วัดพระธาตุถิ่นแถนหลวง (Wat Phra That Thin Thaen Luang) ตั้งอยู่บน ดอยเด่นนางฟ้า ภายในวัดมีพระมหาเจดีย์ขนาดใหญ่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุจำนวน 109 องค์ ทั้งที่เป็นพระธาตุโบราณและที่ได้รับการอัญเชิญจากสมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปรินายก พร้อมด้วยวิหารหลวงประดิษฐานพระพุทธรูปพันองค์ หอวิปัสสนากัมมัฏฐาน อาคาร 3 ชั้น และเสนาสนะต่าง ๆ จนกลายเป็นศูนย์รวมจิตใจของพุทธศาสนิกชน

ในปี พ.ศ. 2542 ได้รับอนุญาตให้ตั้งเป็นวัดอย่างเป็นทางการ เนื่องในมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 72 พรรษา พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช โดยมี พระครูวิจิตรธรรมาภรณ์ เป็นประธานดำเนินการก่อสร้าง และ นายวิทยา สุริยะ ศิลปินสถาปัตยกรรมดีเด่นแห่งชาติ เป็นผู้ออกแบบ

ตำนานพญาเจียงและดอยเด่นนางฟ้า: ย้อนกลับไปประมาณ พ.ศ. 1700 พญาเจียง กษัตริย์ไทลื้อแห่งอาณาจักรสิบสองปันนา ทรงเสด็จลงมาสู่เมืองแพร่เพื่อประกอบพิธีคล้องช้างป่าคชลักษณะดีนับพันเชือก ณ ดอยเด่นนางฟ้า ซึ่งเป็นพื้นที่อุดมสมบูรณ์ และเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญ พร้อมทั้งเกิดสัมพันธไมตรีระหว่างราชวงศ์ไทลื้อและเมืองแพร่

วีรกรรมของพญาเจียงและกองทัพช้าง ได้รับการบันทึกไว้ในตำนานใบลานของล้านนา ล้านช้าง และยังปรากฏภาพแกะสลักที่ปราสาทนครวัด ประเทศกัมพูชา ซึ่งเป็นที่รู้จักในนาม “กองทัพช้างกษัตริย์สยามก๊ก”

บทบาททางประวัติศาสตร์เมืองแพร่: ต่อมาในช่วงกรุงศรีอยุธยา กรุงธนบุรี และต้นกรุงรัตนโกสินทร์ เมืองแพร่มีบทบาทสำคัญในการกู้ชาติ โดยเฉพาะ พญาเมืองชัย วีรบุรุษสามกรุง ผู้รวบรวมกองทัพชนเผ่าไทยหลากหลายกลุ่ม และมีส่วนในการขับไล่กองทัพพม่าออกจากดินแดนล้านนา

หลังสงครามสงบในปี พ.ศ. 2339 กลุ่มชนไทยหลายเผ่า รวมถึงชาวไทลื้อ ได้อพยพมาตั้งถิ่นฐานในเมืองแพร่ และประกอบพิธีบูชาพญาแถนหลวง ณ ดอยเด่นนางฟ้า เพื่อความเป็นสิริมงคลในการสร้างบ้านแปงเมือง วัดพระธาตุถิ่นแถนหลวงจึงเป็นศูนย์กลางความศรัทธาของชาวไทลื้อบ้านถิ่นสืบมาจนปัจจุบัน

ตำนานพระบรมธาตุและพุทธทำนาย: ตามตำนานกล่าวว่า พระพุทธเจ้าได้ทรงพยากรณ์สถานที่แห่งนี้ไว้ตั้งแต่ครั้งเสด็จโปรดสัตว์ในแคว้นล้านนา และภายหลังได้มีการอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุจากหลายยุคหลายสมัยมาประดิษฐาน รวมถึงพระธาตุที่เกี่ยวข้องกับพุทธทำนายเรื่อง พญาแถนหลวง ผู้เฝ้ารักษาพระธาตุ ทำให้ดอยแห่งนี้ได้รับนามว่า ดอยเด่นนางฟ้า และเป็นสถานที่ชุมนุมของผู้แสวงหาศรัทธาและความสงบทางจิตใจ

• รถยนต์ส่วนตัว: จากตัวเมืองแพร่ ใช้ทางหลวงหมายเลข 1101 หรือ พร.4018 มุ่งหน้าสู่ตำบลบ้านถิ่น ถนนลาดยางสะดวกตลอดสาย

• ถ่ายภาพบันไดมกรคายนาคย้อนขึ้น เห็นองค์เจดีย์สีขาวตัดกับท้องฟ้า

• มาเที่ยวช่วงประเพณีไทลื้อ จะได้สัมผัสวัฒนธรรมดั้งเดิม

• แวะชมพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านและคัมภีร์ใบลานภายในวัด

• แต่งกายสุภาพ โทนสีเข้มช่วยขับองค์เจดีย์ให้โดดเด่น

ค่าเข้าชม:

• เข้าชมฟรี

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดทุกวัน 08:00 – 17:00 น.