พระตำหนักภูพานราชนิเวศน์ (Phu Phan Ratchaniwet Palace) มีประวัติความเป็นมาอันยาวนานย้อนไปในปี พ.ศ. 2518 เมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) ทรงมีพระราชประสงค์ที่จะสร้างที่ประทับถาวรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เพื่อเป็นศูนย์กลางในการทรงงานและเยี่ยมเยียนพสกนิกรในถิ่นทุรกันดาร ทรงเลือกชัยภูมิบนเทือกเขาภูพานด้วยพระองค์เองเนื่องจากเป็นจุดที่ยุทธศาสตร์เหมาะสมและมีความเงียบสงบ โดยพระตำหนักแห่งนี้ได้กลายเป็น "บ้าน" ของพระองค์ในยามที่เสด็จฯ มาดูแลทุกข์สุขของชาวอีสานมาอย่างยาวนานหลายทศวรรษ

ความโดดเด่นของสถาปัตยกรรมภายในเขตพระราชฐานคือการออกแบบที่ยึดถือความเรียบง่ายและกลมกลืนกับธรรมชาติ หรือที่เรียกว่า "แบบร่วมสมัย" โดยมีอาคารสำคัญประกอบด้วย พระตำหนักปีกไม้ ซึ่งเป็นอาคารที่ประทับหลังแรก ก่อสร้างด้วยไม้ปีกในสไตล์ล็อกเคบินที่ให้ความรู้สึกอบอุ่นและคลาสสิก ต่อมาได้มีการสร้าง พระตำหนักใหญ่ ซึ่งเป็นตึกสองชั้นสถาปัตยกรรมยุโรปประยุกต์ ตกแต่งด้วยหินอ่อนและวัสดุชั้นดีในโทนสีอ่อนดูสะอาดตา นอกจากนี้ยังมี หมู่เรือนข้าราชบริพาร ที่จัดวางผังอย่างมีระเบียบลดหลั่นไปตามสภาพภูมิประเทศที่เป็นเนินเขา ทำให้เกิดทัศนียภาพที่สวยงามในทุกมุมมอง

สิ่งที่ทำให้พระตำหนักแห่งนี้ได้รับการขนานนามว่า "สวรรค์แห่งคนรักต้นไม้" คือการจัดสวนในลักษณะสวนป่าธรรมชาติที่ผสมผสานกับสวนประดิษฐ์ได้อย่างลงตัว ภายในมีการรวบรวมพรรณไม้ป่าจากทั่วทุกสารทิศมาปลูกไว้ โดยเฉพาะพรรณไม้เกียรติประวัติของไทยและพรรณไม้หายากของเทือกเขาภูพาน อาทิ ดอกมณีเทวา ดุสิตา และทิพย์เกสร ซึ่งจะเบ่งบานอวดโฉมในช่วงปลายฤดูฝนต่อต้นฤดูหนาว นอกจากนี้ยังมีโรงเรือนกล้วยไม้และพืชเมืองหนาวที่ได้รับการดูแลอย่างวิจิตรบรรจง ทำให้ผู้มาเยือนได้รับทั้งความรู้ทางพฤกษศาสตร์และความเพลิดเพลินใจไปพร้อมกัน

• ตั้งอยู่กลางเทือกเขาภูพาน บนเส้นทางหลวงสายสกลนคร กาฬสินธุ์ เส้นทางหลวงหมายเลข 213 ห่างจากตัวเมืองสกลนคร 13 กม. มีทางแยกเข้าไปทางด้านขวามือ ตามเส้นทางหลวงหมายเลข 2106

• การเข้าชมต้องแต่งกายสุภาพ (งดกางเกงขาสั้น เสื้อแขนกุด หรือชุดที่ไม่เรียบร้อย)

• ควรเตรียมบัตรประชาชนมาเพื่อแสดงต่อเจ้าหน้าที่บริเวณทางเข้า

• หากต้องการเข้าชมภายในตัวพระตำหนักใหญ่ ต้องทำหนังสือขออนุญาตล่วงหน้าถึงสำนักเลขาธิการพระราชวัง แต่ในส่วนของสวนและบริเวณโดยรอบสามารถเข้าชมได้ตามปกติ

ค่าเข้าชม:

• เข้าชมฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

เวลาเปิดปิดทำการ:

• เปิดให้เข้าชมทุกวัน ตั้งแต่เวลา 08:30 น. – 16:30 น.