หน้าแรก > ไทย > ศรีสะเกษ > กันทรลักษ์ > ปรางค์ศิลาช่องเขาโดนตวล

“ปรางค์ศิลาช่องเขาโดนตวลโดดเด่นด้วยที่ตั้งซึ่งอยู่ติดริมหน้าผาพนมดงรัก ตัวปราสาทเป็นปรางค์เดี่ยวทรงสี่เหลี่ยมย่อมุม ก่อด้วยอิฐและศิลาแลง”

ปรางค์ศิลาช่องเขาโดนตวล (Prang Sila Chong Khao Don Tuan) หรือที่ชาวบ้านเรียกว่า “ปราสาทโดนตวล” เป็นโบราณสถานขอมโบราณขนาดไม่ใหญ่ แต่มีความสำคัญทั้งด้านประวัติศาสตร์ ศาสนา และภูมิศาสตร์ของพื้นที่ชายแดนอีสานใต้ ตัวปราสาทตั้งอยู่บนแนวเทือกเขาพนมดงรัก ในเขต อุทยานแห่งชาติเขาพระวิหาร ใกล้ชายแดนไทย–กัมพูชา บริเวณนี้ในอดีตเคยเป็นเส้นทางเชื่อมต่อระหว่างลุ่มน้ำมูลกับดินแดนอาณาจักรขอม ทำให้พื้นที่แห่งนี้มีบทบาทสำคัญทั้งด้านศาสนาและการเดินทางมาตั้งแต่สมัยโบราณนักโบราณคดีสันนิษฐานว่าปราสาทแห่งนี้สร้างขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ 16 ในช่วงปลายยุคบาปวนต่อเนื่องถึงต้นยุคนครวัด ซึ่งเป็นช่วงที่อารยธรรมขอมมีอิทธิพลอย่างมากในภูมิภาคอีสานใต้ หลักฐานสำคัญคือจารึกอักษรขอมโบราณที่ค้นพบในพื้นที่ รวมถึงรูปแบบสถาปัตยกรรมของฐานปรางค์และวัสดุก่อสร้างที่เป็นเอกลักษณ์ของศิลปะขอม

ชื่อ “โดนตวล” มีรากศัพท์มาจากภาษาเขมรถิ่นอีสานใต้ โดยคำว่า “โดน” หมายถึงเนินหรือที่สูง ส่วน “ตวล” หมายถึงพื้นที่โล่งหรือสันเขา ซึ่งสอดคล้องกับลักษณะภูมิประเทศที่ตั้งอยู่บนสันเขาริมหน้าผาสูงของเทือกเขาพนมดงรักตัวศาสนสถานเป็นปรางค์เดี่ยวก่อด้วยอิฐบนฐานศิลาแลง หันหน้าไปทางทิศตะวันออกตามคติของศาสนาฮินดู เชื่อกันว่าเดิมสร้างขึ้นเพื่อถวายแด่พระศิวะ ภายในเคยประดิษฐานศิวลึงค์สำหรับประกอบพิธีกรรมสำคัญของศาสนาพราหมณ์–ฮินดู องค์ประกอบสำคัญของโบราณสถานที่ยังพอมองเห็นได้ในปัจจุบัน ได้แก่ ฐานปรางค์ประธาน ซากบรรณาลัย แนวเสาศิลาแลงที่เคยเป็นระเบียงคต และสระน้ำโบราณหรือบารายซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของศาสนสถานขอมแม้ว่าตัวปราสาทจะพังทลายไปตามกาลเวลา แต่ยังคงปรากฏร่องรอยของงานช่างศิลปะขอมอย่างชัดเจน โดยเฉพาะเทคนิคการก่ออิฐแบบไม่ใช้ปูน รวมถึงการใช้ศิลาแลงเป็นฐานรองรับโครงสร้างหลัก นอกจากนี้ยังพบชิ้นส่วนประติมากรรมสิงห์หินซึ่งเชื่อว่าเคยตั้งเฝ้าทางขึ้นสู่ตัวปราสาท

จุดเด่นที่สำคัญที่สุดของปรางค์ศิลาช่องเขาโดนตวล คือทำเลที่ตั้งซึ่งอยู่ติดริมหน้าผาสูง สามารถมองเห็นทิวทัศน์ของผืนป่าและพื้นที่ราบฝั่งกัมพูชาได้อย่างกว้างไกล บรรยากาศเงียบสงบ รายล้อมด้วยธรรมชาติของป่าเทือกเขาพนมดงรัก จึงให้ความรู้สึกขลังและแตกต่างจากแหล่งท่องเที่ยวโบราณสถานทั่วไป หลายคนมองว่าสถานที่แห่งนี้มีเสน่ห์ในแบบ “เมืองลับกลางป่า” เพราะนักท่องเที่ยวยังไม่หนาแน่นมากนักชาวบ้านในพื้นที่ยังคงให้ความเคารพสถานที่แห่งนี้ในฐานะสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ มีการเดินทางมาสักการะ ขอพร และประกอบพิธีบวงสรวงในบางโอกาส โดยเชื่อว่าจะช่วยเสริมสิริมงคล ความปลอดภัย และความสำเร็จในชีวิต โดยเฉพาะผู้ที่เดินทางผ่านพื้นที่ชายแดนนอกจากนี้ ปรางค์ศิลาช่องเขาโดนตวลยังมีความเชื่อมโยงกับเครือข่ายโบราณสถานขอมสำคัญในพื้นที่ใกล้เคียง เช่น ผามออีแดง และ ปราสาทสระกำแพงใหญ่ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความรุ่งเรืองของอารยธรรมขอมในดินแดนอีสานตอนล่างของประเทศไทยในอดีต

ปัจจุบัน ปรางค์ศิลาช่องเขาโดนตวลถือเป็นจุดหมายที่เหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวสายประวัติศาสตร์ โบราณคดี และผู้ที่ชื่นชอบธรรมชาติ เพราะสามารถสัมผัสทั้งความงดงามของศิลปกรรมโบราณ ความสงบของผืนป่า และทิวทัศน์ชายแดนที่สวยงามได้ในสถานที่เดียว

วิธีการเดินทาง

รถยนต์: จากตัวเมืองศรีสะเกษ ใช้ทางหลวงหมายเลข 221 มุ่งหน้าสู่อำเภอกันทรลักษ์ และขับต่อไปยัง อุทยานแห่งชาติเขาพระวิหาร เมื่อถึงด่านตรวจเก็บค่าธรรมเนียมอุทยานฯ ให้ขับตรงไปตามทางก่อนถึง ผามออีแดง จะมีป้ายบอกทางให้เลี้ยวซ้ายเข้าไปอีกประมาณ 4 กิโลเมตร เส้นทางเป็นลาดยางสะดวกสบาย รถยนต์ส่วนตัวสามารถเข้าถึงได้ถึงลานจอดรถด้านหน้าปราสาท

คำแนะนำ