หินตา หินยาย (Hin Ta Hin Yai Rocks) เป็นปรากฏการณ์ทางธรณีวิทยาที่โดดเด่นตั้งอยู่บริเวณปลายหาดละไม ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเกาะสมุย โดยมีลักษณะเป็นโขดหินแกรนิตขนาดมหึมาที่ถูกรังสรรค์ขึ้นโดยกระบวนการทางธรรมชาติมานานนับพันปี รูปทรงอันเป็นเอกลักษณ์ที่คล้ายกับอวัยวะเพศชายและหญิงนั้น เกิดจากการกัดเซาะของน้ำทะเล กระแสลม และแสงแดดแผดเผา จนทำให้ผิวสัมผัสของหินแกรนิตเกิดการสึกกร่อนและแตกตัวเป็นรูปร่างเฉพาะตัว ซึ่งในทางธรณีวิทยาถือเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของการผุพังอยู่กับที่และการกัดเซาะในเขตภูมิอากาศร้อนชื้น

นอกเหนือจากความอัศจรรย์ทางกายภาพ สถานที่แห่งนี้ยังผูกพันกับตำนานพื้นบ้านที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน เรื่องราวของ "ตาเครง" และ "ยายเรียม" ชาวเมืองนครศรีธรรมราชที่ออกเรือมุ่งหน้าสู่ประจวบคีรีขันธ์เพื่อไปสู่ขอหญิงสาวให้ลูกชาย แต่กลับประสบพายุจนเรืออับปางลง ทั้งสองเสียชีวิตในทะเลและร่างได้ถูกคลื่นซัดมาเกยตื้นจนกลายเป็นหิน ตำนานนี้สะท้อนถึงคติความเชื่อเรื่องความกตัญญูและการรักษาคำสัตย์ ซึ่งเป็นรากฐานทางวัฒนธรรมของชาวภาคใต้ ส่งผลให้หินตา หินยายไม่ได้เป็นเพียงจุดชมวิว แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของความรักและความมั่นคงในครอบครัว

ในปัจจุบัน พื้นที่โดยรอบได้รับการพัฒนาให้เป็นแหล่งเรียนรู้วิถีชุมชน นักท่องเที่ยวจะได้สัมผัสกับบรรยากาศของลานหินกว้างที่ทอดตัวลงสู่ทะเลอ่าวไทย ซึ่งเป็นจุดที่น้ำทะเลมีความใสสะอาดและมีโขดหินน้อยใหญ่สลับซับซ้อนเหมาะแก่การพักผ่อนและการถ่ายภาพทัศนียภาพเชิงศิลปะ นอกจากนี้ บริเวณทางเดินเข้าสู่แหล่งท่องเที่ยวรายล้อมไปด้วยร้านค้าของฝากท้องถิ่น โดยเฉพาะการสาธิตการกวน "กาละแม" สูตรดั้งเดิมของเกาะสมุย ซึ่งใช้กะทิและน้ำตาลมะพร้าวสดในพื้นที่ ทำให้หินตา หินยายเป็นจุดหมายปลายทางที่รวมเอาทั้งความมหัศจรรย์ของธรรมชาติ ตำนานพื้นบ้าน และรสสัมผัสทางวัฒนธรรมเข้าไว้ด้วยกันอย่างลงตัว

• จากท่าเรือหน้าทอน ให้ใช้ถนนสายหลัก (ทวีราษฎร์ภักดี) มุ่งหน้าไปทางหาดละไม (ทิศตะวันออกเฉียงใต้) ระยะทางประมาณ 17 กิโลเมตร จะมีป้ายบอกทางเข้าหินตาหินยายอย่างชัดเจนบริเวณทางแยกเข้าสู่หาดละไม

• ช่วงเวลาที่แนะนำ: เช้า 08:00–10:00 น. หรือเย็น 16:00–17:30 น. แสงสวยและไม่ร้อน

• ความปลอดภัยบนโขดหิน: ระวังพื้นลื่นและสวมรองเท้าที่เกาะพื้นดี

• อาหารว่างท้องถิ่น: ชิม กาละแมสมุย ของขึ้นชื่อบริเวณทางเข้า

• เตรียมอุปกรณ์กันแดด: น้ำดื่ม หมวก และครีมกันแดด

• ชมวิวและถ่ายภาพ: เดินสำรวจลานหินกว้างเพื่อเก็บภาพหินตา–หินยายและทะเล

ค่าเข้าชม:

• เข้าชมฟรี (มีค่าที่จอดรถสำหรับรถยนต์และมอเตอร์ไซค์ประมาณ 10–20 บาท)

เวลาเปิด–ปิด:

• หินตาหินยาย: ไม่มีเวลาปิด สามารถเข้าชมได้ตลอด

• ร้านค้า/ของฝาก: 08:30–18:30 น.