เขื่อนอุบลรัตน์ (Ubol Ratana Dam) หรือที่ชาวขอนแก่นเรียกกันติดปากว่า “เขื่อนพอง” เป็นโครงการเขื่อนอเนกประสงค์แห่งแรกในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย เริ่มก่อสร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2507 และได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ไปทรงประกอบพิธีเปิดเขื่อนเมื่อวันที่ 14 มีนาคม พ.ศ. 2509

ตัวเขื่อนถูกออกแบบเป็นเขื่อนหินถมแกนดินเหนียว มีความยาวรวม 885 เมตร และสูงถึง 32 เมตร สร้างขึ้นกั้นลำน้ำพองซึ่งเป็นลำน้ำสายสำคัญ โดยทำหน้าที่หลักในการผลิตกระแสไฟฟ้าด้วยพลังน้ำ และยังส่งประโยชน์มหาศาลต่อการเกษตรกรรมในพื้นที่จังหวัดขอนแก่นและมหาสารคาม ครอบคลุมพื้นที่ชลประทานกว่า 300,000 ไร่ นอกจากประโยชน์ทางเศรษฐกิจแล้ว พื้นที่อ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ที่มีพื้นที่กว่า 410 ตารางกิโลเมตร ยังเป็นแหล่งประมงน้ำจืดที่สำคัญของภูมิภาค สร้างอาชีพและรายได้ให้กับชาวบ้านรอบพื้นที่อย่างมั่นคง

ในด้านการท่องเที่ยว พื้นที่โดยรอบเขื่อนอุบลรัตน์ได้รับการพัฒนาให้เป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจระดับประเทศ ภายในบริเวณเขื่อนมีการจัดสวนหย่อมและทางเดินเลียบริมน้ำที่สวยงามสะอาดตา นักท่องเที่ยวสามารถขึ้นไปเดินเล่นหรือขับรถชมวิวบนสันเขื่อนเพื่อรับลมเย็นๆ พร้อมชมทัศนียภาพของผืนน้ำอันกว้างใหญ่สุดสายตาที่ถูกโอบล้อมด้วยแนวยอดเขาภูพานคำ

นอกจากนี้ยังมีจุดเช็คอินยอดนิยมหลายแห่ง เช่น "บางแสน 2" ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากตัวเขื่อนประมาณ 10 กิโลเมตร เป็นหาดริมน้ำที่มีบรรยากาศคล้ายทะเล มีบริการร้านอาหารริมน้ำแบบแพลอยน้ำที่เสิร์ฟเมนูปลาน้ำจืดสดๆ นานาชนิด พร้อมกิจกรรมนันทนาการอย่างการเช่าห่วงยางเล่นน้ำ ขี่บานาน่าโบ๊ท หรือเจ็ตสกี สำหรับผู้ที่ชื่นชอบความสงบ ภายในเขื่อนยังมีสนามกอล์ฟมาตรฐาน 18 หลุมที่ติดอันดับสนามกอล์ฟริมเขื่อนที่สวยงามที่สุดแห่งหนึ่งในไทย มีบ้านพักรับรองที่เงียบสงบให้ได้สัมผัสอากาศบริสุทธิ์ในช่วงเช้า และที่ขาดไม่ได้คือการแวะสักการะ "พระพุทธสิริสัตตราช" หรือหลวงพ่อเจ็ดกษัตริย์ ซึ่งประดิษฐานอยู่บริเวณหัวเขื่อนเพื่อเสริมความเป็นสิริมงคลก่อนเดินทางกลับ

ด้วยองค์ประกอบที่ครบครันทั้งธรรมชาติที่สวยงาม กิจกรรมทางน้ำที่สนุกสนาน และประวัติศาสตร์การพัฒนาที่ยาวนาน ทำให้เขื่อนอุบลรัตน์ไม่ได้เป็นเพียงโรงไฟฟ้า แต่เป็น "ปอด" และจุดศูนย์รวมการท่องเที่ยวที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของจังหวัดขอนแก่นที่สามารถมาเยือนได้ทุกฤดูกาล

• จากตัวเมืองขอนแก่น ใช้ทางหลวงหมายเลข 2 (ถนนมิตรภาพ) ไปทาง จ.อุดรธานี ประมาณ 26 กิโลเมตร เมื่อถึงหลักกิโลเมตรที่ 470 (แยกอำเภอน้ำพอง) ให้เลี้ยวซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข 2109 ไปอีกประมาณ 24 กิโลเมตร จะถึงตัวเขื่อน

• ควรมาถึงช่วงประมาณ 16.30 - 17.30 น. เพื่อเดินเล่นรับลมเย็นๆ บนสันเขื่อนและรอชมพระอาทิตย์ตกดิน

• อย่าลืมแวะไหว้พระพุทธสิริสัตตราช (หลวงพ่อเจ็ดกษัตริย์) เพื่อความเป็นสิริมงคล

• หากต้องการทำกิจกรรมกลางแจ้ง แนะนำเตรียมหมวก น้ำดื่ม และอุปกรณ์กันแดดมาด้วย

ค่าเข้าชม:

• พื้นที่เขื่อนและสันเขื่อน: เข้าชมฟรี

• สกายวอล์คภูแอ่น (เขตอุทยานแห่งชาติภูเก้า-ภูพานคำ):

  • ชาวไทย: ผู้ใหญ่ 20 บาท / เด็ก 10 บาท

  • ชาวต่างชาติ: ผู้ใหญ่ 100 บาท / เด็ก 50 บาท

  • ค่าธรรมเนียมรถยนต์: 30 บาทต่อคัน

เวลาเปิดปิดทำการ:

• พื้นที่สันเขื่อน: เปิดทุกวัน เวลา 08:00 – 16:30 น. (สำหรับการเข้าชมทั่วไป) และเปิดถึง 20:00 น. สำหรับประชาชนที่มาออกกำลังกาย

• สกายวอล์คภูแอ่น: เปิดทุกวัน เวลา 08:30 – 18:30 น.

• จุดเล่นน้ำบางแสน 2: เปิดทุกวัน เวลา 08:00 – 18:00 น.