วนอุทยานเขานางพันธุรัต (Khao Nang Phanthurat Forest Park) เป็นพื้นที่ธรรมชาติที่มีความสำคัญทั้งในด้านประวัติศาสตร์ วรรณคดี และธรณีวิทยาของจังหวัดเพชรบุรี ภูเขาหินปูนแห่งนี้มีลักษณะภูมิประเทศที่โดดเด่น โดยเมื่อมองจากระยะไกลจะเห็นแนวภูเขาคล้ายสตรีนอนทอดกาย ชาวบ้านในท้องถิ่นจึงผูกโยงรูปลักษณ์ของภูเขาเข้ากับตำนานนางพันธุรัต ตัวละครสำคัญจากวรรณคดีไทยเรื่อง “สังข์ทอง” ซึ่งเป็นเรื่องราวที่ถ่ายทอดกันมาหลายชั่วอายุคน

ตำนานนางพันธุรัตกล่าวถึงยักษ์ผู้เป็นมารดาที่มีความรักและเสียสละอย่างยิ่งใหญ่ต่อลูกชาย แม้สุดท้ายจะต้องพบกับความพลัดพราก ความเชื่อนี้ได้หลอมรวมเข้ากับภูมิประเทศของเขานางพันธุรัต จนเกิดเป็นสถานที่ต่างๆ ที่ตั้งชื่อตามเหตุการณ์ในวรรณคดี เช่น บ่อทอง ลานเกือกแก้ว และกระจกนางพันธุรัต ซึ่งทำหน้าที่เสมือนจุดเชื่อมโยงระหว่างโลกแห่งจินตนาการกับสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติอย่างแนบแน่น

นอกจากคุณค่าทางวรรณคดีแล้ว พื้นที่แห่งนี้ยังมีความสำคัญด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ เนื่องจากเขานางพันธุรัตเป็นส่วนหนึ่งของแนวเขาหินปูนที่มีอายุหลายล้านปี เกิดจากการทับถมและการยกตัวของเปลือกโลกตามกระบวนการทางธรณีวิทยา ภายในพื้นที่จึงพบโขดหินรูปร่างแปลกตา หน้าผาสูง และชั้นหินที่แสดงให้เห็นร่องรอยของการกัดเซาะตามธรรมชาติอย่างชัดเจน

การประกาศพื้นที่แห่งนี้เป็นวนอุทยาน มีเป้าหมายเพื่ออนุรักษ์สภาพป่าไม้ พันธุ์พืช และสัตว์ป่าที่อาศัยอยู่ในระบบนิเวศเขาหินปูน เส้นทางเดินป่าศึกษาธรรมชาติที่จัดไว้ช่วยเปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้เรียนรู้ทั้งเรื่องพืชพรรณเฉพาะถิ่น ระบบนิเวศป่าแห้งแล้ง และความสัมพันธ์ระหว่างภูมิประเทศกับวิถีชีวิตของผู้คนในอดีตที่อาศัยอยู่รอบเทือกเขาแห่งนี้

ปัจจุบัน วนอุทยานเขานางพันธุรัตจึงเป็นมากกว่าสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติ แต่เป็นพื้นที่ที่รวบรวมเรื่องราวของตำนาน วรรณคดี และประวัติศาสตร์ธรรมชาติเอาไว้ในที่เดียว ผู้มาเยือนจะได้สัมผัสทั้งความงดงามของภูเขาหินปูน ความเงียบสงบของผืนป่า และคุณค่าทางวัฒนธรรมที่ฝังรากลึกอยู่ในภูมิทัศน์แห่งนี้อย่างแท้จริง

รถยนต์ส่วนตัว:

• จากถนนเพชรเกษม (มุ่งหน้าชะอำ-หัวหิน) ข้ามแยกชะอำมาเล็กน้อย จะมีทางแยกขวาเข้าสู่วัดเขานางพันธุรัต ขับตามป้ายบอกทางวนอุทยานไปเรื่อยๆ จนถึงที่หมาย

รถสาธารณะ:

• สามารถนั่งรถตู้ลงที่สี่แยกชะอำ แล้วเหมารถรับจ้างท้องถิ่น (มอเตอร์ไซค์หรือสองแถว) เพื่อเข้าไปยังวนอุทยาน

ช่วงเวลาที่ควรเยี่ยมชม:

• ช่วงเช้า (08:30 - 10:30) หรือบ่ายแก่ๆ (15:00 เป็นต้นไป) เพื่อเลี่ยงอากาศร้อนหากต้องการเดินป่าขึ้นจุดชมวิว

อุปกรณ์ที่ควรพกพา:

• รองเท้าผ้าใบที่ยึดเกาะได้ดี ยาสามัญประจำตัว และน้ำดื่มสำหรับจิบระหว่างเดินขึ้นเขา

การถ่ายภาพ:

• มุมช่องเขาขาด (กระจกนางพันธุรัต) เป็นจุดที่ไม่ควรพลาดสำหรับการถ่ายภาพแนวแลนด์สเคปและพอร์ตเทรต

อาหารและวัฒนธรรม:

• บริเวณทางเข้ามีร้านค้าชุมชนจำหน่ายน้ำดื่มและของว่างเบาๆ ควรเตรียมตัวให้พร้อมก่อนเริ่มเดินเส้นทางศึกษาธรรมชาติ

การวางแผน:

• พื้นที่บางจุดมีความชัน ควรระ

ค่าธรรมเนียมการเข้าชม

• ชาวไทย: ผู้ใหญ่ ฟรี, เด็ก ฟรี

• ชาวต่างชาติ: ผู้ใหญ่ ฟรี, เด็ก ฟรี

เวลาทำการ

• เปิดบริการทุกวัน 08:30 – 16:30 น.