ฝายกั้นน้ำปางสวรรค์ (Pang Sawan Weir) เป็นฝายกั้นน้ำขนาดเล็กของชุมชนในอำเภอบ้านไร่ ที่พัฒนาและปรับเปลี่ยนบทบาทจากโครงสร้างเพื่อการเกษตร กลายมาเป็นแหล่งท่องเที่ยวสุดอันซีนที่ได้รับความสนใจจากผู้มาเยือนอย่างต่อเนื่อง เดิมทีฝายแห่งนี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ในการทำเกษตรกรรมของชาวบ้านในพื้นที่ตำบลปางสวรรค์ แต่ด้วยรูปแบบโครงสร้างที่ออกแบบเป็นช่องโค้งมนเรียงต่อกัน เมื่อมีปริมาณน้ำในลำห้วยมากพอและไหลล้นข้ามสันฝายลงมา จึงเกิดเป็นภาพของม่านน้ำตกที่ไหลลงมาอย่างสม่ำเสมอ ดูอ่อนช้อยและเป็นธรรมชาติ

ภาพของสายน้ำที่ไหลผ่านช่องฝายเป็นจังหวะสม่ำเสมอ ทำให้ฝายกั้นน้ำปางสวรรค์มีทัศนียภาพที่นุ่มนวลและแปลกตา แตกต่างจากฝายหรือเขื่อนทั่วไปในประเทศไทย จนกลายเป็นจุดถ่ายภาพยอดนิยม โดยเฉพาะในช่วงที่น้ำมีปริมาณพอเหมาะ สายน้ำจะไหลลงมาเป็นเส้นสายสวยงามคล้ายม่านน้ำตกขนาดใหญ่ สร้างความประทับใจให้กับผู้ที่ได้พบเห็นเป็นครั้งแรก

อีกหนึ่งเสน่ห์สำคัญคือ มุมมองในการถ่ายภาพที่ไม่เหมือนใคร จากด้านบน ฝายอาจดูเป็นเพียงฝายชุมชนทั่วไป แต่ทางชุมชนได้จัดทำบันไดพร้อมราวจับ เพื่อให้ผู้มาเยือนสามารถเดินลงไปยังบริเวณด้านล่างของฝายได้อย่างปลอดภัย เมื่อยืนอยู่ด้านล่างและมองย้อนกลับขึ้นไป จะเห็นม่านน้ำไหลโอบล้อมเกือบทุกทิศทาง ให้ความรู้สึกราวกับยืนอยู่ท่ามกลางน้ำตกขนาดใหญ่ เพิ่มอรรถรสและความตื่นเต้นให้กับการท่องเที่ยว

บรรยากาศโดยรอบฝายกั้นน้ำปางสวรรค์ยังคงความเรียบง่ายและเงียบสงบแบบวิถีชนบท มีร้านค้าเล็กๆ ของชาวบ้านที่นำผลผลิตจากชุมชน รวมถึงเครื่องดื่มและของว่างมาจำหน่าย สร้างความรู้สึกอบอุ่น เป็นกันเอง และสะท้อนถึงการต้อนรับอย่างจริงใจของคนในพื้นที่ ทำให้ผู้มาเยือนได้สัมผัสทั้งธรรมชาติและวิถีชีวิตชุมชนไปพร้อมกัน

สำหรับผู้ที่รักการถ่ายภาพ ฝายแห่งนี้ถือเป็นพื้นที่แห่งแรงบันดาลใจ โดยเฉพาะในช่วงที่น้ำไหลแรงกำลังดี สายน้ำสีขาวจะตัดกับสีเขียวของพืชพรรณโดยรอบอย่างสวยงาม ในวันที่แสงแดดส่องกระทบละอองน้ำ จะเกิดรุ้งกินน้ำขนาดเล็กเป็นบางช่วง เพิ่มมิติและความมีชีวิตชีวาให้กับภาพถ่าย นอกจากนี้ บริเวณใกล้เคียงยังมีชิงช้าและจุดพักผ่อนสำหรับนั่งเล่น ฟังเสียงน้ำไหล และซึมซับบรรยากาศสโลว์ไลฟ์อย่างผ่อนคลาย

ฝายกั้นน้ำปางสวรรค์จึงเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของการอยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืนระหว่างการจัดการทรัพยากรน้ำและธรรมชาติ เป็นแหล่งพักผ่อนที่เหมาะสำหรับกลุ่มเพื่อนและครอบครัวที่ต้องการสถานที่ท่องเที่ยวที่เข้าถึงง่าย ไม่ต้องเดินทางไกลหรือเดินป่าลึก แต่ยังคงได้สัมผัสความเย็นสบายของสายน้ำและความงดงามของธรรมชาติอย่างใกล้ชิด

ฝายแห่งนี้พิสูจน์ให้เห็นว่า แม้สิ่งก่อสร้างที่เกิดจากความจำเป็นของชุมชน ก็สามารถกลายเป็นงานศิลปะจากธรรมชาติที่งดงามและสร้างความสุขให้กับผู้มาเยือนได้อย่างน่าประทับใจ

รถยนต์ส่วนตัว:

• จากตัวอำเภอบ้านไร่ ใช้เส้นทางที่มุ่งหน้าไปทางหุบป่าตาด (ทางหลวง 3011) แล้วเลี้ยวเข้าสู่ทางหลวงหมายเลข 4015 ไปยังตำบลคอกควาย มีป้ายบอกทางเป็นระยะ ทางเข้าช่วงท้ายอาจเป็นถนนลูกรังและมีหลุมบ่อบ้าง ควรขับขี่ด้วยความระมัดระวัง

การเดินทางโดยรถสาธารณะ:

• ไม่มีรถสาธารณะที่เดินทางไปถึงฝายโดยตรง แนะนำให้เช่ารถในพื้นที่หรือใช้บริการรถ "สกายแล็บ" (รถสามล้อเครื่อง) จากตัวอำเภอบ้านไร่ หรือจัดหารถแท็กซี่ส่วนบุคคลเพื่อเดินทางไปครับ

ฤดูกาลที่แนะนำ:

• ควรมาในช่วง ฤดูฝนจนถึงต้นฤดูหนาว (พฤษภาคม - ธันวาคม) เพื่อให้เห็นม่านน้ำที่สมบูรณ์ หากมาในช่วงหน้าแล้งจัด น้ำอาจจะน้อยจนไม่ไหลล้นฝาย

การเตรียมตัว:

• สวมรองเท้าที่กันลื่นได้ดี เพราะบันไดและโขดหินด้านล่างอาจมีตะไคร่น้ำจากความชื้น

ข้อควรระวัง:

• หากมีฝนตกหนักน้ำอาจจะมีสีแดงขุ่นและไหลแรงมาก ไม่แนะนำให้ลงไปเดินด้านล่างเพื่อความปลอดภัย

สิ่งอำนวยความสะดวก:

• มีร้านอาหารและที่พักแนวแค้มป์ปิ้งให้บริการใกล้บริเวณฝาย

ค่าธรรมเนียมเข้าชม

• ชาวไทยและชาวต่างชาติ: ฟรี

• หมายเหตุ: โปรดช่วยกันรักษาความสะอาดในพื้นที่ และร่วมสนับสนุนเศรษฐกิจชุมชนด้วยการเลือกซื้อสินค้าจากพ่อค้าแม่ขายในหมู่บ้าน

เวลาทำการ

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน ตลอด 24 ชั่วโมง (แต่แนะนำให้ไปช่วงเวลา 08:00 – 18:00 น. เพื่อความสะดวกในการถ่ายภาพและความปลอดภัย)