ยอดเขาพระแม่ย่า (Phra Mae Ya Peak) เป็นหนึ่งในสี่ยอดเขาสำคัญของอุทยานแห่งชาติรามคำแหง หรือที่รู้จักกันดีในชื่อ เขาหลวงสุโขทัย ยอดเขาแห่งนี้มีความสูงประมาณ 1,200 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง และถือเป็นจุดที่สูงที่สุดในบรรดายอดเขาทั้งสี่ ชื่อของยอดเขานี้ตั้งตาม พระแม่ย่า สิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองสุโขทัย ซึ่งตามตำนานเชื่อว่าบริเวณนี้เคยเป็นที่ประทับหรือมีความเกี่ยวข้องกับพระนางจิตราเทวี มเหสีของพ่อขุนรามคำแหงมหาราช

การเดินทางขึ้นสู่ยอดเขาพระแม่ย่าไม่ใช่เรื่องง่าย นักท่องเที่ยวต้องใช้ความอุตสาหะในการเดินเท้าขึ้นเขาที่มีความลาดชันสูง หรือที่เรียกกันว่า ปราบเซียน เป็นระยะทางประมาณ 3.7 กิโลเมตรจากที่ทำการอุทยานฯ แม้ระยะทางจะดูไม่ไกลมาก แต่ด้วยความชันที่เกือบตลอดเส้นทาง ทำให้ต้องใช้เวลาเดินเท้าประมาณ 3-4 ชั่วโมง ผืนป่าระหว่างทางเป็นป่าดิบเขาที่อุดมสมบูรณ์ มีพรรณไม้หายากและอากาศที่เริ่มเย็นตัวลงเรื่อยๆ เมื่อความสูงเพิ่มขึ้น

เมื่อขึ้นไปถึงด้านบนยอดเขาพระแม่ย่า ทัศนียภาพที่ปรากฏต่อหน้าจะทำให้ความเหนื่อยล้าหายไปสิ้น บริเวณนี้เป็นลานหญ้ากว้างที่ไม่มีต้นไม้ใหญ่บดบัง ทำให้สามารถมองเห็นวิวได้รอบทิศทาง ในวันที่ท้องฟ้าเปิดจะเห็นทุ่งนาสีเขียวขจีและตัวเมืองสุโขทัยที่ทอดยาวไปสุดลูกหูลูกตา จุดนี้เป็นจุดชม พระอาทิตย์ตกดินที่สวยที่สุด เพราะแสงสีส้มจะค่อยๆ ลับขอบฟ้าไปพร้อมกับเงาของเทือกเขาสลับซับซ้อน สร้างความประทับใจให้แก่นักเดินป่าทุกคน

นอกจากความงามทางธรรมชาติ ยอดเขาพระแม่ย่ายังมีสถานะเป็นพื้นที่แห่งความศรัทธา ในอดีตชาวสุโขทัยจะเดินเท้าขึ้นมาบนนี้เพื่อประกอบพิธีกรรมตามความเชื่อ ปัจจุบันอุทยานฯ ได้จัดเตรียมพื้นที่กางเต็นท์บริเวณใกล้เคียงเพื่อให้ผู้มาเยือนได้สัมผัสอากาศที่หนาวเย็นและชมดาวในยามค่ำคืน การได้พิชิตยอดเขาพระแม่ย่าจึงไม่ใช่แค่การออกกำลังกาย แต่เป็นการทดสอบจิตใจและเป็นการเชื่อมโยงตัวเองเข้ากับประวัติศาสตร์และธรรมชาติที่ยิ่งใหญ่ของอาณาจักรสุโขทัย

• รถยนต์ส่วนตัว: จากตัวเมืองสุโขทัย ใช้ทางหลวงหมายเลข 101 ไปทางอำเภอคีรีมาศ ประมาณ 20 กิโลเมตร จะเห็นป้ายทางเข้าอุทยานฯ ขับต่อเข้าไปจนถึงที่ทำการ

• การเดินเท้า: เมื่อถึงที่ทำการอุทยานฯ ต้องลงทะเบียนและเดินเท้าขึ้นเขาเพียงอย่างเดียว เส้นทางมีความชันสูง ควรเตรียมร่างกายให้พร้อม

• ช่วงเวลาที่แนะนำ: กันยายน – กุมภาพันธ์ จะเป็นช่วงที่อากาศดีที่สุด มีโอกาสเห็นทะเลหมอกและทุ่งหญ้าสีทองยามเย็น

• จุดสังเกตสำคัญ: มองหาป้ายจุดสูงสุดและโขดหินที่เป็นเอกลักษณ์บนยอดเขา ซึ่งเป็นจุดยอดนิยมในการถ่ายภาพเห็นวิวพาโนรามา

• มุมถ่ายภาพ: ช่วงเย็นประมาณ 17:30 น. เป็นต้นไป แสงจะสวยที่สุดสำหรับการถ่ายรูปย้อนแสงกับวิวภูเขา

ข้อควรระวัง:

• เตรียมน้ำดื่มให้เพียงพอ อย่างน้อย 2 ลิตร

• ควรเริ่มเดินขึ้นเขาไม่เกิน 14:00 น. เพื่อให้ถึงยอดเขาก่อนค่ำ

• ตรวจสอบสภาพรองเท้าให้มีดอกยางที่ยึดเกาะได้ดี

ค่าเข้าชม:

• ชาวไทย: ผู้ใหญ่ 40 บาท / เด็ก 20 บาท

• ชาวต่างชาติ: ผู้ใหญ่ 200 บาท / เด็ก 100 บาท

เวลาเปิด-ปิด: 

• เปิดให้ขึ้นเขาตั้งแต่ 08:00 – 14:00 น.