• ภายในถ้ำอาจมีความชื้นและมืดในบางจุด ควรพกไฟฉายขนาดเล็กมาด้วยเพื่อการชมหินงอกหินย้อยที่ชัดเจนยิ่งขึ้น

• เป็นเขตพื้นที่วัดและสำนักสงฆ์เก่า ควรแต่งกายสุภาพและใช้ความสงบในการเข้าชม

• ช่วงเวลาที่แนะนำคือช่วงเช้า (08:30 - 10:30 น.) เพื่อหลีกเลี่ยงอากาศร้อนในช่วงบ่ายและได้เห็นแสงเช้าที่สวยงาม

---

ค่าเข้าช

• ชาวไทย: ฟรี (สามารถบริจาคค่าน้ำ-ค่าไฟให้ทางวัดได้ตามศรัทธา)

• ชาวต่างชาติ: ฟรี

เวลาทำการ

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน: 08:30 – 16:30 น.